Rutte wil geen extra geld voor Europa, maar weigert te beloven dat de EU-begroting niet zal stijgen

Nog voordat de informele top met Europese regeringsleiders vrijdag in Brussel is begonnen, tempert premier Mark Rutte de verwachtingen: zijn invloed is beperkt.

Premier Mark Rutte tijdens het debat in de Tweede Kamer over de informele Europese top. Beeld anp

Vooral niet teveel beloven. Een nonchalante houding. Rutte weet hoe hij zijn woorden moet kiezen om de oppositieleden in de Tweede Kamer niet op de kast te jagen. Natuurlijk wil het kabinet niet dat er extra geld naar de Europese Unie gaat, maar het valt niet uit te sluiten dat dit toch gebeurt. 'We doen wel de belofte om heel hard ons best te doen', zegt Rutte donderdag tijdens een Tweede Kamerdebat. Rutte geeft dezelfde reactie op vragen over de omvang van het Europees Parlement en wie de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie wordt. 'Daar gaan wij niet alleen over.'

Vooral Ruttes terugtrekkende beweging over de hoogte van de EU-begroting is opvallend. In gesprek met de Duitse bondskanselier Merkel zei Rutte op maandag nog dat hij de plannen om meer geld naar de Europese begroting te sluizen niet ziet zitten. In de praktijk staat Nederland pas aan het begin van de onderhandelingen, moest Rutte donderdag toegeven. 'We zijn aan het kijken hoe andere landen daar tegenaan kijken. Nettobetalers zoals Zweden, Denemarken en Oostenrijk zijn geïnteresseerd om met ons op te trekken.' Zelfs in Duitsland - waar 'iets van opwaartse druk is voor meer steun voor Europa', voelt Rutte 'geen eindeloze steun' voor een hogere EU-begroting.

Inspanningsbelofte

De 27 regeringsleiders van de EU-lidstaten onderhandelen komend jaar over hun afdracht aan Brussel omdat door het vertrek van de Britten een tekort van 13 miljard euro ontstaat op de EU-begroting van 2021-2027. Tegelijkertijd stijgen de uitgaven omdat de EU meer taken zal gaan uitvoeren, zoals extra grensbewaking. Rutte wil dat de extra EU-taken bekostigd worden door te snijden in de 'enorme bedragen' die gaan naar het landbouwfonds en achtergebleven regio's.

Met zijn 'inspanningsbelofte' in plaats van een harde belofte om de geldstroom naar Brussel te beperken, stelt Rutte coalitiepartner D66 weer tevreden. D66-kamerlid Kees Verhoeven betichtte de premier eerder deze week van campagneretoriek. Ruttes belofte over minder geld naar Europa heeft een beperkte houdbaarheidsdatum, tweette Verhoeven. '21 maart 2018', de dag van de gemeenteraadsverkiezingen.

Het Europagezinde D66 stelde donderdag nog duidelijker dan de premier dat een hogere begroting niet uit te sluiten is. 'Het is realistisch dat het kan met gesloten beurzen, maar het is ook realistisch dat het niet lukt', zei Verhoeven in de Kamer. Coalitiepartijen VVD, CDA en ChristenUnie wilden eveneens geen garanties geven. De terughoudendheid heeft te maken met Ruttes eerdere verbroken verkiezingsbelofte in 2012 dat er 'geen cent meer naar Griekenland' zou gaan. Die belofte keerde zich tegen hem toen het toch gebeurde.

Onderhandelen

Rutte temperde donderdag ook alvast de verwachtingen over de Nederlandse invloed op de omvang van het Europees Parlement en de identiteit van de toekomstige voorzitter van de Europese Commissie. Wat hem betreft vervallen alle 73 Britse zetels in het Europese Parlement na de Brexit. 'Maar we moeten reëel zijn, heel veel andere landen zullen zegen: ho, wij hebben daar andere ideeën over.'

Ook de keuze voor een nieuwe Commissievoorzitter wordt niet eenvoudig. Tot afgrijzen van Rutte wordt die voorzitter nu nog naar voren geschoven door de groep Europarlementariërs die de meeste stemmen heeft verzameld; in Brussel zijn dat de christendemocraten. 'Als dat zo doorgaat zitten we de komende 250 jaar nog met een CDA'er als Europese voorzitter', zei Rutte. Veel lidstaten, waaronder Nederland willen zich het recht voorbehouden zelf een kandidaat naar voren te schuiven. Er zal desalniettemin nog maanden over onderhandeld moeten worden.

Ruttes reflectie op de toekomst van Europa bleef zo beperkt tot praktische zaken. Met zijn ideeën over de begroting, het parlement en de voorzitter poogt hij de oppositie voorlopig tevreden te houden. Maar een grootse visie op de toekomst Europa, waar een deel van de Kamer al jaren op hoopt, wilde hij ook donderdag niet geven. Bij de vele onderhandelingen die hij na vandaag nog moet voeren in Brussel, Berlijn en Parijs, zou zo'n groots gepresenteerde visie alleen maar in de weg zitten, vreest de premier. Rutte houdt liever zijn kaarten nog tegen de borst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden