Nieuws Ontmoeting Rutte en Trump

Rutte zegt tegen Trump iets dat de president niet vaak hoort in het Witte Huis: ‘No’

Het is even na twee uur ’s middags en dan zegt Mark Rutte ineens een woord dat Donald Trump niet vaak te horen krijgt, en zeker niet in het Oval Office, in het hart van het Witte Huis, Trumps Witte Huis, de controlekamer van Amerika, Trumps Amerika.

Premier Rutte en president Trump in het Witte Huis. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

No, zegt de Nederlandse premier tegen de Amerikaanse president. Nee, dat is niet positief.

Tot dan toe was alles volgens het boekje gegaan. Nadat Rutte arriveert in een geblindeerde Chevrolet, met een Amerikaans en Nederlands vlaggetje op de motorkap en gevolgd door een geblindeerde bus met de top van het Nederlandse bedrijfsleven, moet hij Trump de hand schudden – een gebaar dat meer is dan een gebaar, met deze president.

Rutte stapt uit, loopt op de wachtende Trump af, en pakt met zijn rechterhand de rechterhand van Trump. Trump legt zijn andere hand op Ruttes schouder, en Rutte doet iets slims: met zijn linkerhand pakt hij de bovenarm van Trump vast, met gespreide vingers, waardoor hij de arm controleert en tegelijk zichzelf stabiliseert. Dat duurt een seconde of vier. Het is een perfect gebalanceerde ontmoeting. Trump geeft Rutte nog een keer een klopje op de schouder, ze lachen even naar de pers en gaan naar binnen, in de West Wing lobby. Twee mannen die weten hoe ze handen moeten schudden.

Even later zitten ze in de Oval Office, op van die gele fauteuils. Rutte zit op zijn gemak, met zijn benen over elkaar geslagen, achterover leunend, naast de Amerikaanse president in zijn karakteristieke aanvalshouding: voorover leunend op het puntje van zijn stoel, de handen met de vingertoppen bij elkaar tussen zijn benen. Trump is aan het woord, en hij heeft het over de economie (‘Nog nooit zo goed geweest’) en over handel. ‘We zijn zeer dichtbij het sluiten van heel goede handelsdeals, nee, niet goed, ik bedoel éérlijke handelsdeals. We gaan binnenkort praten met de EU, en dan gaan we zien of we er met hen uit kunnen komen, en als dat lukt dan is dat is positief. Rutte knikt hem toe, zo is het maar net. Maar dan zegt Trump: ‘En als we er niet uitkomen, dan is dat ook positief.’

Rutte verstart heel even, en laat een kort lachje horen. ‘Nee’, zegt hij dan, luid en duidelijk, ‘niet positief. We moeten eruit zien te komen.’

Grap

Hij zegt het met een grijns, alsof hij een grap maakt, of misschien doet hij alsof hij een grap maakt - Nederlanders zijn daar goed in, met een grap de angel uit een situatie halen.

Maar Trump praat door, en hij kijkt Rutte niet aan, hij praat tegen de journalisten voor hem als hij gewoon herhaalt, we moeten iets doen aan die buitenlandse auto’s, we moeten iets doen, en het zál positief zijn.

En Rutte kort het hoofd, met de handen gevouwen, en mompelt iets van ‘okee’.

‘Dank u meneer de premier’, zegt Trump. ‘Fijn dat u er bent.’

‘Open en stevig gesprek’

Tijdens de persconferentie na afloop zegt Rutte dat hij ‘open en stevig’ met Donald Trump heeft gepraat. Hij noemt de verhouding tussen Nederland en de Verenigde Staten een ‘familierelatie’, waarin ‘ook wel eens spanningen’ voorkomen. ‘Maar we hebben allebei een businessachtergrond, dat helpt.’

Rutte zegt vooral gewezen te hebben op de bilaterale verhoudingen – Europa kwam op de tweede plaats. ‘Ik zit daar voor Nederland.’ Een groot verschil tussen Nederland en Europa is dat de Verenigde Staten een handelsoverschot hebben met Nederland, en een handelstekort met Europa (en met name met Duitsland). Trump houdt van dat eerste, niet van dat laatste. Dat maakt de positie van Rutte principieel anders dan die van de Duitse bondskanselier Merkel.

Hij wil niet zeggen of hij Europa heeft verdedigd, tegenover de Amerikaanse president. Trump zei vorige week dat de Europese Unie is opgericht ‘om het Amerikaanse spaarvarken te beroven’. Heeft Rutte dat gecorrigeerd? ‘Kan ik niets over zeggen.’ Heeft hij de situatie gedeëscaleerd? ‘Kan ik niets over zeggen.’

Wat Trump heeft gezegd blijft ook geheim. ‘Ik moet heel erg oppassen dat ik niet in de vertrouwelijkheid van het gesprek treed.’

MH17

Een belangrijk onderwerp als het neerhalen van vlucht MH17 is wel ter sprake gekomen. Rutte heeft Trump bedankt voor de steun en politie rugdekking die de Amerikanen hebben gegeven. Maar de hamvraag, of Trump de kwestie ook tijdens zijn bezoek aan de Russische president Poetin aan de orde zal stellen, blijft onbeantwoord. ‘Daar kan ik niets over zeggen.’ Heeft Rutte Trump gevraagd om dat te doen? ‘Nee.’

Het is vooral over handel gegaan, zegt Rutte, die heeft gewezen op de ruim 800 duizend Amerikaanse banen die door Nederlandse investeringen zijn gecreëerd. De rondetafelconferentie met vijf kopstukken uit het Nederlandse bedrijfsleven was volgens hem een ‘huge succes’. Ook heeft Rutte erkend dat Nederland te weinig aan defensie spendeert – een punt van kritiek waarover hij het eens is met Trump. Eerder die dag heeft Rutte een defensie-samenwerkingsverband gesloten waardoor Nederland aansluit bij de vier nauwste bondgenoten van Amerika (het Verenigd Koninkrijk, Canada, Australië en Nieuw-Zeeland). Die groep wordt ook wel de Five Eyes genoemd. Nederland is nog geen zesde oog, zegt Rutte, maar het is wel voor het eerst dat een land daar zo dicht tegenaan zit.

Rutte en Trump spraken een klein uur met elkaar in het Oval Office. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.