Rutte verrast Wilders met verwijt

Den haag De deur naar een rechts kabinet lijkt dinsdag definitief dichtgeslagen. Tot zeven keer toe daagde VVD-leider Mark Rutte PVV-leider Geert Wilders uit om alsnog te praten over een coalitie van VVD, PVV en CDA....

‘Als Paars-plus er komt, dan is het úw schuld’, verweet Rutte in een Kamerdebat aan Wilders. ‘U weigert te praten over een rechts kabinet. Als u nou eens een vent was. Maar u gaat als een voetballer op het veld liggen zonder dat u getackeld bent.’

Het debat was op verzoek van Wilders ingelast om oud-informateur Uri Rosenthal te kunnen bevragen. Maar in ruim drie uur tijd was de VVD’er amper tien minuten aan het woord: ‘Ik popel om van alles en nog wat te melden, maar ik beperk me tot wat er in mijn eindverslag staat.’

De fractieleiders vonden het best. Ze grepen de gelegenheid aan om elkaars nieren te proeven – drie weken na de verkiezingen, zonder duidelijk zicht op wie er met wie een kabinet kan gaan formeren.

Kreeg de afgelopen dagen vooral CDA-fractievoorzitter Maxime Verhagen het verwijt een rechts kabinet te hebben gedwarsboomd, nu moest vooral Wilders incasseren. De PVV wíl helemaal niet regeren, was het beeld dat ook VVD-leider Rutte poogde neer te zetten: ‘U zit blijkbaar liever in de oppositie.’

Cordon sanitaire
Wilders – midden in een betoog over de ‘elitekliek die de PVV buitensluit’ – toonde zich verrast door de draai van de VVD. Twee weken geleden nog sprak Rutte van een ‘non-voorstel’, toen Verhagen had geëist dat eerst de PVV en VVD maar eens de onderlinge tegenstellingen moesten overbruggen. Nu was dat opeens wel een denkbare stap voor de liberalen.

Wilders: ‘U was het met mij eens dat die eis van het CDA een krankzinnige voorwaarde was. Leest u het verslag van de informateur er maar op na.’ De PVV-leider hield vol dat hij in de kabinetsonderhandelingen was behandeld als ‘een paria, een melaatse, een zwerver’. ‘Het is onbeschrijflijk arrogant tegenover onze kiezers. De politieke elite legt een cordon sanitaire om 1,5 miljoen Nederlanders. U wilt zelfs met Hamas en de Taliban praten, maar niet met de PVV?’

Wilders voorspelde dat zijn partij bij volgende verkiezingen verreweg de grootste wordt. ‘Het politieke midden zal imploderen. Dit is een laatste stuiptrekking van de oude politiek.’

Maar SP-leider Emile Roemer concludeerde – ‘ik kan niet anders’ – dat de PVV niet wil regeren. ‘Meneer Rutte heeft een prachtige ballon doorgeprikt. Als de PvdA mij zo’n voorstel zou doen ...’

Hoewel het beeld van ‘breker’ in het debat kantelde, kreeg ook CDA-fractieleider Verhagen kritiek. De andere partijen wilden inhoudelijke argumenten horen waarom het CDA pas in een later stadium wilde aanschuiven bij de VVD en de PVV. ‘We horen alleen procedurele bezwaren. Heeft u ook principiële barrières?’, vroeg PvdA-leider Job Cohen. ‘Het is rechtse kiezers nu volstrekt onduidelijk waarom een rechts kabinet niet kan.’

Rechtsstaat
Verhagen benoemde de argumenten preciezer dan twee weken geleden. ‘Bij de PVV is de rechtsstaat in het geding: de kopvoddentax, etnische registratie, een verbod op de Koran. Vóór we een geloofwaardig gesprek voeren, moet dit opgelost zijn. Ik ga de AOW niet uitruilen tegen beginselen van de rechtsstaat. Dit zijn geen concessies voor onderhandelingen.’

Op de vraag waarom Verhagen zijn ‘verkenningen met de PVV wilde delegeren aan de VVD’, antwoordde Verhagen: ‘Ik laat me niet naar de onderhandelingstafel blaffen.’

Om de blokkade van Verhagen op te heffen, daagde D66-voorman Alexander Pechtold Wilders uit te beloven dat de rechtsstaat bij de PVV in goede handen is. ‘U wilt daarvoor vast wel vijf meter naar de interruptiemicrofoon lopen.’ Wilders nam ook deze uitnodiging niet aan. ‘Er is geen sprake van onderhandelingen tussen PVV, VVD en CDA en tóch zitten ze muurvast’, concludeerde Femke Halsema (GroenLinks).

Oud-informateur Rosenthal zat erbij en keek ernaar. De slotsom in zijn eindverslag, dat een rechts kabinet ‘niet mogelijk’ is, werd bevestigd. Maar de vraag welke coalitie wél reëel is bleef opnieuw onbeantwoord.

Vandaag zet informateur Herman Tjeenk Willink de zoektocht naar een nieuw kabinet voort en ontvangt hij opnieuw de fractievoorzitters van VVD, PvdA, CDA, D66 en GroenLinks.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden