'Samenleving moet extremisten serieus nemen'

Fundamentalisten als Mohammed B. zijn beredeneerde moordenaars. Het heeft geen zin ze naar het Pieter Baan Centrum te sturen. De wetten van het Huis van Ongeloof gelden niet voor hen....

Van onze verslaggeefsters Janny Groen Annieke Kranenberg

Ware moslims, zeggen zij, distantiëren zich volledig van de kaafirs (ongelovigen). 'We mogen niet integreren, want dat is als het aanbidden van satan. De Nederlanders zullen verdrinken in hun wetten, ze zijn immers geschapen door mensen. De enige die over ons kan oordelen is Allah. Zo denken onze broeders.'

'Onze broeders' zijn leden van het zogenoemde Hofstadnetwerk, Mohammed B., verdacht van de moord op Theo van Gogh, en Samir A., die vastzit wegens het voorbereiden van aanslagen op onder meer de Tweede Kamer.

Tot dusver lijken 'de broeders' inderdaad weinig ontzag te hebben voor de Nederlandse rechtsorde. Samir A. eiste tijdens pro-forma-zittingen slechts respect van de rechter. 'Ik wil dat u mij met u aanspreekt', waren de enige woorden die hij sprak.

Ook Mohammed B. zwijgt tegenover de politie. Vandaag is de eerste pro-formazitting in zijn zaak. De zitting draait volgens zijn advocaat Peter Plasman om de vraag of Mohammed B. tegen zijn zin wordt geplaatst in het Pieter Baan Centrum. Het OM wil een onderzoek naar zijn geestelijke vermogens.

Plasman vindt dat een merkwaardig verzoek. Volgens justitie heeft Mohammed B. alle geweldsdelicten met een 'terroristisch oogmerk' gepleegd. 'Daarmee is in feite het motief van mijn cliënt al ingevuld', zegt hij. 'Nu wil het OM toch nog weten of hij niet gestoord is. Dat is een gepasseerd station.'

De samenleving moet deze extremisten serieus nemen, vindt Simon Stolwijk, hoogleraar straf- en strafprocesrecht aan de Universiteit van Amsterdam. 'Als ze uit religieus-ideologische opvattingen iemand doodsteken, zelf zeggen dat ze niet gek zijn en ook geen medewerking willen verlenen aan een psychatrisch onderzoek, moeten ze de volle laag krijgen. Dan zijn het beredeneerde moordenaars.'

Stolwijk maakt onderscheid tussen gewone criminelen die om de een of andere reden niet met een psychiater willen praten en terroristen.

'Dat zijn mensen die uit een bepaalde overtuiging de rechtsorde niet accepteren. Ze zijn volledig toerekeningsvatbaar. Het heeft geen zin hen naar het Pieter Baan Centrum te sturen.'

Dat zegt ook strafrechtgeleerde Afshin Ellian. Hij begrijpt dat de rechter wil laten onderzoeken of Mohammed B. of Samir A. niet toch gestoord zijn. 'Het is routine in het Nederlands strafrechtsysteem. Maar Mohammed B. is geen Volkert van der G. die op zijn zolderkamer besloot voor God te spelen en het gevaar Pim Fortuyn eigenhandig uit de weg te ruimen. Hij maakt deel uit van de internationale jihad. Hij is ervan overtuigd in opdracht van Allah te handelen.'

Ellian en ook Stolwijk menen dat het Nederlandse strafrecht niet is toegerust om terroristen te berechten. Ellian: 'Of Mohammed B. meewerkt of niet, is niet van belang. Het Nederlands strafrecht gaat uit van preventie, vergelding en resocialisatie. Het is absurd te denken dat mensen die de westerse rechtsorde omver willen werpen, geresocialiseerd kunnen worden.'

Hoge celstraffen zullen de samenleving evenmin afdoende beschermen, blijkt uit ervaring in het buitenland. Neem de Algerijn Allekema Lamari, een van de terroristen die zichzelf in Madrid opblies toen de Spaanse politie op het punt stond hun appartement binnen te vallen. Hij werd in 1997 veroordeeld tot veertien jaar cel wegens terroristische activeiten, is vervroegd vrijgelaten en sloot zich gewoon weer aan bij zijn jihadbroeders.

Zelfs levenslang is geen garantie dat de terrorist geen gevaar meer vormt voor de maatschappij, meent Ellian. Dat kunnen de vrienden rond de Hofstadgroep niet ontkennen.

Al voor 2 november predikte Mohammed B. over het martelaarschap, zeggen ze. 'Dat vond hij een mooie dood. Maar kennelijk heeft Allah iets anders met hem voor. In het Huis van het Ongeloof is hij verplicht de islam te verspreiden. Daar zal hij in de gevangenis mee doorgaan.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden