Rutte krijgt 'Paars met de bijbel' nog niet rond

Het kabinet-Rutte II gaat uiterst onzekere weken tegemoet. Het gebrek aan steun in de Eerste Kamer wordt een steeds groter obstakel voor de daadkracht van de coalitie van VVD en PvdA. De animo van de oppositie in de Tweede Kamer om de begrotingsproblemen op te lossen, is zeer gering.

DEN HAAG - De donderdag uitgelekte bezuinigingsvoorstellen van de coalitie krijgen een sceptisch onthaal. Bij eventuele onderhandelingen zullen oppositiepartijen hun verkiezingsprogramma's als uitgangspunt nemen. Als wisselgeld willen zij eigen wensen verwezenlijkt zien.


Het kabinet wil volgend jaar 4,5 miljard extra bezuinigen door het bevriezen van de salarissen bij de (semi-)overheid en het niet-indexeren van belastingschijven. Ook op het Rijk, de provincies en gemeenten wordt gekort. Een aangekondigde lastenverlichting voor het bedrijfsleven wordt geschrapt. Daar staat tegenover dat de bouw met 500 miljoen wordt gestimuleerd en de laagste inkomens met 300 miljoen worden gecompenseerd.


Het pakket is nodig om het begrotingstekort in 2014 binnen de Europese norm van 3 procent te houden. Omdat de oppositie een forse eigen inbreng eist, ziet het ernaar uit dat het regeerakkoord voor de derde keer moet worden opengebroken. Steeds luider klinkt aan het Binnenhof dan ook de vraag hoe het kabinet na 1 mei verder moet, als een reeks nieuwe heikele dossiers zich aandient, waarvoor ook weer nieuwe meerderheden moeten worden gevonden. Dan gaat het om zaken als de zorgverzekering AWBZ, het sociaal leenstelsel voor studenten en de bestuurlijke herindelingen.


Jojo-beleid

De beste oplossing lijkt een breder akkoord, mogelijk zelfs een nieuwe formatieronde, waarin structurele steun in de Kamer wordt gezocht. Voor nu ligt het meest voor de hand gedoogsteun van de alliantie die als 'Paars met de bijbel' te boek staat: naast de coalitiepartijen VVD en PvdA ook D66, SGP en de ChristenUnie. Zij vonden elkaar bij het akkoord over de woningmarkt. In de coalitie vreest men dat het CDA nu harde oppositie wil voeren en de bestuurlijke rol voorlopig heeft verlaten.


Maar vooralsnog reageren met name D66 en CU zeer terughoudend. 'Jojo-beleid', noemt D66-leider Pechtold de plannen. 'Deze inhoud stemt mij niet vrolijk.' D66 wil sowieso een uitzonderingspositie voor onderwijs: dat moet helemaal buiten schot blijven, ook de salarissen voor docenten. CU-voorman Arie Slob: 'Ik wil geen bijeen geharkte lijstjes, ik wil visie en perspectief. Ik ga ervan uit dat dit niet meer is dan een openingszet.'


Donderdagochtend namen Pechtold en Slob het initiatief voor een gezamenlijk beraad van de oppositie, kort nadat de nieuwste CPB-cijfers bekend waren geworden. Op de kamer van Pechtold kwamen SP, CDA, D66, CU, GroenLinks, 50 Plus en SGP bijeen. PVV-leider Geert Wilders sloeg de uitnodiging af, Marianne Thieme was verhinderd.


De zeven partijen deelden ervaringen uit de gesprekken die zij het voorbije etmaal hadden gevoerd met PvdA-minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën). Ze spraken af zich niet uit elkaar te laten spelen. Pechtold: 'Het regeerakkoord telt 81 pagina's. Dat is geduldig papier. In werkelijkheid stelt het niets voor, omdat dit kabinet geen meerderheid heeft in de Eerste Kamer en ook niet zal krijgen. Het valt mij op dat dat kwartje nog steeds niet bij iedereen is gevallen. Het kabinet ziet de omvang van het probleem niet. We hebben te maken met een structurele weeffout. Het is een denkfout te veronderstellen dat die met weer een akkoord wordt opgelost.'


Vandaag spreekt de ministerraad over de politieke situatie en de haalbaarheid van de plannen. Complicerende factor is dat het kabinet tegelijk een sociaal akkoord met werkgevers en werknemers wil sluiten. Dat gaat grotendeels over dezelfde onderwerpen. De tijdsdruk is groot: op 1 mei wil de EU de Nederlandse plannen voor 2014 in de brievenbus hebben.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden