Rwanda slaat voormalig bondgenoot Nkunda in de boeien

De Congolese rebellenleider Laurent Nkunda, in het nauw gebracht door gevechten in Oost-Congo en een opstand van zijn eigen officieren, dacht donderdagavond naar zijn vrienden in Rwanda te vluchten.

Het is een nieuwe en verrassende ontwikkeling binnen het bloedige conflict dat het oosten van Congo al ruim een decennium in zijn greep houdt. Nkunda (41), wiens bijnaam ‘de slager van Kisangani’ verwijst naar het wrede optreden van zijn soldaten, werd jarenlang gesteund door het bewind van Kagame, net als krijgsheer Nkunda een Tutsi.

Nkunda moet al nattigheid hebben gevoeld toen deze week de legers van Congo en Rwanda, voorheen aartsvijanden, gezamenlijk aan een opmars tegen de Hutu-rebellen in het oosten van Congo begonnen.

Niet alleen voor de buitenstaander blijft het conflict in het ‘Grote Meren-gebied’ een ingewikkeld verhaal. Want tegen deze Hutu’s, de genocideplegers in Rwanda in 1994, vocht Nkunda ook jarenlang. Hij claimde de Tutsi’s in Congo, de Banyamulenge, te beschermen tegen deze verdreven génocidaires, ook bekend als de Interahamwe.

Bij deze strijd werd buitensporig geweld gepleegd tegen de burgerbevolking van Congo. Bovendien verrijkte Nkunda –en hij niet alleen zich door de lokale, lucratieve mineraalmijnen te exploiteren.

Daarnaast vocht Nkunda ook nog eens tegen het leger van Congo. In het najaar van 2008 verjoeg zijn rebellenbeweging de Congolezen zelfs uit een groot deel van het oosten van Congo.

Maar het tij kan snel keren in het Grote Merengebied. De arrogante en narcistische Nkunda, die graag voor buitenlandse fotografen poseerde in opgetuigd generaalsuniform, compleet met staf met zilveren adelaarskop, voorzag niet dat zijn eigen officieren aan zijn stoelpoten aan het zagen waren.

De BBC maakte onlangs al gewag van een paleisrevolutie, waarbij een medestrijder, Bosco Ntaganda, de macht van Nkunda zou hebben overgenomen. Deze ‘generaal’ Ntaganda sloot zich eerder deze week met zijn rebellen aan bij de coalitie van Rwanda en Congo, die optrekt tegen de Hutu-militie in Oost-Congo.

Nkunda zou geweigerd hebben zich samen met Rwanda aan de zijde van zijn vijand, het Congolese leger, te scharen. Dat zijn vrienden in Kigali een deal met Congo zouden maken om hem op te pakken, in ruil voor Rwandees ingrijpen in Congo, had hij vast niet verwacht.

De laatste maanden is er veel buitenlandse druk op het bewind van president Kagame uitgeoefend om Nkunda aan banden te leggen. Zo bevroor Nederland de hulp (3 miljoen euro) aan Kigali.

Met Nkunda (voorlopig?) van het strijdtoneel verwijderd komt er niet een, twee, drie een eind aan het Grote Merenconflict. Er zwerven tal van andere milities verkrachtend en moordend door de streek. Ook het ongeorganiseerde Congolese leger is berucht om het wangedrag van zijn soldaten.

Bosco Ntaganda, die Nkunda opzijzette, is ook geen lekkere jongen. Het zal niet verbazen dat ook hij van oorlogsmisdaden wordt verdacht. Tegen ‘Terminator’ loopt zelfs een arrestatiebevel van het Internationaal Strafhof. Hij zou kindsoldaten hebben geronseld.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden