Saadia Ait-Taleb: een flirt of misbruik van gemeenschapsgeld?

'Strafontslag is totaal buiten proportie'

De media stonden de laatste maanden bol van berichten over fraude bij een deradicaliseringsproject in Amsterdam. Al die tijd zweeg de hoofdpersoon, Saadia Ait-Taleb. Tot donderdagmiddag, in de zaak die zij heeft aangespannen tegen haar strafontslag.

Saadia Ait-Taleb op weg naar de rechtbank. Foto Aurélie Geurts

Donderdagmiddag wordt de oud-radicaliseringsambtenaar Saadia A.T. ineens weer Saadia Ait-Taleb. 'Ik heb niets te verbergen, dus ik hoef niet met mijn initialen in de krant', zegt ze bij aankomst in de Amsterdamse rechtbank.

Afgelopen maanden ontstond een storm van berichten nadat burgemeester Eberhard van der Laan haar strafontslag had verleend wegens belangenverstrengeling. Verhalen over de 'gesloten cultuur' die er op haar afdeling op het stadhuis zou heersen. Over de 'grijze campagne' waarmee de gemeente via filmpjes jongeren hoopte te beïnvloeden, maar die uiteindelijk nooit in die praktijk werd gebracht. En over vlogger Saïd J., de beoogde hoofdpersoon uit de filmpjes van de grijze campagne. Hij verdiende er 141.200 euro aan en zou volgens de gemeente heimelijk een relatie hebben gehad met Ait-Taleb.

Verschillende verhalen

Al die tijd zweeg de hoofdpersoon. Tot donderdagmiddag dus. In een geruite jurk en strak gelakte nagels komt zij trots vergezeld door haar advocaten de rechtbank binnen. Daar eist ze in een spoedprocedure dat haar strafontslag geschorst wordt, omdat zij al maanden geen inkomen heeft 'en de rek er wel zo'n beetje uit is'. Maar vooral om zo snel mogelijk het beeld recht te zetten dat de gemeente en media de afgelopen maanden van haar hebben geschetst. 'Een oordeel van de rechter kan daar heel belangrijk in zijn', aldus haar advocaat Christiaan Oberman.

Uitgebreid nemen Ait-Taleb en haar advocaten de tijd om in te gaan op vragen van de bestuursrechter over de redenen van haar ontslag. Zij helder en af en toe overmand door emoties, haar advocaten zakelijk, maar niet zelden met ingehouden woede over de slordigheid waarmee de gemeente in hun ogen te werk is gegaan.

De gemeente blijft aan de andere kant onvermurwbaar. De juristen en integriteitsambtenaren van de stad zijn er diep van overtuigd dat Ait-Taleb een schijn van belangenverstrengeling op zich heeft geladen door haar 'affectueuze relatie' met Saïd J. te verzwijgen.

Zo worden er binnen twee uur twee totaal verschillende verhalen verteld over dezelfde feiten.

Het verhaal van Saadia Ait-Taleb

Het hele misverstand rondom haar ontslag begint en eindigt bij 'de grijze campagne', stelt Ait-Taleb. Een idee waar de Ierse filosoof en psychoanalyticus David Kenning in 2015 mee kwam. Kenning, die ervaring opdeed met radicalisering in Irak en door Van der Laan werd ingehuurd, wilde een geheime campagne opzetten waarbij de gemeente onlinefilmpjes zou maken om radicaliserende jongeren op andere ideeën te brengen. De gemeente mocht niet als afzender van die filmpjes herkenbaar zijn.

De burgemeester was enthousiast over Kennings plan en samen met haar collega Mounir Dadi kreeg Ait-Taleb de opdracht een jongen te vinden die in die filmpjes zou kunnen figureren. Het moest iemand zijn met een moslimachtergrond die de taal van de straat spreekt en iets wist van radicalisering.

In diezelfde tijd leerden Ait-Taleb en Dadi Saïd J. kennen. Hij werkte bij het bureau Scholten en Partners als ict'er en hij was ook bezig met 'dialooggesprekken' in gemeenten waar jongens mogelijk wilden uitreizen naar Syrië. 'Stiekem waren we hem aan het scouten', aldus Ait-Taleb. 'Op een gegeven moment hebben we hem benaderd en later voorgesteld aan Kenning. Die vond Saïd erg geschikt en ook Van der Laan was enthousiast.' Saïd J. twijfelde zelf wel, hij was bang voor zijn veiligheid als hij in die filmpjes zou figureren. 'Maar Van der Laan trok hem over de streep door zijn veiligheid te garanderen.'

Persoonlijke band

Daarna heeft Ait-Taleb inderdaad een persoonlijke band met Saïd J. gekregen, erkent ze. 'Maar dat was voor mij niet bijzonder, eigenlijk al mijn vrienden heb ik via mijn werk leren kennen - op één na, die woont in Marokko. Het zijn allemaal mensen met wie ik het gezamenlijke doel had: problemen in de moslimgemeenschap tegengaan.' Het steekt haar dat die relaties haar nu worden verweten. 'De gemeente Amsterdam wist ervan. In 2008 heb ik zelfs een gratificatie gekregen omdat ik buiten werktijd zo'n goed netwerk wist op te bouwen.'

Dat Ait-Taleb een relatie met Saïd J. had, zoals de gemeente haar verwijt, ontkent ze. Wel hebben zij 'geflirt'. 'Maar ik ben heel serieus. Dus op het moment dat ik het idee had dat het iets kon worden, heb ik tegen hem gezegd: als je iets met mij wilt, moet het ook echt zijn, ik ben niet van de latrelaties. Hij was daar niet klaar voor, dus het werd niets.'

Als het wel een relatie was geworden, had ze dat zeker gemeld, zegt Ait-Taleb. 'Sterker nog: ik had het van de daken geschreeuwd. Ik ben 34 jaar, vrijgezel, ik woon nog bij mijn ouders. Ik wil heel graag een relatie.'

Zakelijke voordelen

De gevoelens voor Saïd J. hebben hem geen zakelijke voordelen opgeleverd, bezweren Ait-Taleb en haar advocaten. 'Die ontstonden toen de opdracht voor de grijze campagne al binnen was, daarvoor kenden ze elkaar niet eens', zegt Christiaan Oberman. 'Tijdens maar ook nadat ik hoopte dat het misschien wat zou worden, ben ik zakelijk altijd prima en kritisch met hem blijven samenwerken', zegt Ait-Taleb. 'Ik heb ook genoeg getuigen die dat kunnen bevestigen.'

Jarenlang werkte Ait-Taleb met veel plezier voor de gemeente '24 uur per dag'. Maar eind 2016 veranderde dat na een aanvaring met Van der Laan. Ook dat had weer met de grijze campagne te maken. 'We hadden een half uur om de filmpjes te presenteren bij de burgemeester. Saïd was erbij, Kenning, Mounir en ik en de woordvoerder van Van der Laan. We lieten een compilatie zien van de filmpjes, en hoe ze eruit zouden zien als je ze met en zonder de gemeente als duidelijke afzender zou presenteren. De burgemeester vroeg of wij dachten dat het zou aanslaan. We dachten allemaal van wel.

'Aan het einde van de bijeenkomst zei Mounir tegen Van der Laan: weet dat religie niet in de filmpjes voorkomt. Daarover ontstond toen een hele heftige discussie met de burgemeester. Van der Laan dacht dat we religie er geen rol in hadden laten spelen omdat we zelf een moslimachtergrond hebben. Maar als je weet dat Mounir helemaal niet gelovig is, is dat heel kwetsend en frustrerend.

Vermeend fraudeur

'Voor Saïd was het ook heel heftig om Van der Laan zo boos te zien. Maar we waren zelfs toen nog toegewijd. We gingen direct overleggen hoe we religie wel in de scripts zouden kunnen opnemen. Dat hebben we toen ook met Kenning afgesproken.'

Maar daarna veranderde alles. Van der Laan is zijn vertrouwen in de afdeling verloren. Manager Lisa Scheerder wordt vervangen. Met haar opvolger heeft Ait-Taleb 'geen klik' en ze krijgt te horen dat er bij het Bureau Integriteit een tip is binnengekomen dat ze heel close is met Saïd J. In het voorjaar van 2017 besluit ze de gemeente te verlaten.

Ze was optimistisch over de toekomst, er lagen aanbiedingen van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en de politie om daar aan de slag te gaan. 'Maar toen bleek bij een exitgesprek met mijn leidinggevende dat ik werd verdacht van fraude. De politie deed zelfs huiszoeking bij mijn ouders, waar ik woon. Dat was echt verschrikkelijk, mijn familie was in shock. Sindsdien staat de wereld op zijn kop. Ik kwam in de media als een fraudeur met een balkje voor mijn gezicht.'

Buiten proportie

Ait-Taleb begrijpt dat de onderzoekers van Bureau Integriteit onverklaarbare facturen hebben gevonden van het bedrijfje Protrax International. Het waren de facturen van Saïd J., maar omdat de campagne geheim was, waren die bewust vaag geformuleerd. Zij had ze ook nog eens helpen opstellen. 'Omdat hij niet wist hoe je dat moest doen, dat hadden wel meer mensen met wie wij samenwerkten.' Wat ook niet hielp, is het feit dat Ait-Taleb tijdens haar verhoor door Bureau Integriteit over de facturen antwoordde dat ze er niets over mocht vertellen.

'Maar', zegt Ait-Taleb met ingehouden woede als zij het laatste woord krijgt, 'ik heb wel gezegd wie er allemaal wel wisten van het project. Als de gemeente vindt dat ik zulke erge dingen heb gedaan, dan moeten ze mijn wederhoor daarop ook heel serieus nemen. Daarom vind ik het ongelooflijk dat mijn vorige leidinggevende, die alle facturen heeft getekend, en alles weet van de grijze campagne, pas vorige maand is uitgenodigd door Bureau Integriteit voor een gesprek. Ik heb daar geen woorden voor.'

Ook haar advocaten hekelen de slordigheid en de haast waarmee de gemeente het onderzoek heeft uitgevoerd. En de heftigheid van de sanctie. 'Misschien had zij dat flirten moeten melden, daar kun je over twisten. Maar strafontslag is de zwaarste maatregel die de gemeente kan opleggen. Dat is totaal buiten proportie.'


Het verhaal van de gemeente Amsterdam

'Hoofdelement in deze zaak is het wekken van de schijn van belangenverstrengeling. Dat zit ons het meeste dwars', aldus advocaat Pieter de Jong van de gemeente Amsterdam. Samen met twee bedrijfsjuristen en twee mannen van het Bureau Integriteit is hij gekomen om de zaak van het college van Burgemeester en Wethouders te bepleiten. 'Integriteit is iets wat hoog in het vaandel staat bij de gemeente. Saadia heeft deze norm geschonden door op grote schaal opdrachten te verstrekken aan de heer Said J.'

Er was echt wel wat meer aan de hand dan alleen flirten, stelt de advocaat. 'We hebben foto's van beiden. We hebben enorme uitdraaien van whatsappp-conversaties. 'Eigenlijk draaide mijn leven altijd om zijn (Said) welzijn en daar ben ik eigenlijk wel klaar mee', appt Saadia een vriendin.' In een app zegt Saadia 'jaren' de 'steun en toeverlaat te zijn' geweest van Said.

Dit toont volgens de gemeente de afhankelijkheidsrelatie tussen Saadia en Said. Ook als het allemaal bij geflirt zou zijn gebleven, is dat volgens de gemeente ernstig omdat zij toch 'de uiterlijke schijn van belangenverstrengeling' wekte. Zeker een ambtenaar in schaal 14 had dat moeten beseffen, vindt De Jong. 'Daar heeft de gemeente op geacteerd.'

De gemeente bestrijdt ook dat de belangenverstrengeling alleen plaatsvond binnen de context van de grijze campagne. Het zou ook gaan om andere klussen die Said deed via verschillende entiteiten, zoals Scholten en Partners, Protrax International, Jaafar Constultancy en De Visionair. 'Optellend tot een bedrag van 300 duizend euro aan gemeenschapsgeld.'

De rechter doet uiterlijk 21 december uitspraak.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.