5 vragen Slaaponderzoek

’s Avonds naar schermen staren veroorzaakt slaapproblemen onder jongeren

Veelvuldige schermgebruikers slapen tot een half uur korter en worden ook relatief vaak wakker ’s nachts. Beeld Martijn Beekman

Jongeren slapen slechter door beeldschermgebruik in de avond. Vier vragen over het effect van schermpjes voor het slapen gaan.

Wat is er ontdekt?

Jongeren die tot laat in de avond telefoons, tablets of computers gebruiken, slapen slechter dan leeftijdsgenoten die geen schermpjes gebruiken voor het slapen gaan. Dit stelt het RIVM na onderzoek onder ruim 1.300 kinderen en jongeren. De veelvuldige schermgebruikers slapen tot een half uur korter en worden ook relatief vaak wakker ’s nachts.

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

Het RIVM voerde een soortgelijk onderzoek eerder uit onder volwassenen, met vergelijkbare resultaten. Een belangrijke oorzaak van deze problemen is volgens het RIVM het blauwe licht dat afkomstig is van de beeldschermen, dat de biologische klok kan verstoren. Blauw licht bemoeilijkt namelijk de productie van het hormoon melatonine, dat het slaap- en waakritme regelt.

‘We denken al langer dat het telefoongebruik iets doet met de kwaliteit van je slaap’, zegt Ysbrand van der Werf, slaaponderzoeker bij Amsterdam UMC en niet betrokken bij de nieuwe studie. ‘Dat vermoeden zien we hierin bevestigd, dat is heel belangrijk.’

Is blauw licht de enige oorzaak van slaapproblemen door schermgebruik?

‘We zien wel dat licht een belangrijke component is, maar niet de enige’, vertelt Linda van Kerkhof, onderzoeker bij het RIVM. Zo kunnen jongeren ook wakker blijven van de activiteiten op hun telefoon, zoals gamen of scrollen door Facebook. Maar er zijn ook andere oorzaken die niets met de schermen te maken hebben, stelt Van Kerkhof, zoals stress en prestatiedruk. Het RIVM verwijst naar het advies van de Amerikaanse Sleep Foundation. Deze raadt minimaal 9 uur slaap aan per nacht voor jongeren tussen de 8 en 13 jaar. Voor 13 tot 18 jaar wordt minimaal 8 uur slaap aanbevolen.

Overigens ontregelt ook gewoon licht uit de omgeving de slaap, blijkt uit de RIVM-cijfers. ‘Het is niet alleen dat beeldscherm’, zegt Van Kerkhof. Bij proeven waarbij veelgebruikers een bril droegen die blauw licht blokkeert, sliep men sowieso beter. Of een ‘avondstand’ met minder blauw licht op het mobieltje uitmaakt, weet het RIVM niet. ‘Dat hebben we nog niet onderzocht’, zegt Van Kerkhof.

Gerard Kerkhof, hoogleraar psychofysiologie aan de Universiteit van Amsterdam, wijst erop dat jongeren gevoeliger zijn voor licht dan ouderen. Zo worden deze jongeren minder snel slaperig en is hun biologische klok anders ingesteld. ‘Door al die factoren is er een sterke drang om het later te maken’.

Wat valt er te doen om kinderen beter te laten slapen met al die schermverleidingen?

‘We hopen dat dit onderzoek leidt tot bewustwording bij ouders en jongeren’, aldus Linda van Kerkhof. ‘Het verband tussen schermgebruik en slaapproblemen is duidelijk. Mogelijk moeten ouders maatregelen nemen als ze zien dat het gebruik van bijvoorbeeld sociale media de slaap van hun kinderen bemoeilijkt.’

Hoe is het onderzoek uitgevoerd?

De kinderen en jongeren behoren tot de 167.000 deelnemers aan Lifelines. Bij dit grootschalige onderzoek volgen wetenschappers het wel en wee van deelnemers van verschillende leeftijden. Het RIVM voerde twee studies uit. Eerst vulden ruim 1.350 kinderen en jongeren een vragenlijst in over hun beeldschermgebruik en mogelijke slaapproblemen. Een andere groep jongeren, waarvan wel bekend is dat zij regelmatig schermen gebruiken, werd gevraagd om twee aanpassingen te doen. Zij moesten stoppen met ’s avonds beeldschermen gebruiken, of zetten een oranje bril op wanneer zij ’s avonds een beeldscherm gebruikten. Deze bril blokkeert het blauwe licht van de schermpjes en de omgeving. In een andere week gebruikte deze groep een controlebril die niets doet tegen blootstelling door licht, zegt Van Kerkhof van het RIVM.

Na de testperiodes vulden de jongeren opnieuw een vragenlijst in. Ook kregen de deelnemers in deze periodes bewegingsmeters om, waarmee de onderzoekers op basis van beweging kunnen voorspellen of een kind slaapt. Bovendien stonden de jongeren wekelijks speeksel af om hun melatoninegehalte te meten.

De jongeren die aanpassingen deden aan hun schermgebruik bleken beter te gaan slapen. Van Kerkhof: ‘Dit bewijst dat schermgebruik ’s avonds slaapproblemen veroorzaakt.’

Meer lezen over slapen en slaapproblemen?

Oogjes dicht en wifi uit: wat ouders proberen om hun kinderen ’s nachts van de schermpjes af te houden
Kinderen die tot laat met hun mobieltje of tablet in de weer zijn, slapen slechter. Vrienden die midden in de nacht appen, verwachten per omgaande antwoord. Wat kunnen ouders doen zodat hun kinderen niet de hele nacht liggen te appen? 

Na vijf jaar was Haroon wel klaar met het gesnurk
‘De liefde van mijn leven was ineens een zoemende mug die moest worden verpletterd’. Het duurt even voor Haroon Ali zijn snurkende partner zo ver krijgt dat hij zich laat nakijken.

Is het ongezond als de wekker je wekt?
En maakt het dan nog uit hoe: snoozend, abrupte alarmtoon of licht

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden