Rutte wil NAVO in Afghanistan graag bijstaan

Het staat nu zwart op wit: eind 2014 zullen het Afghaanse leger en de politie volledig verantwoordelijk zijn voor de veiligheid in hun land. De Amerikanen, hun NAVO-bondgenoten en de Afghaanse president Hamid Karzai hebben daarover afgelopen weekeinde overeenstemming bereikt. Maar onduidelijk blijft de rol van de internationale stabilisatiemacht ISAF in de jaren erna. Zullen de VS, verreweg de grootste troepenleverancier, de strijd tegen Taliban en Al Qaida toevertrouwen aan de Afghanen?

'Ik voorzie niet dat er nog ISAF-troepen in een gevechtsrol aanwezig zijn na 2014', zei NAVO-chef Anders Fogh Rasmussen dit weekeinde tijdens de NAVO-top in Lissabon. Amerikaanse diplomaten waren er als de kippen bij om die woorden te relativeren. De inzet van troepen is een nationaal besluit, daar gaat de NAVO niet over. En wat de Verenigde Staten betreft wordt een besluit pas in 2014 genomen, in het licht van de veiligheidssituatie op dat moment.


President Barack Obama houdt er nadrukkelijk rekening mee dat zijn land ook daarna in Afghanistan blijft vechten, zo bleek uit zijn woorden na afloop van de NAVO-top. De Afghanen zullen in 2014 weliswaar 'de leiding nemen', overeenkomstig de wens van president Karzai, maar dat betekent niet dat de Amerikanen hun hielen zullen lichten.


Misrekening

Obama gebruikte vage termen: er zal behoefte blijven aan een 'mechanisme voor terreurbestrijding', en aan 'platforms', militair jargon voor wapensystemen en bijbehorende militaire eenheden. De boodschap was niettemin helder: we laten Al Qaida niet terugkomen om vanuit Afghanistan dood en verderf te zaaien. Als de vijand denkt nog maar een paar jaar te hoeven wachten op het vertrek van de buitenlandse troepen ('to wait us out'), is dat een misrekening.


'Het gaat niet om een einddatum', zei secretaris-generaal Ban Ki-moon van de VN, die in Lissabon het Afghanistanberaad bijwoonde. 'Het gaat om het moment dat de Afghaanse leiders in staat zijn voor veiligheid te zorgen.' Die veiligheid is niet alleen van belang voor hun eigen burgers, maar ook voor VN-organisaties en andere hulpverleners die nog tot in lengte van jaren in Afghanistan actief zullen zijn.


President Karzai richtte zijn ogen ook op de verdere toekomst. Voor hem is de belangrijkste uitkomst van 'Lissabon' dat de internationale gemeenschap zich voor lange tijd aan Afghanistan verplicht heeft, in welke vorm dan ook.


Bij alle onzekerheid over de ontwikkelingen na 2014 staat wel vast dat vanaf begin volgend jaar relatief rustige delen van het land volledig onder Afghaans gezag komen te staan. Halverwege 2011 zal de Amerikaanse bijdrage aan de internationale troepenmacht worden beperkt. De mate waarin dat gebeurt, hangt af van de snelheid waarmee het Afghaanse leger en de politie op sterkte wordt gebracht. Volgens NAVO-baas Rasmussen gaat het wel lukken om het totale aantal militairen en agenten op te voeren van 260 duizend in 2010 tot 300 duizend in de loop van volgend jaar. Hij baseerde zich mede op toezeggingen die tal van ISAF-landen in Lissabon hebben gedaan om trainers te sturen.


Nederland hoort daar niet bij. Premier Mark Rutte toonde zich alleszins bereid een trainingsmissie op touw te zetten, maar moest zijn gesprekspartners - onder wie Obama - meedelen dat parlementaire steun vooralsnog ontbreekt. Obama wees er fijntjes op dat Canada, na afloop van de huidige gevechtsmissie in de provincie Kandahar, wel trainers gaat sturen: 'Een moeilijke politieke beslissing.'


Sprak in Lissabon iedereen over 2014, voor Nederland is 1 mei 2011 cruciaal. Op die dag moeten de laatste militairen uit Uruzgan terug zijn. Als Nederland niet tot een vervolgmissie besluit, is het de enige NAVO-bondgenoot die geen troepen meer levert - afgezien van een paar dozijn stafofficieren. Met die boodschap zal Rutte proberen weifelende partijen in de Kamer over de streep te trekken.


Theo Koelé


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden