Rutte souffleert Van der Steur uit gevarenzone

Ard van der Steur kan verder. De minister van Veiligheid en Justitie leunde tijdens een lastig Kamerdebat op premier Mark Rutte, en de genade van D66 en CDA.

Minister Ard van der Steur (Veiligheid en Justitie) en Premier Mark Rutte tijdens het debat over de aanslagen in Brussel. Van der Steur kwam in opspraak nadat was gebleken dat hij de Tweede Kamer verkeerd heeft ingelicht over Amerikaanse terreurinformatie. Beeld anp

Ard van der Steur wilde eigenlijk al weer gaan zitten toen hij nog een kleine vingerwijzing kreeg van de premier.

'O ja,' zei de minister van Veiligheid en Justitie zachtjes en ging weer achter het spreekgestoelte staan. De VVD-bewindspersoon was vergeten dat hij nog wilde 'reflecteren' op zijn eigen rol. Hij deed het alsnog vroom, met dank aan de waarschuwing van Rutte.'Ik ben bereid om van deze casus te leren. Ik zal mijn aanpak zichtbaar veranderen.'

Zo ging het vaker tijdens het Kamerdebat waarin Van der Steur vocht voor zijn bestaan als minister. Een hoofdknik, een briefje, een omhoog gehouden telefoonscherm, telkens was de sturende rol van premier Rutte zichtbaar.

Een stap extra doen

Bijvoorbeeld toen GroenLinks-leider Jesse Klaver meer zelfkastijding eiste van Van der Steur. 'Ik wil gewoon van u horen dat u fouten heeft gemaakt,' zei Klaver op hoge toon. Van der Steur keek naar de premier rechts naast hem. Die schudde gedecideerd het hoofd. De minister wist genoeg: 'Ik ga niet erkennen dat er fouten zijn gemaakt. Wel moeten we een stap extra doen.'

Klaver was niet tevreden met die in zijn ogen gebrekkige zelfkritiek. De GroenLinks-leider steunde uiteindelijk de motie van wantrouwen tegen de bewindspersoon van Veiligheid en Justitie, net als de PVV, SP, Partij voor de Dieren, 50Plus, VNL en Denk.

Het was een verlies dat Van der Steur zich kon permitteren. De rest van de Kamer bleef achter hem staan, ondanks zijn weigering om dieper door het stof te gaan.

Een nieuw mea culpa had Van der Steurs aanzien alleen nog maar verder aangetast. Eindeloos is de afgelopen weken herhaald dat de VVD'er tijdens zijn korte ministerschap al drie keer 'sorry' moest zeggen. 'Ik heb excuses aangeboden en nu wordt mij verweten dat ik dat heb gedaan,' merkte de VVD'er enigszins verbolgen op.

Van der Steur kan zich geen fout meer permitteren

'Een olifant die zijn eigen porseleinkast meeneemt.' Ard van der Steur, fervent verzamelaar van Churchillsigarenbandjes, -munten, -post-zegels en -boeken, weet vast dat zijn idool Winston Churchill dat ooit zei over de onbeholpen Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Foster Dulles. Pijnlijk genoeg komt die sneer inmiddels dicht in de buurt van het beeld dat op het Binnenhof is ontstaan van Van der Steur zelf: een onhandige bestuurder die onnodig veel scherven veroorzaakt. (+)

'Alerter, proactiever en assertiever' optreden

De oppositiepartijen CDA, D66, ChristenUnie en SGP namen genoegen met Van der Steurs belofte voortaan nóg 'alerter, proactiever en assertiever' op te treden. In de woorden van SGP-leider Kees Van der Staaij: 'Er zijn geen ernstige fouten gemaakt die een motie van wantrouwen rechtvaardigen.'

Als compensatie voor die mildheid eist de 'loyale oppositie' snel extra geld voor de politie.

Van der Steur blijft in het zadel, maar ongehavend is hij allerminst. In het debat vorige week dreef de VVD'er zijn eigen partijgenoten tot wanhoop omdat hij de feiten over de uitzetting van de zelfmoordterrorist Ibraham el Bakraoui naar Nederland niet op een rij had. Het heeft zijn standing binnen de partij verder aangetast.

En ook gisteren beleefde de minister hachelijke momenten toen hij zich liet verleiden tot een discussie over het verblijf van El Bakraoui in Nederland. Van der Steur hield star vol dat hij alleen verdere naspeuringen kan doen naar de Nederlandse connectie van de zelfmoordterrorist als België daar expliciet om vraagt. 'Dat zijn nu eenmaal de regels. Zij leiden het onderzoek.'

Minister Ard van der Steur (Veiligheid en Justitie) en Premier Mark Rutte tijdens het debat over de aanslagen in Brussel. Van der Steur kwam in opspraak nadat was gebleken dat hij de Tweede Kamer verkeerd heeft ingelicht over Amerikaanse terreurinformatie. Beeld anp

Nauwer bij aangesloten

De oppositie begreep weinig van die 'passieve houding'. 'Er is toch ook een belang van Nederland om te weten wat hij hier gedaan heeft,' aldus D66-leider Alexander Pechtold. 'Bel gewoon de Belgen om te vragen of we het kunnen uitzoeken.' Pas na aanhoudende kritiek - PVV-leider Geert Wilders sprak van een 'onbevredigend onzinverhaal' - beloofde Van der Steur alsnog naar te regels te kijken.

De spanning ebde verder weg toen Rutte eenmaal het woord nam. De premier zei dat Van der Steur zijn werk 'in algemene zin' goed doet en nam zelf een deel van de verantwoordelijkheid op zich. 'Als er zaken beter kunnen, raakt dat ook mij,' zei Rutte, die tevens suggereerde dat hij zich nog intensiever gaat bemoeien met zijn bekritiseerde minister. 'Ik ga er voor zorgen dat ik er nog nauwer bij aangesloten ben.'

De VVD hoopt zo de verkiezingen te halen zonder nieuwe ongelukken op het ministerie Veiligheid en Justitie. Makkelijk gaat dat niet woorden. Voor de zomer komt er nog een rapport van de commissie Oosting over de van bovenaf gestaakte zoektocht naar het bonnetje van de Teevendeal.

Ook dat rapport kan weer tot pijnlijke vragen leiden voor Van der Steur, een minister die zich geen excuses meer kan veroorloven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden