S.cces Numm.r

Deze hele maand worden Lingo-afleveringen uit de oude doos getoond. Het langstlopende dagelijkse tv-spelletje in zeven hoogtepunten.

1989 - When Harry met Lingo

Aan het zwembad van het Sunset Marquis Hotel in Los Angeles komt een videoband met het toen onverkoopbare tv-format Lingo in handen van programmamaker Harry de Winter, zo gaat het verhaal. De Winter ziet er aanvankelijk geen brood in, maar laat de band toch zien aan de VARA en die is enthousiast. Groot vertrouwen in de door de Amerikaan Ralph Andrews bedachte combinatie tussen Bingo en Mastermind heeft De Winter niet. Hij sluit een weddenschap af met producent Pieter van Huystee of Lingo de eerste honderd afleveringen wel zal halen. Hoewel De Winter door Lingo binnenloopt, is het niet zijn grote trots. 'Ik wil maar zeggen: ik hoop niet dat straks op mijn grafsteen Harry de Winter - Lingo komt te staan', liet hij eens in de Volkskrant weten.


1991 - kijkcijferkanon

De eerste 213 afleveringen van Lingo worden gepresenteerd door een piepjonge Robert ten Brink, steevast gestoken in kleurige colberts (met schoudervullingen) en geblokte stropdassen. Niet het uitbundige zwaaien en highfiven dat je tegenwoordig van de kandidaten ziet. De entree is in de beginjaren rustig, staand op een leuk draaipodiumpje. Ook kraakt men de hersenen nog over vijfletterwoorden en is de finale er een van alles of niets. Het spelletje is populair. Op zaterdag 16 februari 1991 is daar het hoogtepunt uit de Lingogeschiedenis: ruim 2,8 miljoen kijkers, vergelijkbaar nu met de finale van Holland's Got Talent. Waarom Lingo succesvol is? 'Nederland is een puzzelland', zegt huidig eindredacteur Ton Verleg. 'Het is een baken voor veel mensen. Elke dag stipt om zeven uur een half uur zonder grote verrassingen.'


1992 - Van Ballemans

Als Ten Brink na drie jaar vertrekt naar All You Need Is Love neemt eindredacteur François Boulangé het roer over. Niet volgens plan. 'Als Robert in de make-up zat, deed ik soms de repetities. Iemand heeft mij op de screentestlijst gezet, tussen heel bekend Nederland', vertelt Boulangé. De presentator is bekend om zijn onuitputtelijke variaties op 'jullie mogen een bal pakken': 'van ballemans', 'van ballenstein' en 'nu mag er gebald worden'. Dat wordt uit noodzaak geboren, zegt Boulangé, die zichzelf meer als scheidsrechter dan als presentator ziet. 'Je voert elke keer dezelfde handelingen uit. Niets erger dan voorspelbaar zijn.' Maar de simpelheid van het spel heeft ook zijn charme. 'Lingo heeft geen tierelantijnen. In de VS kwam er altijd een rondborstige dame tussen de kandidaten staan om de ballen te pakken. Daar is het spel geflopt.'


2000 - Luchtig naar de TROS

Turbulente tijden voor Lingo in het millenniumjaar. Het spelletje verhuist van de VARA naar de TROS omdat de luchtigheid niet zou passen in het profiel en de kleur van Nederland 3, dat een meer 'cultureel-progressieve' kant op wil. Boulangé, met 2.000 afleveringen nog steeds de langst zittende presentator, verhuist niet mee. Presentatrice Nance Coolen wordt het nieuwe gezicht. 'Sinds de overstap naar de TROS is het wat sneller en commerciëler geworden', vindt Boulangé. De tijdsduur van het programma wordt verkort en de Postcode Loterij mag haar uitslagen bekendmaken tijdens Lingo. In 2002 wordt de lat hoger gelegd met zesletterwoorden.


2005 - De mysterieuze JP

Een schriftelijke en mondelinge test kan niet voorkomen dat minder getalenteerde kandidaten ('ontbijt met een d') hun weg naar de studio vinden. Bij fouten wordt genadeloos ingegrepen door de galmende stem van het mysterieuze jurylid JP, wiens identiteit geheim wordt gehouden. 'Een running gag', volgens JP, de voormalig leraar Nederlands Jan Peter Pellemans, die samen met presentatrice Lucille Werner in 2005 aantreedt. 'Iedereen ziet bij binnenkomst in de studio natuurlijk direct wie ik ben.' 'De stem van Lingo' verandert met de komst van JP in een echte sidekick, een groot verschil met zijn meer terughoudende voorganger Michiel Eijsbouts. Volgens Pellemans omdat het een gezellig team is. 'We zijn vrienden, zien elkaar ook buiten de show. De kleedster werkt hier al 21 jaar.'


2006 - Balkenende in de bres

Per dag trekt Lingo zo'n miljoen kijkers. Toch heeft het niet veel gescheeld of het spel was er niet meer geweest. Te veel oude kijkers is voor netmanager Ton van Dijk reden om het van de buis te halen. Er komt massaal protest tegen deze verjongingsdrift. Dat blijft niet bij brieven van kijkers; zelfs het Binnenhof bemoeit zich ermee. Er komen Kamervragen en toenmalig premier Balkenende zegt zich de teleurstelling van veel Lingo-fans te kunnen voorstellen en spreekt de woorden 'hoe graag zien wij niet presentatrice Lucille Werner?'. Jan Peter Pellemans: 'Dat ik een CDA-premier zou toejuichen, had ik niet zo snel gedacht.'


Met resultaat: Lingo gaat door. In dezelfde week is daar Lucille Werner die pardoes haar geblokte bloesje opentrekt om een gedurfd diep decolleté tevoorschijn te toveren. Een weddenschap met Robert Jensen, die in ruil daarvoor Lingo komt spelen om jonge kijkers te trekken. 'Ik had mijn borsten met tape omhoog geplakt. Hup, haren los en het geluid van al die drukknoopjes. Alles klopte', aldus Werner.


2011 - De C van...

'Dutch Game Show Contestant Gives Most Inappropriate Answer Of All Time', kopt de Huffington Post op zijn website. Met kandidaat Laurens haalt Lingo het wereldnieuws - de enige keer in drieëntwintig jaar. Na 'curiosa' en 'chalet' spelt hij het woord cumshot, want 'het stond in het woordenboek'. Na een vragende blik van presentatrice Lucille Werner mag jurylid JP uitleggen wat het betekent. 'Ik weet het wel, maar niet of ik dat om drie over zeven mag zeggen. Een bepaald hoogtepunt uit een scène van een film die je pas heel laat ziet.'


Het cumshot legt Lingo geen windeieren. 'Lingo met cumshot al meer dan een half miljoen keer bekeken op internet. M'n mond valt ervan open haha', twittert Werner. Lingo krijgt echter ook kritiek van ouders. 'We zenden het gewoon uit, net zoals woorden als tieten en neuken', zegt Pellemans. 'Als kandidaat weet je dat je met zo'n woord toch geen geld gaat verdienen.'


Een piepjonge Robert ten Brink, doorgaans gestoken in kleurige colberts (met schoudervullingen) en geblokte stropdassen, breekt met Lingo al snel kijkcijferrecords. In 1991 trekt het programma ruim 2,8 miljoen kijkers.


Lucille Werner (43): 'Lingo is camp geworden'

U heeft er zes jaar op zitten. Wordt het nooit saai?

'Vraagt men dat ook aan mensen die dagelijks het NOS journaal presenteren? Nee, het is iedere keer feest. Vroeger was het misschien truttig, nu is Lingo gewoon lachen en ook populair onder bijvoorbeeld studenten. Het is camp geworden.'


Meest memorabele kandidaat?

'De jongen die sprekend Frans Bauer kon nadoen of de vrouw met net zo'n lage stem als haar idool Benny Neyman. We doen acht opnames op een dag. Je probeert altijd te zoeken naar dat ene gekkigheidje.'


Hoe word je goed in Lingo?

'Begin altijd met een woord met veel verschillende letters. Met een woord als 'pakken', red je het niet. En snelheid houden. Veel woorden kennen helpt ook.'


Kunt u het zelf een beetje?

'Ik speel altijd mee in gedachten, soms zit ik er helemaal naast. Misschien wel een uitdaging om zelf eens mee te doen...'


Wat maakt u anders dan voorgangers Robert ten Brink, François Boulangé en Nance Coolen?

'Het grootste verschil is de snelheid en het losse. Dat was wel even wennen voor het team toen ik net begon. Ik zeg altijd: we gaan door, ook als een grap mislukt. Soms is het net op de grens. Anderen hadden het misschien over gedaan. De valkuil bij Lingo is de automatische piloot.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden