Nieuwsgrotschildering

’s Werelds oudste ‘figuratieve kunstwerk’ ontdekt in Indonesië: een haarscherp getekend wrattenzwijn

Een grotschildering van een wrattenzwijn staat vanaf nu te boek als het oudste ‘figuratieve kunstwerk’ ooit gevonden. Een internationaal onderzoeksteam trof het werk al aan in 2017 op het Indonesische eiland Sulawesi, maar de datering is pas onlangs afgerond. Minimaal 45.500 jaar oud, schrijven de onderzoekers nu in Science Advances.

De grottekening van het zwijn, zeker 45.500 jaar oud.Beeld EPA

De schildering, in de afgelegen Leang Tedongnge-grot, toont een celebeswrattenzwijn, een dier dat nog steeds op het eiland rondloopt. Het beest is genoemd naar zijn leefgebied en aan de wratten op zijn kop. Celebes is de naam die het eiland kreeg van Portugese ontdekkingsreizigers. De schilder gebruikte rode, oker en donkerpaarse pigmenten om het dier op de kalkwand tot leven te brengen. Dat moet 45.500 jaar geleden zijn gebeurd, blijkt uit analyse van uranium in de kalkafzetting op de schildering.

Indonesië herbergt veel van dit soort schilderingen. Tot voor kort dacht men dat die slechts 4.000 jaar oud waren, en waren gemaakt door uit China afkomstige mensen. Dateringen van de afgelopen jaren duiden er echter op dat ze het werk zijn van een oudere, permanente bevolking. De tot dusver oudste bekende grotschildering werd in 2019 ontdekt op hetzelfde eiland, Sulawesi. Dat was een jachttafereel van 44.000 jaar oud, waarop mensen buffels en varkens belagen. Deze vondsten wijzen erop dat er toen mensen op het eiland leefden met een moderne anatomie. Het nieuwe bewijsstuk ondersteunt deze theorie en schuift de aanwezigheid van die eilandbevolking nog verder het verleden in.

Dierenverhalen

Ook onthult de schildering iets over de cultuur van het volk dat op Sulawesi leefde. Naast het grote zwijn is namelijk een minder intact deel van tekening te zien: twee kleinere, met elkaar vechtende zwijnen. Daaruit blijkt dat verhalen, en verhalen over dieren in het bijzonder, belangrijk waren in de prehistorische cultuur.

De Groningse prehistorisch archeoloog Nathalie Brusgaard, niet betrokken bij de vondst op Sulawesi, reageert opgetogen: ‘De schildering is imposant en gedetailleerd. Je kunt de haren zelfs zien.’ Daarnaast is Brusgaard te spreken over de grondigheid van het onderzoek. ‘De wetenschappers hebben de afbeelding nauwkeurig gedateerd.’

Het aantal gevonden afbeeldingen van wrattenzwijnen intrigeert haar. ‘De onderzoekers vonden er nog zo’n zeventig.’ Dat wijst op een interessante connectie tussen mens en zwijn. ‘Men beeldde vaak dieren af die van spiritueel of sociaal belang waren.’

Sulawesi is een onherbergzaam eiland met ontelbaar veel kliffen, rotsen en valleien. Leang Tedongnge is slechts een van de vele grotten. Daarom is het niet ondenkbaar dat archeologen in de nabije toekomst een nog oudere vondst doen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden