Sanerende KLM moet haar trots opzijzetten

Het is voor het eerst sinds de Golfoorlog dat KLM rigoureus in haar vluchten snijdt. Maar het is de vraag of dat helpt....

KLM reorganiseert al sinds mensenheugenis in kleine stapjes. Ook nu weer wordt er vooral met vluchten geschoven. Op rendabele lijnen een paar vluchten meer en op minder rendabele lijnen een paar vluchten minder.

De afgelopen jaren heeft KLM het accent verlegd van Noord-Amerika naar Europa. Hier plukt de nationale luchtvaartmaatschappij nu de vruchten van, want vooral de vluchten van en naar Noord-Amerika lijden onder de economische malaise in de Verenigde Staten. Voor de komende jaren heeft KLM zijn hoop weer gevestigd op Zuid-Oost-Azië en Zuid-Amerika.

Toch is analist J. Wirken van Van Lansschot niet onder de indruk 'Dat is in deze business vrij standaard. Als het wat minder gaat verplaats je je vliegtuigen naar meer rendabelere lijnen. KLM is hier vrij goed in. Maar omdat iedereen het doet, nemen de marges op deze routes al snel af. Dan gaan ze weer naar andere routes, net zolang tot de markt is verpest.'

Wirken is somber gestemd over KLM's concurrentiekracht. 'Als het goed gaat, kunnen ze zich nog met hun business-class onderscheiden. Maar als het slechter gaat, kunnen luchtvaartmaatschappijen alleen nog maar op prijs concurreren. Mensen vliegen niet of ze vliegen in de toeristenklasse. Dan maakt het niet uit met welke maatschappij je vliegt.'

Hierdoor zal de noodzaak om in de kosten te snijden alleen maar toenemen. Het is de vraag of KLM nog verder kan saneren. Het concern heeft net twee kaasschaafoperaties - 'Focus 2000' en 'Operatie Baseline -' achter de rug. 'Verdere kostenbesparingen kunnen ten koste gaan van de kwaliteit van het product', zegt KLM-biograaf M. Dierikx.

KLM staat niet alleen. De hele Europese luchtvaartindustrie kampt met problemen. Zo zag British Airways haar winst over het eerste kwartaal met 50 procent dalen. Als de huidige malaise in de luchtvaart aanhoudt, wordt de druk op luchtvaartmaatschappijen om samen te gaan steeds groter.

'Er is in Europa gewoon geen plaats voor veertien maatschappijen', concludeert Wirken. 'De komende tien jaar zal een shake-out volgen. Alleen de grootste overleven.'

Grootste obstakel op Schiphol blijft de bedrijfstrots. 'KLM beschouwt zichzelf na British Airways, Lufthansa en Air France als een van de grote vier', zegt Wirken. 'Maar misschien moeten ze zichzelf eerder zien als the best of the rest en de concurrentie aangaan met andere maatschappijen met een kleine thuismarkt, zoals Swissair, Sabena en Alitalia.'

De trots van KLM leidt ertoe dat pogingen tot samenwerking keer op keer stuk lopen. 'KLM heeft moeite zichzelf te zien als middelgroot bedrijf, dat niet de toon kan zetten in samenwerkingsverbanden', zegt Dierikx. Zolang KLM die trots niet opzij zet, is een fusie of vergaande alliantie met een ander onmogelijk en blijft KLM eenzaam achter.

BA, de gedoodverfde fusiepartner van KLM, heeft zijn aandacht weer gericht op American Airlines. Enkele jaren geleden werd deze alliantie door de mededingingsautoriteiten verboden, maar de Britse luchtvaartmaatschappijen zoekt naar een nieuwe oplossing. Als deze alliantie doorgaat, heeft KLM het nakijken.

KLM-topman Van Wijk zei bij de presentatie van de kwartaalcijfers dat hij zichzelf drie jaar gunt een nieuwe partner te zoeken. 'Wij praten met iedereen', zegt KLM keer op keer. 'Maar echte fusiebesprekingen zijn er niet.' Hoe lang kan een maatschappij praten zonder iets te ondernemen? Consolidatie in de Europese luchtvaart is onvermijdelijk, zeggen luchtvaartdeskundigen al jaren. De vraag is wanneer het fusieproces gaat beginnen. Misschien dat de huidige economische malaise de aanzet geeft. Veel luchtvaartmaatschappijen komen zo langzamerhand angstig dicht bij rode cijfers. Voor KLM kan dat het sein zijn de trots toch maar opzij te zetten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden