Ruzies rond ‘Begraafplaats van de Koningen’

Het zijn mooie woorden waarmee traditiegetrouw een requiem, de afscheidsmis voor de doden, begint: Geef hun eeuwige rust, O Heer....

Van onze verslaggever Iñaki Oñorbe Genovesi

Maar dezer dagen is van eeuwigdurende vrede op de elegante begraafplaats Cimetière des Rois in Genève geen sprake. Aanleiding is het voornemen van het bestuur van de Zwitserse stad om de resten van de in mei 2005 overleden prostituee en actievoerster Grisélidis Réal te verplaatsen naar een graf op dit speciale kerkhof voor louter illustere figuren.

Neem de beroemde protestantse theoloog en reformator Calvijn, de Zwitserse kinderpsychiater Jean Piaget, de Braziliaanse Hoge Commissaris voor de Mensenrechten van de Verenigde Naties Sérgio Vieira de Mello of de Argentijnse dichter en schrijver Jorge Luis Borges. Allen liggen ze begraven op het Cimetière des Rois (Begraafplaats van de Koningen), waar sinds de 19de eeuw nog slechts ‘prominente burgers van de stad’ mogen komen te liggen.

En daar moet nu volgens het Geneefse stadsbestuur het lichaam van prostituee Réal bijkomen. ‘Schande’, roepen christelijke gelovigen en feministen in koor bij de gedachte dat een vrouw die zo’n zondig en vrouwonvriendelijk beroep heeft beoefend er ook een plek krijgt.

‘Dit is een belediging voor alle vrouwen. Het is het toppunt van slechte smaak om een vrouw die prostitutie heeft verheerlijkt te begraven naast een religieuze hervormer als Calvijn’, aldus advocate Odile Roulet in de Zwitserse media. Zij heeft een officiële klacht bij het stadsbestuur ingediend. Andere tegenstanders hebben demonstraties tegen de voorgenomen plaatsing van Réals resten aangekondigd.

Maar het stadsbestuur houdt vol dat Réal haar nieuwe status verdient. Toegegeven, ze werkte tot haar 66ste als animeermeisje en prostituee en schreef ook een weinig tot de verbeelding overlatend boek over de seksuele perversiteiten van haar klanten over (Le noir est une couleur). Maar vooral op latere leeftijd werd Réal, bijgenaamd ‘De Revolutionaire Hoer’, een voorvechtster voor prostitutierechten en waardige werkomstandigheden.

‘Ze was in heel Europa bekend’, aldus Patrice Mugny, hoofd van de culturele autoriteit in Genève en fel voorstander dat Réal, die op 75-jarige leeftijd aan kanker overleed, een plek krijgt op het Cimetière des Rois. ‘Al was het maar omdat er nauwelijks vrouwen liggen.’

Opvallend: terwijl de Zwitsers ruziën of Réal als prostituee er eeuwig mag rusten, steggelen de Argentijnen weer of de resten van dichter en schrijver Jorge Luis Borges volgend jaar weg kan van het Cimetière des Rois om in Buenos Aires te worden herbegraven.

Als het aan het rechtse parlementslid María Beatriz Lenz ligt, krijgt Borges op 24 augustus 2010, ter gelegenheid van zijn 110de geboortedag, een imposante herbegrafenis op het statige kerkhof van La Recoleta. Borges, die sinds zijn dood in 1986 in Genève begraven ligt, zou in veel van zijn werken naar deze begraafplaats hebben verwezen.

Eind deze maand zal Lenz, van de Peronistische partij, een wetsvoorstel indienen in het Argentijns parlement om de herbegrafenis van ‘nationale held’ Borges in gang te zetten. De Argentijnse bond van Schrijvers steunt haar alvast van harte. Tenslotte zou Borges, auteur van onder meer het beroemde boek El Aleph, ‘altijd zijn wens kenbaar hebben gemaakt ooit bij zijn ouders en voorouders te kunnen liggen’.

Maar María Kodama, weduwe van de schrijver, is fel tegen een herbegrafenis van haar overleden echtgenoot. Volgens Kodama heeft Borges vlak voor zijn dood op 14 augustus 1986 aangegeven in Genève, waar duizenden toeristen jaarlijks zijn graf bezoeken zijn laatste rustplaats te willen hebben.

‘Ik ben niet boos. Ik ben verdrietig en enorm teleurgesteld dat dit nu gebeurt’, zei Kodama, die meent dat het lichaam van haar echtgenoot dreigt te worden misbruikt voor politieke doeleinden. Veel Argentijnen denken er net zo over, want ook zij zijn hun beroemde landgenote Evita Perón niet vergeten. Evita’s resten werden na haar dood in 1952 gestolen, verplaatst, ontvoerd en weer verplaatst. En kwam zo op diverse plekken in Milaan, Madrid en Buenos Aires terecht voordat Evita’s lichaam op het kerkhof van La Recoleta, waar ook Borges dus moet komen te liggen, uiteindelijk rust vond.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden