Samsom zag niets in 'langzame leerling' Cohen als PvdA-leider

Diederik Samsom en Jeroen Dijsselbloem waren in 2010 onaangenaam verrast door de keuze van partijleider Wouter Bos om Job Cohen aan te wijzen als zijn opvolger. Samsom was 'gefrustreerd', maar zag 'de electorale logica'. Dijsselbloem 'vond het niets' en voorspelde 'een enorme deceptie'.

Job Cohen kondigt begin 2012 zijn aftreden als partijleider van de PvdA aanBeeld ANP

Dat schrijft journalist Derk Stokmans in het boek Straatcoach en strateeg. De opkomst van Diederik Samsom dat vandaag verschijnt. Stokmans volgt Samsom sinds 2007 voor NRC Handelsblad. Samsom werkte mee aan het boek. Ook gaf hij toestemming voor het publiceren van e-mails uit de tijd dat hij als 'gewoon' Kamerlid al vol vuur de zaaltjes in het land introk om het sociaal-democratische geluid te vertolken.

Samsom - inmiddels partijleider - en Dijsselbloem - nu minister van Financiën - waren vertrouwelingen van Wouter Bos die de partij leidde tussen 2002 en 2010. Het boek beschrijft hoe de van Greenpeace afkomstige Samsom vanaf zijn aantreden in de Tweede Kamer in 2003 een bepalende rol heeft willen spelen in de PvdA. In 2008 probeerde Samsom fractieleider te worden, maar verloor hij een interne strijd van Kamerlid Mariëtte Hamer. De reden volgens Stokmans: Samsom 'bemoeide zich overal mee (...) maar waar hij zich niet of nauwelijks mee bemoeide, waren de mensen'. Waar fractiegenoten zich bij Hamer 'veilig' voelden, was Samsom de 'politicus zonder veiligheidsgordel'.

Het was een hard gelag voor Samsom, die bij het horen van de uitslag 'tegen zijn tranen vocht'. Toch was dit het moment waarop hij besloot: 'Ik wil partijleider van de Partij van de Arbeid worden.'

Zijn kans leek te komen aan de vooravond van de val van Balkenende IV. Bos wilde terug naar zijn gezin. Maar waar Bos indertijd door de partijleden was gekozen, wees hij nu zonder interne verkiezing eigenhandig zijn opvolger aan. Job Cohen dus, de populaire burgemeester van Amsterdam. Het oordeel van Dijsselbloem was vernietigend. Cohen was 'geen scherp denkende visionaire politicus (...), kende zijn dossiers niet goed, was geen doordenker, had geen opvattingen en nam geen beslissingen'.

'Heeft-ie je omgekocht?'
Samsom vroeg zich af waarom was gekozen 'voor de oudere generatie'. Na een gesprek met Cohen, door Bos georganiseerd om te vermijden dat Samsom zich ook kandidaat zou stellen, was hij positiever. Toen hij dat tegen Dijsselbloem zei, antwoordde deze: 'Man, wat heeft-ie je aangeboden? Heeft-ie je omgekocht?'

PvdA-lijsttrekker Job Cohen in gesprek met Diederik Samsom na een campagnebijeenkomst in Leeuwarden in mei 2010.Beeld ANP
 
Het oordeel van Dijsselbloem was vernietigend. Cohen was 'geen scherp denkende visionaire politicus (...), kende zijn dossiers niet goed, was geen doordenker, had geen opvattingen en nam geen beslissingen.
Job Cohen en vice-fractievoorzitter Jeroen Dijsselbloem op het partijbureau in Amsterdam tijdens een persconferentie over het aftreden van Cohen als politiek leider van de PvdA.Beeld ANP

Omdat Samsom en Dijsselbloem van de pragmatische generatie zijn, probeerden ze er het beste van te maken. Immers, verwachtten zij, bij een gang naar de stembus zou Cohen 'alle mogelijke concurrenten vermorzelen'. De afloop is bekend: dat gebeurde niet, ondanks de intensieve coaching van Cohen door met name Samsom: de beelden waarin Samsom zijn partijleider intensief coachte in de pauze van een verkiezingsdebat werden iconisch voor de falende Cohen-campagne. Stokmans schrijft dat Samsom het gevoel had dat hij 'een langzame leerling' vooruit probeerde te helpen.

Dijsselbloem werd vicefractievoorzitter naast Cohen, een sleutelfunctie om hem te ontlasten. Het werkte niet. Dijsselbloem zei het Cohen meermaals: 'Job, dit wordt het niet.' Ook partijvoorzitter Lilianne Ploumen (nu minister voor Ontwikkelingssamenwerking) had regelmatig 'slechtnieuwsgesprekken' met Cohen. Zij kondigde in november 2011 haar vertrek aan en uitte daarbij openlijk kritiek op Cohen. Die stapte op in februari 2012.

Romanticus in de politiek
Samsom was fractielid gebleven, maar had besloten 'buiten het Binnenhof onder te duiken'. Hij stak veel tijd in maatschappelijke stages als straatcoach en medewerker van de sociale dienst. Toen hij in maart 2012 alsnog partijleider werd, kwam die ervaring hem in de snel daarop volgende verkiezingscampagne goed van pas.

Stokmans beschrijft Samsom als 'een romanticus in de politiek'. Hij heeft echter geleerd dat de praktijk in Den Haag 'modderig' is. Het afgelopen jaar was zwaar voor Samsom. Zijn huwelijk eindigde in een echtscheiding en het politieke sprookje leek uit. Het begrotingsakkoord met de oppositie gaf hem nieuwe hoop. Die zal hij nodig hebben. Al zijn voorgangers vertrokken gedesillusioneerd uit de politiek. Stokmans sluit zijn boek af met een vraagteken.

 
Samsom had het gevoel dat hij 'een langzame leerling' vooruit probeerde te helpen.
Job Cohen (op dat moment oud-partijleider) tijdens een bijzonder partijcongres in De Doelen in Amsterdam.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden