'Samen kunnen ze groter worden dan de traditionele partijen'

Twee mannen die het middagmaal (eerst rijst, dan aardappelen) gebruiken in bar Achuri. Podemos-stemmers. Hartgrondig hopend op verandering in de politiek. Maar heel uiteenlopend in hun mening over de alliantie die hun partij heeft gesloten met het deels communistische Izquierda Unida (IU).

Maartje Bakker
Pablo Iglesias van Podemos(Rechts) samen met de IU voorman Alberto Garzon (Links). Beeld epa
Pablo Iglesias van Podemos(Rechts) samen met de IU voorman Alberto Garzon (Links).Beeld epa

De een is hoopvol. 'Samen kunnen ze eindelijk groter worden dan de traditionele partijen', zegt Manuel Castilla, 49 jaar, fijngebouwd, pratend met drukke handgebaren. 'Ik hoop dat dit mensen aanzet opnieuw te gaan stemmen in juni. Zelf zal ik zeker weer op Podemos stemmen.'

De ander is vertwijfeld. 'Podemos stond voor vernieuwing, maar dat kun je van de communistische partij niet zeggen', meent Roberto Fernández, T-shirt, sportschoenen met oranje zool, wachtend op zijn vrouw voor de lunch. 'Sinds deze week twijfel ik over mijn stem.'

Hier, in de Madrileense wijk Lavapiés, om de hoek van bar Achuri, beklonken de twee leiders van Podemos en IU maandag hun akkoord. Het café staat bekend als een Podemos-honk, maar de barman wil daar niet van weten. 'Hier komen alle soorten mensen.' Aan de muur wel een Palestijnse vlag en de leuze 'nee tegen de oorlog', bij de deur een emmertje water voor de talloze honden die de gasten vergezellen, en boven de bar de verklaring tegen machismo. En onder de gasten opvallend veel Podemos-stemmers.

Één kandidatenlijst

De meesten denken dat het voordelig is voor Podemos en IU om de krachten te bundelen. Het Spaanse kiesstelsel werkt in het nadeel van kleine partijen. Zo kan het dat IU in december bijna een miljoen stemmen kreeg (3,7 procent), maar slechts twee zetels (0,6 procent). Samen kunnen Podemos en IU meer gewicht in de schaal leggen in het parlement. Het doel, verklaarde Podemos-leider Pablo Iglesias, is om gezamenlijk de conservatieve PP af te troeven.

De twee linkse partijen hebben een gezamenlijke kandidatenlijst opgesteld. De afspraak is dat één op de zes kandidaten van IU zal komen, de rest is afkomstig van Podemos. Ook zijn er '50 stappen om samen te regeren' voorzien. Veel sociaal-economische programmapunten: een staatsbank, geen bezuinigingen meer, gratis toegang tot water, energie, transport en huisvesting voor mensen in financiële moeilijkheden. Maar ook het recht op een referendum in Catalonië en de mogelijkheid om een regering die zich haar beloften breekt na twee jaar per volksraadpleging te ontslaan.

Podemos leider Pablo Iglesias. Beeld afp
Podemos leider Pablo Iglesias.Beeld afp

Te ver naar links?

Toch schuilt er ook een gevaar in de samenwerking. De IU is een graadje linkser dan Podemos: voorstander van een republiek, van de nationalisatie van energiebedrijven, van een vertrek uit de NAVO. Met die punten mag de partij zelf campagne voeren.

Voor Podemos is het echter riskant te ver naar links te hellen. 'Het succes van Podemos schuilt in haar kameleonachtige karakter', merkt politicoloog José Ignacio Torreblanca op in de krant El País. 'Geen gewone kameleon, maar een die zijn kleur aanpast aan degene die naar hem kijkt.' Voor de stedelijke, jonge non-conformist - hoogopgeleid, politiek actief en nogal links - is Podemos de partij om af te rekenen met de neoliberale, door Europa gedicteerde politiek en in een klap met de Spaanse politieke elite.

Tegelijkertijd zijn er Podemos-stemmers die zich links noch rechts voelen, die teleurgesteld zijn in de politiek en al helemaal in de sociaal-democraten, die vinden dat ze net zo goed niet zouden kunnen stemmen, maar op het laatste moment kiezen voor Podemos om de bovenklasse een lesje te leren. Die groep zou Podemos zomaar de rug kunnen toekeren door dit verbond met de oude communistische partij.

Daarop hopen ook de leiders van de middenpartijen in Spanje. 'Podemos heeft zijn masker afgedaan en zet in op het communisme', aldus de leider van Ciudadanos, die andere nieuwe partij in Spanje. De sociaal-democraten schilderden de protestpartij onmiddellijk af als extreem-links. 'Zinloos om op te stemmen als je de conservatieven uit het Moncloa (paleis van de premier, red.) wil verdrijven.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden