Ruttes oplossing voor Oekraïnereferendum vindt in Brussel geen weerklank

De Europese regeringsleiders hielpen donderdagnacht premier Rutte niet uit de brand bij het oplossen van de Haagse crisis over het handels- en associatieverdrag met Oekraïne. Zijn suggestie voor een Europese bindende verklaring die de zorgen van de nee-stemmers bij het Oekraïnereferendum wegnemen, werd in Brussel op zijn best lauw en soms afwijzend ontvangen.

Premier Mark Rutte geeft in Brussel een persconferentie.Beeld anp

Premier Rutte zei na afloop van het overleg met zijn Europese collega's dat hij komende dagen verder blijft proberen een voorstel te vinden dat de Tweede en Eerste Kamer overtuigt. Volgens Rutte dwingen geopolitieke belangen - de Russische invloed op Oekraïne indammen - hem 'tot het uiterste te gaan'. Volgens betrokkenen moet er echter een wonder gebeuren wil het kabinet voor 1 november - de deadline die de Kamer heeft gesteld - een oplossing vinden waar Den Haag, Brussel en Kiev mee kunnen leven.

Tijdens een korte toelichting voor zijn collega's maakte Rutte duidelijk dat hij politiek klem zit. Hij vertelde naar eigen zeggen 'onomwonden' dat hij op dit moment te weinig ruimte ziet in Den Haag om het akkoord met Oekraïne te ratificeren. Hij heeft vele telefoongesprekken gevoerd met alle hoofdrolspelers in de Europese Unie en de regio. Maar hij kan nog geen voorstel op tafel leggen dat 'landingsrechten' heeft in de Eerste en Tweede Kamer.

EU-steun voor MH17-onderzoek

Alle lidstaten van de Europese Unie spreken hun volle steun uit voor de inspanningen van de Nederlandse overheid om de daders van de ramp met vlucht MH17 voor de rechter te krijgen. Dat zei EU-president Donald Tusk donderdagnacht na afloop van de top in Brussel. Alle landen die eraan kunnen bijdragen dat de verantwoordelijken worden vervolgd moeten de onderzoekers bijstaan, zegt Tusk, verwijzend naar een resolutie van de Veiligheidsraad waarin dat wordt geëist. Rutte had tijdens het diner aandacht gevraagd voor het vorige maand gepresenteerde onderzoek naar de ramp door het gemeenschappelijke onderzoeksteam JIT. Daaruit bleek dat een Russische raket de MH17 heeft geraakt vanaf Oekraïens gebied onder controle van pro-Russische opstandelingen. Rusland heeft dat rapport sterk bekritiseerd, maar Europese landen hebben er steun voor uitgesproken. Rutte zei dat hij hen daarvoor heeft bedankt. (ANP)

De tijd dringt

Kroatië en Tsjechië reageerden volgens betrokkenen afwijzend op het idee van een juridisch bindende verklaring. Anderen toonden begrip, maar stelden zich terughoudend op bij gebrek aan een uitgewerkt voorstel.

Rutte wees na afloop tegenover de pers op de flinke consequenties als Nederland niet ratificeert. 'Het associatie-akkoord kan niet los worden gezien van de instabiliteit in de regio Rusland/Oekraïne.' Hij wees op het spoedoverleg over Oekraïne woensdag in Berlijn tussen de Duitse kanselier Merkel en de Russische president Poetin. 'Ik wil voorkomen dat een Nederlands besluit een negatieve impact heeft op de stabiliteit in de regio.'

Anderzijds ligt er in Nederland een uitspraak van de kiezer. Er moet recht worden aan gedaan aan zijn zorgen. 'De kiezer mag niet het gevoel hebben een kat in de zak te hebben gekocht.'

Daarom blijft Rutte doorwerken, ook al dringt de tijd. 'Als de belangen groot zijn dan is het de verantwoordelijkheid van het kabinet - misschien zelfs wel de plicht - om tot het uiterste te gaan om de binnenlandse en buitenlandse belangen op één lijn te krijgen.'

Rutte heeft meer nodig dan een magisch verhaal

Krijgt premier steun voor zijn Oekraïne-compromis? Lees hier de analyse (+).

Premier Mark Rutte en Federica Mogherini, EU-buitenland coordinator, de Finse premier Juha Sipila, de Luxemburgse premier Xavier Bettel, de Bulgaarse premier Boyko Borissov en de Litouwse premier Algirdas Butkevicius, tijdens een bijeenkomst van de Europese raad.Beeld anp

GeenPeil dwong referendum af

GeenPeil dwong referendum af Met een succesvolle campagne wist GeenPeil, ontstaan uit weblog GeenStijl, dit voorjaar een raadgevend referendum af te dwingen over het Europese associatieverdrag met Oekraïne. De GeenPeil-campagne leverde ruim 400 duizend handtekeningen op, ruimschoots boven het vereiste aantal voor een referendum.

Op 6 april won het Nee-kamp met een ruime zege. De opkomst kwam net boven de kiesdrempel uit: 32 procent. Tot teleurstelling van het Nee-kamp weigerde Rutte om meteen een Nederlandse streep door het Oekraïneverdrag te zetten. Hij stelde dat hij een betere onderhandelingspositie zou hebben in Europa door de optie van ratificatie open te houden. Alle andere lidstaten hebben het verdrag inmiddels geratificeerd en delen ervan zijn al in werking getreden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden