SANCTIES ?

De landen van de Europese Unie heffen de sancties tegen Oostenrijk op, terwijl de extreem-rechtse FP Ö nog steeds in de regering zit....

Sietse Bosgra, het gezicht van het vroegere Komitee Zuidelijk Afrika: 'Sancties zijn een alternatief voor het veel ruwere middel van de oorlog. Daarom hebben ze mijn voorkeur. De wereld kan niet zonder een middel tegen boeven en bandieten, dan maar liever deze beschaafdere aanpak.

Aan het Zuid-Afrikaanse apartheidsregime is een einde gekomen zonder oorlog. De boycotacties hebben daar zeker aan bijgedragen. Het sloeg in Nederland fantastisch aan. Zelfs de Bijenkorf en V & D verklaarden geen Zuid-Afrikaanse producten meer te zullen verkopen. Op een gegeven moment telde het land honderd Zuid-Afrika-groepen.

Ik mis die roerige tijden. Hoewel, kijk naar de brandstof: het actiewezen bestaat nog, al heeft het een andere dimensie. Het gaat nu om de eigen portemonnee. Maar ik wanhoop niet, het is een golfbeweging.'

Jeroen Breekveldt van het Politiek Autonoom Centrum: 'Er zijn campagnes tegen onder andere Nike. Daarbij gaat het er niet zozeer om die producten te boycotten, maar meer om duidelijk te maken dat Nike veel geld verdient aan producten die door anderen voor heel weinig loon worden gemaakt. McDonald's is ook erg bang voor acties. Ze hebben in Engeland een smaadproces verloren omdat de meeste aantijgingen waar bleken te zijn.'

Vivian Schipper van de Schone Kleren Kampagne: 'Als een boycot zou werken, zouden we hem morgen afkondigen tegen bijvoorbeeld Nike. Maar we krijgen lang niet alle consumenten zover. Velen hebben juist het idee dat het toch niet helpt, omdat ze alleen staan. Bovendien zijn de arbeidsters in de fabrieken tegen een boycot, omdat zij daar nog het meest onder lijden.

We maken wel gebruik van dreiging. Bedrijven zijn enorm bang voor beschadiging van hun imago. Als er minder gunstige feiten boven tafel komen over Nike, zijn zij bang dat consumenten hun producten boycotten. Alle speldenprikken leveren toch wat op. De omstandigheden zijn verbeterd.'

Hans Faber, woordvoerder Nike: 'Wij laten ons niet bang maken. Elke serieuze actiegroep of niet-gouvernementele organisatie weet dat dreigen niet helpt. We vinden wel dat we maatschappelijk verantwoord moeten ondernemen en daar past een dialoog bij met maatschappelijke organisaties.

Met de Schone Kleren Kampagne is dat lastig. Zij zoeken vooral de publiciteit, kiezen ervoor zich tegen ons af te zetten. Andere clubs kiezen voor de dialoog en proberen zo ons beleid te beïnvloeden. Die groepen zijn succesvoller.'

Judith Hin, promovenda politieke geografie aan de Universiteit van Amsterdam: 'Het middel is nog wel van deze tijd, maar je moet er heel voorzichtig mee omgaan. Tegen Oostenrijk is het wapen veel te snel ingezet. De EU had beter de daden van de regering kunnen afwachten, en sancties als stok achter de deur kunnen houden.

Anderzijds, het heeft een goede alarmfunctie gehad. Er is een enorme discussie over de positie van de FP & Ouml; op gang gekomen. Als je sancties treft, moet je er zeer voorzichtig mee omgaan en voortdurend controleren of ze nog wel het beoogde doel hebben.'

Mient Jan Faber, secretaris van het Inter Kerkelijk Vredesberaad: 'Met sancties schiet je jezelf in de voet, dat zie je maar weer aan de perikelen met Oostenrijk. Ze werkten niet om de FP & Ouml; uit de regering te houden, maar toen waren ze er al en daarom werden ze maar gehandhaafd. We zetten een ondoordachte stap en denken: hoe komen we hier in godsnaam weer vanaf.

Ook tegen regimes als het Irakese en het Joegoslavische baat het niet. Je bereikt ermee dat de clan die aan de macht is, zichzelf versterkt ten koste van de bevolking. Maar zelfs het omgekeerde werkt niet. Het wapenembargo tegen Indonesië is opgeheven nu Wahid aan de macht is, terwijl iedereen weet dat het leger nog steeds zijn eigen gang gaat.'

Erwin Blom, hoofd van de internetafdeling van de VPRO. De VPRO draait op Radio 3 geen Sony-platen meer: 'Omdat die platenmaatschappij ons geen toestemming geeft voor gebruik van haar muziek op internet. Maar we zien het niet als boycot. We doen het omdat juist de on demand-mogelijkheid van internet voor de VPRO belangrijk is. We kunnen Sony-platen moeilijk uit de programma's knippen voor die naar internet gaan. Dus kunnen we die platen niet draaien. Het is geen middel om Sony onder druk te zetten. We willen graag praten. Ook Sony is bereid tot een gesprek. Want de rechtenkwestie is hét onderwerp van de komende jaren.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden