Foto onder de loepHet torentje

Rutte liet ons zijn werkkamer zien, Bert Wagendorp vertelt wat die zegt over de premier

Premier Mark Rutte in het Torentje. Beeld EPA
Premier Mark Rutte in het Torentje.Beeld EPA

Achttien minuten lang sprak premier Mark Rutte afgelopen maandag Nederland toe. Bert Wagendorp keek voorbij de premier en verdiept zich in zijn decor.

Een blik in iemands werkkamer verschaft een blik in de ziel – toon me je boekenkast en ik zeg wie je bent. Dus geen wonder dat acht miljoen Nederlanders afgelopen maandag, tijdens de coronatoespraak, behalve naar premier Rutte ook naar diens werkkamer keken en naar wat daar zoal was te zien.

De premier en zijn pr-adviseurs wisten natuurlijk zelf ook dat behalve hijzelf ook het decor onder een vergrootglas kwam te liggen.

null Beeld EPA
Beeld EPA

Het Torentje is veel kleiner dan je op grond van de tv-beelden zou denken, menig ceo zou er zijn neus voor ophalen. Rutte heeft er zijn eigen man cave van gemaakt. Wat meteen duidelijk is: Mark Rutte is een lezer. Onder het toeziend oog van de grote liberale staatsman Thorbecke en de voorlaatste liberale premier Cort van der Linden en met zo nu en dan een blik op een wintertafereel van de Haagse schilder Bartholomeus Johannes van Hove, neust hij in een verloren moment regelmatig even in een boek.

Welke boeken waren herkenbaar, maandag?

Links (voor de kijker) lag een stapeltje van drie boeken: Remaking One Nation, The Future of Conservatism van de Engelsman Nick Timothy, De nieuwe rafelrand van Europa van Ivo van de Wijdeven en een Penguin-uitgave van Thomas Penn, Winterking, the Dawn of Tudor England (Rutte is een anglofiel). Nick Timothy is een voormalig adviseur van Theresa May en tegenwoordig columnist voor de The Daily Telegraph, Ivo van de Wijdeven is historicus en analist op Ruttes eigen ministerie van Algemene Zaken. Zijn boek gaat over de verhouding tussen Europa, Groot-Brittannië en de VS.

Verder! Op de volgende stapel ligt Jozef en zijn broers, de eerste Nederlandse vertaling van het meesterwerk van de Duitse Nobelprijswinnaar Thomas Mann. Rutte heeft nog wel wat pagina’s te gaan, het leeslint ligt op ongeveer een achtste van het boek. Maar ja, het zijn drukke tijden.

null Beeld EPA
Beeld EPA

De volgende titel die eruit springt is MH17, onderzoek, feiten, verhalen, van Miek Smilde, meteen links naast Rutte. MH17 was Ruttes vorige hoofdpijndossier – en is dat vermoedelijk nog altijd. Naast Thorbecke en deels achter de cd 4 Ever Songs van de in 2006 vermoorde Nadine Beemsterboer ligt een dikke pil, vermoedelijk de memoires van Uri Rosenthal, een van Ruttes mentors, Waarnemer, adviseur, beslisser.

Aan de andere kant staan een deel uit de Franse Pleiade-reeks en een boek dat verscheen bij het eeuwfeest van Ruttes middelbare school, De eeuw van het Maerlant van Casper Postmaa. Daarnaast een een stapeltje met de geweldige roman Huwelijksleven van David Vogel – dat je goed kunt lezen als een zwartgallig pleidooi voor het eeuwige vrijgezellenbestaan. Eronder ligt Facetten van de tachtigjarige oorlog, van S. Groenveld, erbovenop Scheffer, Renan, Psichari, van een van Ruttes leermeesters in Leiden, H.L. Wesseling. Het boek is een beschrijving van de 19e eeuw in Frankrijk, aan de hand van de lotgevallen van drie dominante families. Rutte leest Wesseling, overleden in 2018, graag: hij vond diens biografie van Charles de Gaulle (De man die nee zei) ook al geweldig.

null Beeld EPA
Beeld EPA

Verder naar rechts, langs een oude foto van het Mauritshuis en het Torentje, zien we onder meer de volgende boeken: Stemmen van Den Haag, de door Ilja Leonard Pfeijffer en Frans Vos in modern Nederlands vertaalde Haagse gedichten van Constantijn Huygens, Sakura, hoe een Engelsman de Japanse kersenbloesem redde van Naoko Abe, de memoires van Trumps voormalige veiligheidsadviseur John Bolton, The Room Where it All Happened, en Politics van de voormalige Britse Lib-Dem vicepremier en halve Nederlander Nick Clegg (tegenwoordig in dienst van Facebook) en 21 Lessen voor de 21ste eeuw van Yuval Noah Harari.

Vreemd genoeg ontbreekt een van de delen uit de Lyndon B. Johnson-biografie van Robert Caro, waarvan we sinds Petra de Konings biografie Mark Rutte weten dat de premier er verslaafd aan is. Maar die ligt waarschijnlijk naast zijn bed.

Opmerkelijk: in Ruttes eigen rariteitenkabinet, links in het Torentje maar niet in beeld, ligt een ‘bruin monster’, een klassieke leren bal, met ernaast nóg een bal, een WNF-panda en een Volkswagenbusje.

Links, eveneens buiten het oog van de camera, staat, als een bronzen beschermengel, de buste van de oude Willem Drees.

Wat wilde Rutte het volk tonen? Vergeleken met de toespraak van maart waren een paar titels verdwenen. Grote verwachtingen van Geert Mak bijvoorbeeld, en Kropswolde Wolfsbarge, waarin de Groningse boerderij van een van Ruttes voorvaderen wordt beschreven. Dat boek was, nadrukkelijk rechts in beeld achter de premier, vervangen door de jubileumeditie van Johan Huizinga’s Herfsttij der Middeleeuwen, met Jan van Eijcks portret van een man met een rode tulband op de cover. De opvallendste verandering was de prominentere plaats voor MH17.

Wat moeten we hieruit afleiden? Is er urenlang vergaderd over de setting waarin Rutte zijn boodschap het beste voor het voetlicht kon krijgen en heeft dat tot bewuste keuzes geleid? Zei iemand: we beleven een nieuw herfsttij, dat boek moet erbij en die grote verwachtingen wekken een verkeerde indruk dus weg ermee?

Ik denk het niet. Rutte werd neergezet als een bedaarde lezer, iemand die het verleden koestert met de blik gericht op de toekomst. De boektitels waren op tv ook amper leesbaar. Het ging om de sfeer van een Hollandse huiskamer waarin elke vorm van paniek ver weg was en rust en kalmte heersten. De boeken zeiden: het gaat voorbij, vrienden, zoals alles wat er in de boeken om mij heen staat voorbij is gegaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden