Sanctie in stilte tegen missiebisschop

DEN BOSCH/NAIROBI -Oud-bisschop Cor S. wordt beschuldigd van misbruik van ten minste twee tienerjongens in Kenia. Het Vaticaan nam disciplinaire maatregelen tegen de geestelijke.


De jongen was een plaatselijke Masai. Hij was misdienaar en zegt in zijn tienertijd door drie priesters te zijn misbruikt, soms zelfs in de sacristieruimte van de kerk voorafgaand aan de mis. Pater Cornelius was één van die daders en rekende erop dat het slachtoffer zou zwijgen. 'Hij betaalde de jongen 400 Keniaanse shilling en beloofde hem een stier als teken van vriendschap', zegt Giuseppe Liguori telefonisch vanuit Nairobi in Kenia.


Tot afgelopen januari werkte de Italiaan Liguori als leek voor een katholieke congregatie in Kenia, de Consolata-missionarissen. Zolang hij daar zijn baan had, moest hij zijn mond houden, zegt hij. Maar dat is voorbij en nu voelt hij zich vrij te praten over het misbruik door vijf katholieke paters in zijn omgeving, waarover hij veel weet.


Twee van de daders zijn inmiddels overleden, weet hij. Van de andere drie was de Nederlandse missiebisschop Cor S. er één. 'Ze zijn alle drie teruggeroepen naar Europa en berispt door het Vaticaan. Op die manier dacht men de zaak te kunnen sluiten.'


Samen met een journalist van het Keniaanse dagblad Daily Nation sprak Liguori met verschillende oud-collega's van de Nederlandse missiepater, vooral priesters van de Mill Hill-congregatie waarvan Cor S. lid is. 'Volgens hen gaat het om zeker twee slachtoffers. Eén slachtoffer heb ik persoonlijk gesproken. Hij is ruim 30 jaar oud en het misbruik vond bijna twintig jaar geleden plaats toen hij 14 was. Het andere geval is de misdienaar. Hij is langdurig misbruikt.'


De misbruikte jongen is nu een volwassen man met een gezin. Hij wil daarom niet met zijn naam in de krant en de journalisten hebben dat met een schriftelijke verklaring moeten bevestigen, zegt redacteur Walter Menya van Daily Nation. In zijn schriftelijke verklaring wijst hij Cor. S. aan als dader, naast een tweede, inmiddels overleden Mill Hill-priester en een pater van de Holy Ghost-congregatie. 'Die pater misbruikte me enkele jaren lang, op één avond gevolgd door de Nederlandse missionaris uit het bisdom Ngong die later bisschop zou worden. Het misbruik door de Nederlandse pater duurde enkele maanden.'


De eerste openlijke klachten over seksueel misbruik door S. werden geuit in 2006. Toen was de Nederlander al bijna 35 jaar actief in Kenia; aanvankelijk als parochiepriester in Lamek en later als hoofd van het intercultureel centrum voor het Masai-volk en hoofd van de Mill Hill-missionarissen in Oost-Afrika. In november 2002 werd 'pater Cornelius', zoals hij vaak werd genoemd, door paus Johannes II benoemd tot bisschop van het diocees Ngong. De inwijding vond in januari 2003 plaats in de kathedrale kerk van Ngong.


De beschuldigingen kwamen destijds terecht bij pater Alphons Eppink, die pater Cornelius als hoofd van de Hill Mill-congregatie in Kenia was opgevolgd, zegt Liguori. 'Pater Alphons probeerde medewerking te krijgen van de aartsbisschop van Nairobi, die inmiddels met pensioen is. Die weigerde botweg samen te werken en wilde zelfs niet met hem spreken. Dus rapporteerde pater Alphons rechtstreeks aan het Vaticaan. Die concludeerde dat de beschuldigingen geloofwaardig waren en riep bisschop Cornelius terug naar Europa.'


De misdienaar werd afgekocht, zegt Liguori: 'Hij kreeg een tweedehands auto en een stukje grond.'


Fons Eppink is sinds vorig jaar overste van de congregatie van Mill Hill in Oosterbeek, die onder meer als rusthuis dient van gepensioneerde missiepaters. Hij was van 2005 tot 2008 regionaal overste van de congregatie in Kenia. Over de details van het seksueel misbruik wil hij niet praten. Maar hij bevestigt dat er enkele jaren geleden beschuldigingen bij hem als overste in Kenia zijn ingediend die betrekking hadden op de missiebisschop. 'Zodra dit duidelijk was, heb ik de kerkelijke autoriteiten geïnformeerd. Dat kan best in 2006 zijn gebeurd', aldus Eppink. Hij zegt zowel bij de nuntius van het Vaticaan als bij de aartsbisschop van Nairobi om een kerkelijk onderzoek te hebben gevraagd. Daarna heeft hij er niets meer van gehoord. Hij weet zelfs niet of er onderzoek heeft plaatsgevonden.


Het gevolg van de beschuldigingen was wel dat de paus Cor S. medio 2009 vervroegd onthief uit zijn functie als bisschop van het diocees Ngong in Kenia. 'Officieel was dat om gezondheidsredenen', zegt Eppink. Maar het Vaticaan nam ook disciplinaire maatregelen tegen de priester: hij mocht niet meer in het openbaar de mis opdragen en pastorale taken vervullen. 'Later zijn de maatregelen weer teruggedraaid. Nu moet in overleg met de overste worden bekeken of hij missen mag opdragen.'


Ondanks herhaalde verzoeken wil Cor S. niet reageren op de beschuldigingen aan zijn adres. Hij woont tegenwoordig in het rusthuis van de congregatie in Oosterbeek. Gisteren was hij bij familie elders in het land. Eppink vindt het jammer dat de pater weigert commentaar te geven: 'Het is belangrijk dat zijn kant van het verhaal ook wordt gehoord. Iemand is onschuldig tot het tegendeel is bewezen. Dat heb ik hem ook voorgelegd. Maar hij wil niet.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden