Column

Sander Dekker, juist the misfits zitten thuis

Er bestaat wereldwijd een overschot aan academici.

Seth krijgt thuisonderwijs van zijn moeder.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Ondanks de grote problemen gaat er geen cent meer naar het passend onderwijs. Terwijl alles erop wijst dat het aantal thuiszitters sinds de invoering van de Wet Passend Onderwijs enorm is gestegen. In september verscheen een reportage in de Telegraaf waarin scholen zelf toegaven dat 9 van de 10 scholen zorgleerlingen niet meteen inschrijven, terwijl ze dat volgens de Wet Passend Onderwijs wel verplicht zijn.

Op 1 oktober komen ouders en kinderen van thuiszitters naar het Spui in Den Haag. Hun aantal wordt inmiddels geschat op zo'n 10.000. Alle kinderen hebben recht op onderwijs, maar bij deze kinderen is sprake van een onvolwaardig onderwijsaanbod, veelal omdat ze een beperking hebben als autisme, Asperger of hoogbegaafdheid.

Als je kind niet meer naar school kan omdat het gewoon niet meer gaat, omdat het ernstig depressief wordt, onhandelbaar is of te overprikkeld raakt in een grote groep, ben je als ouder meestal strafbaar omdat je de leerplicht overtreedt. Het lijdt niet zelden tot voor ouders en kind emotioneel zeer belastende kafkaeske strafzaken. Overtreding van de leerplichtwet levert jaarlijks zo'n 11.000 strafzaken op en ook onplaatsbare kinderen komen hierin veelvuldig aan bod. Onderwijsknelpunten komen zo op het bord van de strafrechter terecht. Die ontslaat meestal van rechtsvervolging of besluit dat ouders schuldig zijn zonder strafoplegging. Zeer stressvol omdat er in dat geval een ondertoezichtstelling of uithuisplaatsing boven hun hoofd kan hangen.

Sander Dekker lijkt mordicus tegen thuisonderwijs en past hiermee in een stevige Nederlandse traditie. Het wordt vooral geassocieerd met conservatieve religieuze milieus, omdat die inderdaad een beroep kunnen doen op thuisonderwijs als er geen school van hun gading is. Maar de flexibiliteit van thuisonderwijs of andere vormen van afstandsonderwijs kan voor veel kinderen die niet kunnen functioneren op school, vanwege een beperking, hoogbegaafdheid , depressie of extreem pesten, hun recht op onderwijs borgen.

In reactie op het advies van de Kinderombudsman Van leerplicht naar leerrecht over de thuiszitters zei de staatssecretaris: 'Er is geen zicht op kwaliteit van het thuisonderwijs en leerlingen worden onttrokken aan een belangrijke functie van het onderwijs: het ontmoeten en leren omgaan met andere kinderen.' Maar er zijn kinderen waarvoor het reguliere onderwijsaanbod ongeschikt is. Juist vanuit die gedachte zou de staatssecretaris het onderwijsstelsel eens nader moeten beschouwen, stelt onderwijsjuriste Katinka Slump. 'Het zou ons verder brengen als de oorzaak van thuiszitters niet wordt gelegd bij het kind vanwege een 'complexe plaatsingsproblematiek van de leerling', maar bij de vraag of onze scholen voor een grote groep leerlingen nog wel voldoende 'kindgeschikt' zijn', stelt zij in haar rapport Van Miep Ziek naar Miep op maat.

Het zou Sander Dekker sieren minder rigide over flexibele maatoplossingen in het onderwijs te denken. Juist potentieel toptalent loopt spaak op school. Ik raad hem aan eens de Ted talks van onderwijsgoeroe Sir Ken Robinson te bekijken. Vlammend en geestig zet hij uiteen hoe scholen nog altijd gebaseerd zijn op 19de-eeuwse waarden. Dat de echo's van de industriële revolutie nog altijd merkbaar zijn in hoe school georganiseerd is, als een eind 19de-eeuwse fabriek, met om het uur een bel en aparte afdelingen voor aparte vakken. Dat het uitgangspunt van de leerplicht, dat een het liefst academische graad aan het eind van de schoolloopbaan een garantie voor zelfstandigheid en succes biedt, al lang niet meer opgaat omdat er inmiddels wereldwijd een overschot aan academici is. In deze eeuw van innovatie zijn het juist creativiteit, ondernemerschap en out of the box-denken die voor optimale ontplooiing zorgen.

Hij bepleit dan ook een veel organischer onderwijs met ruimte voor persoonlijk op maat toegesneden onderwijs. Anders knijpt het uniforme keurslijf waarin je een kind dwingt niet zelden diens talenten en passies af. Dat leidt tot frustratie. Apple gaf met zijn legendarische commercial al aan naar wie men anno nu wél op zoek is: '... the crazy ones. The misfits. The rebels. The troublemakers... And while some may see them as the crazy ones, we see genius. Because the people who are crazy enough to think they can change the world, are the ones who do.'

Sander Dekker, juist de misfits zitten thuis. En wellicht zwengelen juist zij nu een veel dieper debat over onderwijs in de 21ste eeuw aan, waar uiteindelijk alle kinderen baat bij hebben.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden