Nieuws Debat

Rutte onder vuur wegens halfslachtige reactie op inval in Syrië

In het debat over de Turkse inval in Syrië is premier Rutte woensdagavond onder vuur komen te liggen wegens de halfslachtige reactie van de EU en het uitblijven van een Haags antwoord op het Amerikaanse verzoek uit juni om een handje te helpen met Nederlandse militairen in Noord-Syrië. 

Mark Rutte. Beeld ANP

Premier Rutte antwoordde in de Tweede Kamer op de kritiek dat Nederland alles doet wat mogelijk is om Turkije terug te fluiten binnen de beperkte internationale mogelijkheden.

In navolging van Martijn van Helvert (CDA), zei Lodewijk Asscher (PvdA): ‘Wat hebben we zelf gedaan?’ en Sjoerd Sjoerdsma (D66) voegde eraan toe: ‘Hebben we het Amerikaanse aanbod niet te snel afgeslagen?’ Rutte beantwoordde deze vraag niet, maar zei in de context van vragen over het terughalen van Nederlandse Syriëgangers: ‘Boots on the ground, dat wilden we al niet toen de Amerikanen daar waren, laat staan dat we dat nu zouden willen.’

Rutte zei dat de regering zich wel degelijk tot het uiterste inspant voor een sterkere EU-reactie tegen Turkije, inclusief verscherping van de afgesproken opschorting van wapenleveranties en allerlei opties om financiële steun aan Turkije terug te draaien. ‘Mijn politieke inschatting is dat het niet makkelijk zal zijn om veel verder te komen. Ik ga dat wel proberen.’ Dat de regering of de minister van Buitenlandse Zaken zich in deze ‘apathisch’ opstellen, noemde hij onzin. ‘Dat geldt ook voor Blok, maar iedereen heeft zijn eigen stijl. Bij hem zit dit net zo diep als bij mij.’ De Kamer was niet direct overtuigd, blijkens de reactie van Joël Voordewind (ChristenUnie): ‘De Kamer heeft hem wel enorm moeten aanmoedigen”.

Navo zonder Turkije

Rutte ziet evenwel niets in het verwijderen van Turkije uit de Navo, zoals PVV en SP willen. ‘Het pleidooi dat de Navo beter af is zonder Turkije, is uiterst onverstandig. Het legt de oostflank open. Geopolitiek kan de Navo niet zonder Turkije.’

Wat betreft de omgang met – en het eventueel ‘gecontroleerd terughalen’ van – Nederlandse IS-strijders verliet geen van de politieke kampen de loopgraven die daarover de laatste jaren zijn ingenomen.

De premier reageerde ook op de weerslag van de spanningen in Nederland zelf, en de tientallen arrestaties woensdagavond in Rotterdam waar aanhangers van Turkije en Koerden op de vuist gingen. ‘Dit is een land waar je mag demonstreren en je mening mag uiten, maar we houden ons ook aan de wet. Vrijheid van meningsuiting en vrijheid van demonstratie kunnen alleen als we maatschappelijke conflicten oplossen door dialoog en respect – anders moet de staat met de zwaardmacht ingrijpen.’ De beelden uit Rotterdam noemde hij ‘absoluut onaanvaardbaar’.

Geen eensgezinde reactie

In het eerste debat in de Tweede Kamer waarin ook kleinere oppositiepartijen zich uitspraken over de inval, verbrokkelde het beeld van een eensgezinde Nederlandse reactie op de Turkse invasie. Denk en Forum van Democratie vonden elkaar in hun afkeer van de ‘geromantiseerde blik’ (Tunahan Kuzu) van de Kamer en de ‘scepsis jegens de mainstream media’ (Thierry Baudet), die volgens beide Kamerleden te eenzijdig over de Turkse inval berichten. Na een oproep van Sjoerd Sjoerdsma (D66) om de Turkse inval ‘illegaal’ te noemen, zei Kuzu: ‘Die tijd is voorbij, ik laat me niet opdragen door een D66-Kamerlid wat ik moet zeggen. Waarom vertroetelt het Westen deze terroristen? Dit is geen aanval op Koerden, ondanks dat een aantal media en politici ons dit willen doe geloven. Het Westen zou samen een vuist moeten maken met Turkije tegen terreur. Of ze nu IS heten of  YPG (de Koerdische strijdkrachten in Noord-Syrië, red.).’

De felle discussie met Kuzu verleidde Lilian Marijnissen (SP) ertoe te zeggen dat president Erdogan ‘trots’ zou zijn op diens bijdrage. Kuzu sprak ook over ‘legitieme veiligheidszorgen’ van Turkije, woorden die ook Navo-chef Stoltenberg sprak tijdens zijn recente bezoek aan Ankara.

Ook Thierry Baudet (Forum voor Democratie) haalde fel uit naar wat hij ‘westerse dagdromerij’ noemde, zoals het geloof in een democratisch Syrië, dat had geleid tot de destabilisatie van Syrië. ‘De Jezidi’s, de Koerden, de christenen, ze zijn allemaal het slachtoffer van jullie wereldbeeld’, voegde hij de rest van de Kamer toe. Hij noemde Syrië ‘een van de meest liberale staten in het Midden-Oosten, op Israël na’ en ‘een bijzonder land dat door het Westen systematisch is verzwakt’.

Rutte noemde Baudets zienswijze wereldvreemd. ‘De oplossing is niet om nu Assad de macht te geven, zoals de heer Baudet voorstelt. Dat heeft vergaande gevolgen en gezien zijn mensenrechtentrackrecord kan dat vergaande gevolgen hebben voor grote groepen mensen. Er is geen quick fix.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden