Samen optreden ieders wens

Ondanks al hun tekortkomingen hebben opiniepeilingen één voordeel: ze bieden een kortstondige vlucht uit de dagelijkse praktijk, waarin politici of bekende personen het publieke debat domineren....

Arnout Brouwers

De Chicago Council on Foreign Relations houdt al decennia elke vier jaar een grondige peiling over internationale kwesties onder de Amerikaanse bevolking. Zij geldt als de beste graadmeter op dit gebied in de VS. Dit jaar heeft het German Marshall Fund of the United States (GMF) voor het eerst een vergelijkbare peiling in Europa gehouden. Respondenten in zes Europese landen en de VS kregen dertig dezelfde vragen voorgelegd op grond waarvan een vergelijking in wereldvisie kan worden gemaakt. De uitkomst is verrassend omdat blijkt, zoals GMF-directeur Craig Kennedy zegt, 'dat er meer overeenkomsten dan verschillen zijn in de manier waarop Amerikanen en Europeanen tegen de wereld aankijken'.

De peiling bevestigt evenwel dat Europeanen zeer kritisch zijn over het huidige Amerikaanse beleid. Een meerderheid meent dat Amerika de terreuraanslagen van 11 september deels aan zijn eigen buitenlands beleid te danken heeft. Hoewel de meeste Europeanen geloven dat het antwoord van de VS op '11 september' een poging is meer aanvallen te voorkomen, denkt een niet te verwaarlozen minderheid dat dit slechts een voorwendsel is om de wil op te leggen aan de rest van de wereld.

Als er sinds de aanval op de VS met levende vliegtuigbommen een kloof bestaat tussen Amerikaanse en Europese percepties, dan is het deze. Europeanen staan wantrouwend tegenover de Amerikaanse macht in de wereld, maar willen een sterkere Europese Unie om mét de VS problemen te kunnen aanpakken. Het lijkt erop dat ze de VS willen corrigeren.

Het is in dat verband ironisch dat, in weerwil van die argwaan, verreweg de meeste Amerikanen weinig zien in solistische avonturen en dezelfde voorkeur hechten aan gezamenlijk optreden.

Amerikanen vinden de Europese bondgenoten belangrijker voor hun 'vitale belangen' sinds 11 september. Een grote meerderheid (70 procent) wil meer gezamenlijke besluiten - zelfs als dit betekent dat de Amerikaanse voorkeur niet altijd wint. Hoewel een kwart van de Amerikanen vindt dat Azië belangrijker is dan Europa, meent 57 procent het tegen overgestelde.

Het is weinig verrassend dat het percentage Amerikaanse voorstanders voor een actieve rol in de wereld voor het eerst weer net zo hoog is als in 1956 (71 procent). Evenmin schokkend is de van oudsher grote steun bij Amerikanen voor multilaterale instellingen en de versterking van de VN - of de sinds 11 september gestegen steun voor gebruik van geweld. Verrassender is evenwel dat Europeanen en Amerikanen dezelfde internationale dreigingen zien; dat ze de aard van internationale macht langs dezelfde lijnen definiëren (economische macht belangrijker dan militaire); dat ze gelijksoortige gemengde gevoelens hebben over globalisering; dezelfde grote steun geven aan niet-militaire middelen van terrorismebestrijding - en dat ze, ondanks de grotere steun in de VS voor president Bush, op onderdelen bijna even kritisch zijn over diens buitenlandbeleid.

Hoewel slechts 56 procent van de Amerikanen tegenover 69 procent van de Europeanen de NAVO 'essentieel' noemen voor de veiligheid van hun land, is men aan weerszijden van de oceaan vóór uitbreiding van de alliantie met een reeks Midden- en Oost-Europese landen, inclusief Rusland.

Wat de belangrijkste potentiële splijtzwam tussen de bondgenoten betreft - de vraag of er een invasie van Irak moet komen - oordelen Amerikanen en Europeanen bijna eensluidend: tweederde van de Amerikanen (65 procent) en 60 procent van de Europeanen is voor een invasie van Irak op voorwaarde dat de VN en bondgenoten ermee instemmen. Als aan die voorwaarden niet wordt voldaan, stemt slechts 10 procent van de Europeanen en niet meer dan 20 procent van de Amerikanen in met een invasie.

Hoewel de peiling zich leent voor diverse interpretaties lijken de respondenten de stelling van de Amerikaanse publicist Kagan te weerspreken dat 'Amerikanen van Mars komen en Europeanen van Venus'. Als dit al het geval is, dan bevinden ze zich blijkbaar nog steeds in hetzelfde melkwegstelsel - en wat hete internationale hangijzers betreft - liefst in elkaars baan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden