Samen alleen

'Ik creëer zeg maar mijn eigen mood, maar tegelijk kan mijn mood ook beïnvloed worden door wat ik hoor.' Welkom in het universum van de digital native, de onbekommerde twintiger die nooit op de fiets door de stad gaat zonder oordopjes vol muziek van de iPod of iPhone.


Bij de naderende tiende verjaardag van de iPod onderzocht IJsbrand van Veelen de invloed en gevolgen van die nieuwe speeltjes en sociale netwerken in een VPRO-documentaire, onder de gevatte titel iPod, iPhone, I am.


We sluiten ons af om zo veel mogelijk te communiceren via Hyves, Facebook of Twitter; in de volle treincoupé zijn we 'samen alleen'. Een jongen met hippe zwarte bril: 'Ik denk dat mensen steeds meer de drang hebben een kleine beroemdheid te zijn. Zie Popstars. Waar vroeger intelligentie of belezenheid de norm waren, is nu vijf minuten bekend of beroemd zijn de norm geworden.'


Een verdienste van de documentaire was de visuele vormgeving: energiek, met veel wisselende beeldelementen. Verrassend was de 'Twittermirror' aan de muur van een kledingzaak: een spiegel met drukknop, waarmee je jezelf in nieuwe outfit fotografeert en de digitale wereld in stuurt - om desgewenst met de achtergebleven partner telefonisch te overleggen over dat paarse truitje.


Ook schetsten twee makers niet zonder trots nog eens de wereld van augmented reality: door een digitale 'laag' over de werkelijkheid en het koppelen van al onze digitale gegevens kwam je veel meer van een willekeurige twitteraar in de buurt te weten dan die zelf ooit zou vermoeden.


Hoewel een duidelijke boodschap ontbrak, overheerste de licht bezorgde toon over de nieuwe verworvenheden. Mediaprofessor Mark Deuze ontwaarde een collectief 'Truman-syndroom', waarin het individu zich hoofdrolspeler waant in de Harry Trumanshow, de wereld niets meer dan een decor is en alle anderen figuranten zijn in een onbekend script. Gevolg: 'Je verliest de greep op de wereld.' En: 'We gedragen ons voortdurend alsof we in de gaten worden gehouden.'


Er was meer aan de hand: 'Tegenwoordig is het moeilijk om niet publiek te leven. Om privé te blijven, daar moet je ontzettend de best voor doen.' Uit de 'mediagevangenis' komen is geen optie: 'Het idee van geen Facebookpagina hebben, is eigenlijk: geen deel meer nemen aan de samenleving.'


Een jongen met meer dan 500 Facebookvrienden had zijn eigen probleempje: 'Als je iemand in het echte leven niet meer belt, zie je hem niet meer. Op Facebook moet je actie ondernemen om iemand te missen. Dat is toch een beetje sociale moord die je dan pleegt.'


Minpuntje van iPod, iPhone, I am was de snelle aaneenschakeling van korte quotes, die daardoor wat in de lucht bleven hangen. Zo eindigde het met alweer een quote van Deuze: 'De bedoeling is dat we al die camera's in ons voordeel gebruiken. Dat we terug gaan praten, en de wereld een ander verhaal laten zien.' Nadere uitleg was duidelijk niet de bedoeling.


Voormalige digi-junk Jeroen van Loon was een experiment begonnen: hij had een 'analoge blog' opgezet: 'Precies hetzelfde als het digitale blog, maar dan in de vorm van een papieren boekje.'


Gaat nog heel groot worden, het analoge blog.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden