Santer ziet in speculatiegolf geen bedreiging voor EMS Fragiele rust heerst op valutamarkt

De rust op de valutamarkten lijkt maar langzaam weer te keren. De dollar leek aan het eind van de donderdagmiddag met een koers 1,56 gulden zeer stabiel vergeken met het slot van 1,5590 gulden op woensdag, maar de Amerikaanse munt moest in de loop van de dag toch ruim twee...

Van onze verslaggevers

AMSTERDAM/BRUSSEL

Een zelfde koersontwikkeling beleefde het pond sterling. De Britse munt stond aan het begin van de handel op 2,5350 na een slotkoers van 2,5330 op woensdag, maar verloor donderdag uiteindelijk ruim een cent. De eindnotering bedroeg 2,5255 gulden.

Ook de Franse franc opende met 3,16 gulden per honderd hoger, maar gleed later op de dag terug naar 3,1485. De zwakkere broeders in het EMS gingen na een opleving bij de opening van de handel, in de loop van de dag weer achteruit.

De huidige speculatiegolven op de wisselmarkten vormen geen bedreiging voor het Europees Monetair Stelsel. Volgens Jacques Santer, voorzitter van de Europese Commissie, hebben de devaluaties van de Spaanse peseta en de Portugese escudo juist aangetoond dat het EMS 'goed functioneert'.

Het Monetair Comité besloot zondagnacht na een elf uur durende vergadering om de peseta met 7 procent en de escudo met 3,5 procent te devalueren. Tijdens een toespraak in de Brusselse beurs roemde Santer gisteren die tijdige maatregel, waardoor de spanningen in het EMS niet al te ver opliepen en ondraaglijk werden.

De Luxemburger weigert te spreken van een nieuwe crisis in het EMS. 'Als er al van een crisis gesproken kan worden, dan betreft het een dollarcrisis', aldus Santer. In de zomer van 1993 dwongen speculanten de Europese ministers van Financiën tot een noodgreep: een enorme verruiming van fluctuatiemarges in het muntstelsel. Volgens critici werd het EMS daarmee feitelijk opgeblazen.

De dollarcrisis is volgens Santer grotendeels te wijten aan economische problemen in de Verenigde Staten, die worden versterkt door externe factoren zoals de financiële crisis in Mexico. De huidige onrust op de wisselmarkten bewijst de noodzaak voor Europa om een gemeenschappelijke munt in te voeren. Want, zo onderstreepte hij, 'het is niet normaal dat wij afhankelijk zijn van de bewegingen van de dollar'.

Maar juist de enorme schommelingen in de wisselkoersen vormen volgens menigeen een gevaar voor de Economische en Monetaire Unie. Stabiliteit van de nationale munt is een van de criteria die in het Verdrag van Maastricht worden vermeld voor toetreding tot de EMU. Een lidstaat moet zijn munt ten minste twee jaar lang stabiel in de 'normale' EMS-marge houden, zonder een beroep te hoeven doen op devaluatie, om in aanmerking te komen voor het EMU-lidmaatschap.

Santer zei gisteren dat het moeilijk is om vooruit te lopen op de interpretatie van deze EMU-norm. De regeringsleiders zullen daarover eind volgend jaar moeten oordelen, als een eerste evaluatie wordt gemaakt voor de mogelijke start van de EMU begin 1997. Maar hij is het niet eens met commentatoren die menen dat de valutaspeculanten 'een coup' aan het plegen zijn op de EMU.

De Commissievoorzitter vraagt zich af, in navolging van zijn voorganger Jacques Delors, of de wispelturigheid van de wisselmarkten niet al te ver doorschiet. Het functioneren van het internationale monetaire en financiële systeem wordt bedreigd. 'Is het normaal dat om het even welke politieke schok dan ook kapitaalbewegingen oproept waarvan het aantal nullen ons voorstellingsvermogen teboven gaat?'

Hij ziet niet in hoe de wereld van de ene op de andere dag zo kan veranderen dat zulke speculaties worden opgewekt. Maar de Europese Unie alleen kan daarop geen adequaat antwoord vinden, dat moet op wereldwijde schaal gebeuren. Santer pleit voor 'versterking van de internationale instellingen' en de invoering van 'nieuwe regels' die zijn toegesneden op de wereldwijde financiële markten van vandaag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.