ProfielOnthoofde leraar

Samuel Paty, de docent die iedereen wilde hebben, is nu een martelaar voor het vrije woord

Aardig, geduldig, humoristisch, betrokken. Leerlingen en ouders komen superlatieven tekort voor Samuel Paty, de 47-jarige leraar geschiedenis en aardrijkskunde die vrijdagmiddag een paar honderd meter van zijn school in het rustige Parijse voorstadje Conflans-Sainte-Honorine werd onthoofd door een 18-jarige islamitische terrorist. 

Samuel Paty in 2008.Beeld Flickr

Door die brute moord zal ‘de leraar die iedereen wilde hebben’ de geschiedenis ingaan als martelaar voor het vrije woord.

Na het voltooien van zijn studie in Lyon werd Samuel Paty in 1997 docent. Volgens vrienden uit zijn studietijd was hij een hardwerkende student. Een leergierige jongeman die hield van discussiëren maar altijd vriendelijk bleef. Zoals veel jonge Franse leerkrachten begon hij zijn carrière in de regio Parijs, in Seine-et-Marne, het departement ten oosten van de hoofdstad. Vijf jaar geleden werd hij aangenomen op het Collège du Bois d’Aulne in Conflans, een landelijk stadje aan de Seine, zo’n 25 kilometer ten westen van Parijs.

In Conflans stond Paty bekend als een enthousiaste docent die zijn leerlingen met een levendige doceerstijl en veel videomateriaal bij de les hield. Hij was in voor een grapje – als iemand in zijn klas dreigde weg te dommelen riep hij ineens heel hard ‘Kinderbueno’, verklaarde een oud-leerling tegen dagblad Libération. ‘Hij kon de clowns van de klas goed handelen’, zei een andere leerling, ‘omdat hij zelf de grootste grappenmaker was.’ Als het moest kon Paty streng zijn, maar dat tastte zijn populariteit niet aan. ‘We wilden hem allemaal als docent hebben.’

Paty, die als hij voor de klas stond altijd een overhemd droeg en in zijn vrije tijd vaak op de plaatselijke tennisbaan was te vinden, gaf sinds een aantal jaar ook het vak Enseignement Morale et Civique (EMS), een soort maatschappijleer. Een van de thema’s die dat vak behandelt is de laicité, het strikte Franse model van scheiding tussen kerk en staat. Van een zeldzaam wrange ironie is het feit dat de lessen EMS in Frankrijk werden ingevoerd als een reactie op de aanslag op Charlie Hebdo in 2015.

Op maandag 5 oktober zei Paty iets tegen zijn klas wat hij ook eerdere jaren had gezegd als hij bij die bewuste EMS-les was beland. ‘Morgen ga ik jullie een tekening laten zien die sommige van jullie, die geloven in de islam, mogelijk zal schokken. Als jullie willen, kunnen jullie de klas verlaten, je ogen sluiten of je blik afwenden.’ Eén van zijn leerlingen begon daarop te schreeuwen dat ze de klas niet ging verlaten. Ze was niet tot bedaren te brengen, werd de les uitgestuurd en voor twee dagen geschorst.

Als Paty de volgende dag de bewuste karikatuur, een Charlie Hebdo-cartoon van Mohammed die naakt op handen en voeten zit, aan zijn klas toont, zit het geschorste meisje thuis. Haar vader, die verbolgen is over de gang van zaken, post een aantal video’s op de sociale media. ‘We moeten deze schurk stoppen’, zegt hij over Paty. De video bereikt tienduizenden mensen, onder wie een 18-jarige Tsjetsjeen uit Évreux, een stad tachtig kilometer verderop. De gruwelijke afloop is bekend.

Paty, die recentelijk was gescheiden en een zoontje van 5 jaar nalaat, is in een paar dagen tijd uitgegroeid tot een nationale held en een martelaar voor het vrije woord. Woensdag krijgt hij een nationaal eerbetoon. De school in Conflans wordt mogelijk naar hem vernoemd. Er gaan stemmen op om hem te begraven in het Panthéon, de laatste rustplaats van grote Fransen als Victor Hugo en Voltaire.

Lees meer

De leraar die slachtoffer werd van drie filmpjes op het internet
Leraar Samuel Paty wilde niemand beledigen toen hij een cartoon van Mohammed toonde. Lesmateriaal was het, meer niet. Maar in de sociale media werd hij meteen afgeschilderd als een islamofobe schurk, en dat bericht bereikte de 18-jarige Tsjetsjeen die hem zou onthoofden. Nu is hij een martelaar.

Franse regering wil islamitische verenigingen ‘die vijanden van de republiek zijn’ verbieden
Terwijl Frankrijk nog natrilt van de maatschappelijke schok die de onthoofding van een leraar heeft veroorzaakt, bereidt de Franse regering maatregelen voor. Minister van Binnenlandse Zaken Gérald Darmanin wil islamitische verenigingen die ‘vijanden van de republiek zijn’ verbieden. 

Fransen de straat op na onthoofding docent
In Parijs en tal van andere steden zijn burgers zondag de straat op gegaan om te demonstreren voor de vrijheid van meningsuiting, en om eer te betonen aan de leraar Samuel Paty die vrijdag door een 18-jarige moslimextremist op klaarlichte dag met een keukenmes werd onthoofd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden