Profiel Michael Kretschmer

Saksische minister-president Michael Kretschmer: onopvallend en met gepaste toon

Minister-president Michael Kretschmer van Saksen haalt extreem-rechts de wind uit de zeilen met een campagne voor Oost-Duits nationalisme en wint met zijn CDU, maar de vraag is: wat nu?

Michael Kretschmer krijgt na zijn winst bloemen van Angela Merkel en Annegret Kramp-Karrenbauer. Beeld Getty Images

Zondagavond, een paar uur na het bekend worden van de verkiezingsuitslag in Saksen, schreef CDU-voorzitter Annegret Kramp-Karrenbauer, oftewel ‘AKK’, een jubel-­tweet. Ze is geïnspireerd, schreef ze, door haar Saksische partijgenoot Michael Kretschmer. Ze dankt hem voor zijn betrokkenheid, vechtlust en moed. Ook bij publieke omroep ARD sprak ze nog eens hartstochtelijk over een ‘tolle’ campagne van Kretschmer.

Natuurlijk moet een regeringspartij zo’n regionale overwinning een beetje smakelijk opdissen, vooral als de regering er al een poos wat verlept bijhangt. Maar de mate van gejuich die uit de hogere partijechelons over Kretschmer uitbrak, zegt iets over Michael Kretschmer én over de toestand van de CDU.

De CDU werd zondag met 32 procent van de stemmen de grootste partij van Saksen. Dat was de slechtste uitslag van de partij ooit in de Oost-Duitse deelstaat, en een verlies van 7 procent ten opzichte van de deelstaatverkiezingen in 2014. Maar het was toch ook een overwinning op de AfD, die bleef steken op 28 procent. Vandaar het gejuich uit Berlijn.

Kretschmer zelf reageerde terughoudender op de uitslag. Hij lachte niet toen hem zondagavond in Dresden een bos microfoons onder de neus werd geschoven, maar zei op ernstige toon dat ‘het vriendelijke Saksen’ had gewonnen. Terwijl hij dat zei bewoog hij zijn vuisten gespannen op en neer, alsof hij in gedachten een schnitzel stond te prepareren.

Problematische bijwerkingen

De minister-president leek met zijn hoofd al bij de lange bijsluiter van de verkiezingsuitslag, vol van voor zijn partij problematische bijwerkingen zoals een ongewenste coalitie met de Groenen en de verleiding van samenwerking met de AfD. Waarschijnlijk realiseerde hij zich vooral dat hij één belangrijk verkiezingsdoel niet had verwezenlijkt: de groei van de AfD te stoppen.

Kretschmer (43), een kleine man met nietszeggende pakken en een uitgesproken sloom kapsel, oogt eerder als een ambtenaar, dan als een regeringsleider. Hij is van de generatie Oost-Duitsers voor wie de Wende samenviel met de overgang van kind naar volwassene. Hij groeide op in Görlitz , en deed een opleiding tot ingenieur aan de Hoge School van Dresden. Ondertussen bouwde hij onopvallend, maar tamelijk vlot een partijcarrière op. Hij zit al sinds 2003 in de Bondsdag, waar hij volgens de Süddeutsche Zeitung bekendstond als ‘bijdehand en levendig.’

Voordat hij op de radar van de landelijke media opdook, manifesteerde Kretschmer zich als een conservatieve christen-democraat die van duidelijke taal houdt en niet bang is voor meningsverschillen met de partijleiding. Zo zei hij in 2015 begrip te hebben voor de Pegida-demonstranten, pleitte hij voor meer nationale trots, en complimenteerde hij in 2015 de Hongaarse premier Orbàn met zijn vluchtelingenwerende grenshek.

In december 2017 werd Kretschmer als Minister-President naar voren geschoven door zijn voorganger Stanislav Tillich, die aftrad omdat de AfD in Saksen bij de verkiezingen voor de Bondsdag groter was geworden dan de CDU. Omdat alle ogen op de formatieperikelen in Berlijn waren gericht, begon Kretsch­mer ook aan deze functie onopgemerkt.

Dat veranderde precies een jaar geleden, toen de Saksische stad Chemnitz werd opgeschrikt door een serie demonstraties van rechts en extreem-rechts, een reactie op de nog steeds niet opgehelderde dood van een man na een vechtpartij met vluchtelingen.

‘Klopjachten’

Opeens was daar Michael Kretschmer, een CDU’er, die zijn eigen Bondskanselier ervan langs gaf omdat ze te voorbarig van ‘klopjachten’ zou hebben gesproken. Hij nam het op voor de ‘bezorgde burgers’ van Saksen en hekelde de landelijke media met hun volgens hem te eenzijdige berichtgeving over ‘de nazi’s in het oosten.’ In Berlijn wachtte men angstig op het moment dat Kretsch­mer de eerste machtige christendemocraat zou zijn die openlijk een samenwerking met de AfD zou overwegen.

Maar hij deed precies het tegenovergestelde. Kretschmer begon aan een campagne die in ambitie en directheid zijn weerga bij de CDU niet kende. In een lange reeks ‘Saksen-gesprekken’ trok hij een jaar lang van zaaltje naar zaaltje om met burgers in discussie te gaan, ook met ‘boze burgers’.

Die Zeit hoorde partijgenoten in Dresden zeggen dat Kretschmer ‘met iedere inwoner van Saksen die niet voor hem is weggerend een braadworst heeft gegeten’. In de gesprekken wees hij de burgers er onvermoeibaar op dat ‘de tijd voorbij is dat wij Oost-Duitsers niets te zeggen hebben’/ Hij stimuleerde regionale trots op een manier waarbij linkse West-Duitsers soms hun bedenkingen hebben. Maar hij maande ook: ‘Wij als Saksen moeten onze boodschap op gepaste toon, maar helder formuleren.’ Van de AfD nam hij steeds duidelijk afstand.

Het lukte hem met die tactiek niet om naar de AfD weggelopen kiezers massaal terug te halen. Wel voorkwam hij leegloop naar de rechtspopulisten en bleef de CDU de grootste partij.

Maar nu wacht een formatiedilemma. Gaat Kretschmer in zee met de Groenen, op het gevaar af zijn conservatieve aanhang van zich te vervreemden? Kiest hij voor een minderheidsregering, of zet hij toch de deur open naar de AfD? Zijn partijgenoten in Berlijn zullen geïnteresseerd meekijken, want bij de volgende Bondsdagsverkiezingen zou de CDU zomaar voor een zelfde dilemma kunnen komen te staan.

Ook de stijl van Kretschmer geeft de partijtop in Berlijn stof tot nadenken, want zijn conservatieve standpunten en zijn directe manier van campagne voeren lijken succesvoller dan de progressieve zoekende stijl van AKK.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden