nieuws benoeming

Rutte smoort de roep om transparantie: Thom de Graaf is de nieuwe vice-voorzitter van de Raad van State

‘Thom de Graaf voldoet. Over de hele linie.’ Met die woorden smoorde minister-president Rutte vrijdag het opgelaaide debat over de wijze van benoeming van de vice-voorzitter van de Raad van State. D66-senator De Graaf (60) wordt per 1 november benoemd. Zijn belangrijkste tegenkandidaat, oud-minister Jeroen Dijsselbloem, kreeg achter de schermen te horen dat hij het niet was geworden. De Graaf volgt Piet Hein Donner (CDA) op, die later dit jaar met pensioen gaat.

Thom de Graaff. Foto Guus Dubbelman / de Volkskrant

Daarmee negeert het kabinet de oproep van een deel van de Tweede Kamer om de benoeming juist achter die schermen vandaan te halen. De Raad van State is een Hoog College van Staat, dat regering en parlement adviseert over wetgeving en bestuur en zo een belangrijke rol speelt binnen de parlementaire democratie. De benoeming van de vice-voorzitter (de voorzitter is koning Willem-Alexander) speelt zich echter geheel af in beslotenheid, in de boezem van het kabinet, in overleg met de koning. De Tweede Kamer krijgt alleen de einduitslag te horen.

Dat leidde zeven jaar geleden al tot protest in de Kamer en tot een motie van de PvdA, waarin de Kamer vroeg om een rol in de procedure. Die motie werd gesteund door PVV, SP, D66 en GroenLinks. In navolging van het kabinet-Rutte I (dat CDA’er Piet Hein Donner benoemde), negeert nu ook Rutte III die oproep, zo maakte Rutte vrijdag duidelijk. De Graaf was van meet af aan de kandidaat van de vier coalitiepartijen. Formeel werd er niets over afgesproken in de kabinetsformatie, maar de andere partijen beloofden D66 wel dat zij geen tegenkandidaten uit eigen kring naar voren zouden schuiven. 

De oud-ministers Sybilla Dekker, Winnie Sorgdrager en Jaap de Hoop Scheffer worden minister van Staat. Ze treden met die zeldzame eretitel toe tot een select gezelschap van vijf zeer vooraanstaande oud-politici en -bestuurders.

De minister-president beklemtoonde vrijdag dat hij geen behoefte heeft aan debat over de benoeming. ‘Volgens mij gaat het goed zo. De Graaf beschikt over brede politieke en bestuurlijke ervaring. Hij was actief in alle geledingen van de lokale en de landelijke politiek en het openbaar bestuur. In al die rollen heeft hij zich ingezet voor de publieke zaak. Hij heeft een brede en diepgaande kennis van ons staatsrecht, de koninkrijksverhoudingen, wetgeving in het algemeen en de werking van bestuur en politiek. Hij is in staat om dit ambt met gezag te kunnen uitoefenen.’ Op de kandidatuur van Dijsselbloem wilde Rutte niet reageren. 

De Graaf was in zijn carrière onder meer gemeenteraadslid in Leiden, ambtenaar op het ministerie van Binnenlandse Zaken, fractievoorzitter van D66 in de Tweede Kamer, vice-premier in het kabinet-Balkenende II, burgemeester van Nijmegen en voorzitter van de Vereniging Hogescholen. In de Eerste Kamer leidt hij nu de D66-fractie.

Bij de Raad van State komt hij niet in een gespreid bedje terecht. Uit een uitgelekt intern evaluatierapport uit 2016 bleek onlangs dat niet alles goed is gegaan in de afgelopen jaren onder Donner. Onder de leden is sprake van ‘een onvoldoende gemeenschappelijk streefbeeld’. Ook is sprake van ‘grote verschillen in betrokkenheid en inzet bij staatsraden’ en ‘een gebrekkige esprit de corps’. Ongerustheid daarover was voor sommige leden de reden om Dijsselbloem te vragen te solliciteren. Zij vrezen dat De Graaf te licht is voor de functie.

Lees meer over de Raad van State

De Raad van State staat, ook intern, bloot aan kritiek. Wat is er aan de hand in dit Hoog College van Staat?

De Raad van State spreekt recht en adviseert de overheid. Is dit te veel?

Meer over