Saltarello Garth Knox (altviool, vedel, viola d'amore)

klassiek


ECM New Series


klassiek JJ


Buxtehude Membra Jesu Nostri

Amsterdam Baroque Orchestra & Choir o.l.v. Ton Koopman. Challenge Classics


klassiek


Beethoven e.a.

Harmonia Mundi


In zijn langlopende project rond het werk van Dieterich Buxtehude dringt Ton Koopman door tot de kern: Membra Jesu Nostri, een cyclus van zeven passiecantates waarin het lichaam van Jezus wordt aanbeden. Van de knieën en de voeten, tot aan de teennagels toe: in een curieuze mengeling van mystiek en erotiek dwaalt het oog van de gelovige over het gekruisigde lijf.


Koopman heeft zich in de jaren tachtig al eens over dit broeierige meesterwerk gebogen. Nu adopteert hij de 'hoge koortoon' van 465 hertz, een authentiek trekje dat aan het klankbeeld een grotere urgentie verleent. Minder gelukkig pakt het aandeel uit van het Amsterdam Baroque Choir. Achter wazige inzetten en lauwe intonatie vermoed je schaarse repetitietijd.


Ook aan de solisten kleeft ongeconcentreerde haast. Alleen sopraan Siri Karoline Thornhill bereikt soms de koortsige aanbidding die Buxtehude verlangt.


GvO


Andreas Staier is niet de eerste die Beethovens Diabellivariaties doopt in de historische kleuren van de fortepiano. Maar met zijn opname zet hij wel meteen een standaard die reikt tot ver buiten het authentieke domein.


Staier, volgens sommigen de beste fortepianist op aarde, paart technisch meesterschap aan een grenzeloze verbeelding. Hij beziet Beethovens exercities in hun oorspronkelijke context: variaties over een lomp walsje van Anton Diabelli, waarover tientallen andere componisten rond 1820 hun licht hebben laten schijnen.


Staier neemt de piepjonge Liszt en de dromerige Schubert net zo serieus als de vervaarlijk grommende Beethoven. Die toont zich 33 variaties lang niet alleen vol luim en spotzucht, maar ook onverholen virtuoos. Niet schrikken bij variatie 22, die bij Staier losbrandt met de slagwerkherrie van het uitgestorven 'janitsarenpedaal'.


Guido van Oorschot


Als een strandjutter schuimt de Ier Garth Knox tegenwoordig de muziekgeschiedenis af. Daartoe heeft de voormalige altviolist van het roemruchte Arditti Quartet, gespecialiseerd in de nieuwste noten, zijn instrumentencollectie uitgebreid met de middeleeuwse vedel en de barokke viola d'amore.


Aan de 'liefdesviool' ontlokt Knox een stroeve Vivaldi waarmee hij in historisch-geïnformeerde kringen geen harten zal breken. Misschien ligt dat anders met een middeleeuwse saltarello, waarin Knox als vedelaar profiteert van zijn wortels in de Keltische folk. Ook John Dowlands evergreen Flow, my tears, begeleid door cello, stroomt vloeiend uit de snaren.


Toch schuilt de grootste verleiding in Vent nocturne van de hedendaagse, Fins-Franse componiste Kaija Saariaho. Zij onderzoekt, via Garth Knox, de ruis van de strijkstok en voegt er haar eigen, elektronisch gemanipuleerde ademgeluid aan toe. GvO


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden