'Salamanderbrein' leert zichzelf te genezen

IBM investeert stevig in 'autonomic computing', computers die zichzelf kunnen bedruipen. De voorlopers zijn er al...

KNAPPE KOPPEN bij IBM voorspelden in 1999 - vier jaar geleden dus - dat grote computersystemen zo complex zouden worden dat het beheer ervan menselijkerwijs niet meer bij te benen zou zijn. Tegen die grens zou de technologie binnen vijf jaar opbotsen, aldus het Amerikaanse computerbedrijf destijds.

Loopt de boel dus eind dit jaar compleet in het honderd?

Dát zal wel loslopen, denkt strateeg Jack van Driel van IBM Nederland. 'Maar er zit wel een grens aan hoeveel mensen bedrijven op complexe systemen kunnen inzetten. Aan dergelijk personeel bestaat nog een groot tekort.'

Dus moet de computer zichzelf leren bedruipen - een concept dat IBM 'autonomic computing' heeft gedoopt. De machine moet zichzelf kunnen repareren, configureren, optimaliseren en beschermen. Denk aan HAL 2000, het zelfstandige rekenbrein uit Stanley Kubrick's speelfilm 2001: A Space Odyssee - maar dan zonder de moordzuchtige inborst.

'Autonomic computing' past in de toekomstvisie van Sam Palmisano, topman van IBM, over computerkracht-op-bestelling, via een superinternet met de naam 'grid'. Dat grid moet voorzien in rekenkracht zo gewoon en breed voorradig als water uit de kraan. IBM trekt er de komende jaren zeker tien miljard dollar voor uit, liet Palmisano in november weten.

Palmisano's visie werd met hoon onthaald. 'Tegen de tijd dat hier een bruikbare toepassing uitrolt, ben ik met pensioen', liet de oppertechneut van Thomson Financial, een handelaar in financiële informatie, zich tegenover de krant USA Today ontvallen. Ook andere critici noemden zelfhelende computers toekomstmuziek waarop we nog twintig tot dertig jaar zouden moeten wachten.

Om een computer slim te maken, is echter helemaal geen superbrein nodig, werpt Jack van Driel tegen. Kijk naar Deep Blue: de IBM-computer die wereldkampioen schaken Gary Kasparov indertijd versloeg, had de denkkracht van een salamander. 'Je kunt lachen om die vergelijking, maar bedenk daarna eens hoe complex zo'n beestje in elkaar zit.'

Het zit hem dan ook niet in het aantal grijze cellen. Van Driel: 'Het menselijk lichaam, het zenuwstelsel, regelt heel veel zaken op eigen houtje. De hersenen stellen alleen de regels vast.'

Een computer kan op dezelfde manier worden gebouwd. Bij Mercedes, de Duitse autofabrikant, is met dat idee al een slimme computer aan het werk gezet. 'Die server moet weten dat de klantenafdeling belangrijker is dan de boekhouding. Dus als de helpdesk het onverhoopt heel druk krijgt en veel rekenkracht of opslagruimte nodig heeft, moet de computer uit zichzelf daarop de meeste energie richten', stelt Van Driel.

Ook op andere terreinen heeft 'autonomic computing' al een mooie toekomst achter zich. IBM heeft 'software-dokters' ingebouwd in grote databases en opslagsystemen voor elektronische data. Zij geven systeembeheerders een seintje als er wat loos is, met een passend advies voor een oplossing. Een karwei dat vroeger snel twee tot drie dagen vereiste, kan nu binnen vijftien tot twintig minuten worden geklaard.

IBM heeft ook technologie geïntroduceerd waarmee een laptop-computer automatisch met een netwerk kan worden verbonden. Dat gebeurt aan de hand van het profiel van de gebruiker en de plaats waarop hij zich op dat moment bevindt. Dit jaar wordt de software nog slimmer. Van Driel: 'Als de gebruiker op een onbekende lokatie is, vraagt het programma de gegevens voor een verbinding bij een naburige pc op.'

Ook gewone computers krijgen een shot 'autonomic computing'. IBM gaat laptops uitrusten met het systeem Lifeboat. Daarbij draait Windows, het besturingssysteem van Microsoft, bovenop een Linux-motor. Als Windows omvalt, blijft Linux draaien. Linux kan dan altijd online contact met systeembeheer zoeken om de zaak te laten herstellen.

Ook de particuliere gebruiker plukt inmiddels de vruchten van 'autonomic computing'. Zo kent de consument thuis al langer de automatische update-mogelijkheid van Windows. Het besturingssysteem zorgt er steeds zelf voor dat de meest recente software op een computer staat.

De jongste versie van Windows verhelpt ook storingen die de gebruiker onbedoeld veroorzaakt door belangrijke bestanden te vervangen door verouderde of onjuiste onderdelen. Windows XP vraagt dan automatisch om de cd met het installatieprogramma en zet de bestanden terug op de pc.

De meeste virusbestrijders beschikken over een programma dat regelmatig 'naar huis belt'. De software pikt nieuwe 'daderprofielen' op, zodat nieuwe virussen worden herkend voor ze een computer te grazen kunnen nemen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.