Rutte: ‘Macron en Merkel kribbig opgestapt’, EU-overleg zondag verder

Ook op de tweede dag van de Europese top in Brussel hebben de leiders van de 27 lidstaten geen akkoord bereikt over het Europees herstelfonds en de meerjarenbegroting. 

De Duitse bondskanselier Angela Merkel in gesprek met de Franse president Emmanuel Macron voorafgaand aan de tweede dag van het EU-overleg over de vorming van een Europees herstelfonds voor de coronacrisis.Beeld AFP

‘Op alle punten is enige voortgang geboekt, maar we zijn er nog niet’, zei premier Rutte zaterdagnacht na afloop van een tweede dag van harde onderhandelingen. ‘Vrijdag was de sfeer korzelig, zaterdag was het beter.’ Zondag praten de Europese leiders verder. ‘Ik ben optimistisch omdat we verder praten, maar ik weet niet of we een akkoord bereiken’, zei Rutte.

De ‘vrekkige vier’, waarbij Finland zich inmiddels heeft aangesloten, botsten zaterdag wederom met andere landen, onder meer over de omvang van het herstelfonds. Na afloop van het diner van zaterdag kwamen de leiders van de ‘vrekkige vier’ plus Finland samen met bondskanselier Merkel en president Macron. Ook de voorzitters van de Europese Raad, Michel en de Commissie, Von der Leyen, waren bij het overleg aanwezig.

Merkel en Macron eisten dat het herstelfonds van 750 miljard euro voor minimaal 400 miljard euro uit subsidies zou bestaan. Toen de ‘vrekkige vier’ plus Finland niet toegaven, verlieten Macron en Merkel de zaal. ‘Ze zijn kribbig opgestapt’, aldus Rutte.

Eerder op de dag boekte Nederland voortgang met zijn eis dat Italië en andere Zuidelijke landen moeten hervormen in ruil voor subsidies. ‘Als je subsidies geeft, wil je heel zeker weten dat het geld goed wordt uitgegeven’, aldus Rutte. Nederland wil dat elk land een veto over het betalen van subsidies kan uitspreken als een land zijn economie onvoldoende hervormt. Charles Michel, de voorzitter van de Europese Raad, deed hiervoor een voorstel dat tegemoet kwam aan de Nederlandse opstelling. De betalingen kunnen worden stopgezet als één land daarom vraagt. Vervolgens moeten de ministers van Financiën of de Europese leiders een oplossing vinden.

‘Vetorecht juridisch onhaalbaar’

Over het voorstel van Michel werd echter nog geen overeenstemming bereikt. Volgens de Italiaanse premier Conte is zo’n vetorecht juridisch onhaalbaar en praktisch onwerkbaar. Landen als Italië en Spanje vrezen verregaande bemoeienis van Europa met hun begrotingsbeleid. Nederland wil de hervormingen echter ‘vastnagelen’, zoals Rutte herhaaldelijk stelde, ook omdat Italië in het verleden beloften onvoldoende is nagekomen.

Zaterdag rees nog een ander obstakel voor het bereiken van een akkoord: de rechtsstaat. De meeste Europese landen vinden dat hulp uit het herstelfonds afhankelijk moet zijn van de vraag of een lidstaat de regels van de rechtsstaat naleeft. Voor het stopzetten van de hulp is een gekwalificeerde meerderheid van de lidstaten nodig. De Hongaarse premier Orbán vindt echter dat het stopzetten van de hulp alleen mag gebeuren als alle landen het daar unaniem over eens zijn. Hij werd gesteund door Polen en Slovenië. Dat zou van de eis de rechtsstaat na te leven een dode letter maken, omdat Polen of Hongarije eenvoudig een veto zouden kunnen uitspreken. ‘Het is een van de grote punten’, aldus Rutte. Hongarije en Polen kunnen een akkoord over de begroting en het herstelfonds blokkeren, omdat hiervoor unanimiteit vereist is.

Zondag praten de regeringsleiders verder. ‘Het is te vroeg om te zeggen of er morgen een oplossing zal zijn. Maar het is de moeite waard om verder te gaan omdat er een brede wil bestaat onder lidstaat om een oplossing te vinden’, zei een Duitse diplomaat tegen de website Politico.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden