Rutte kent twee Europese gezichten

DEN HAAG - Hoeveel gezichten heeft premier Rutte? Minstens twee, vindt een snel groeiend koor in de Tweede Kamer. Het ene gezicht werkt in Brussel enthousiast aan de redding van de euro, geeft en passant allerlei Nederlandse bevoegdheden weg en lijkt soms wel wat op een echte eurofiel.

Het andere loopt rond in Den Haag en begint subiet moeilijk te kijken als de woorden 'Europese integratie' of 'bevoegdheden overdragen' vallen. 'Ik ben géén eurofiel', haast het zich dan te zeggen.

Dat is het beeld dat Ruttes politieke tegenstanders graag schetsen van Ruttes balanceeract. De nieuwste stem in het koor is die van CDA-leider Van Haersma Buma, nota bene Ruttes regeerpartner. Buma ziet 'tegenstrijdige signalen' en 'dubbele boodschappen' bij Rutte.

Buma: 'Het beleid van de premier lijkt verlamd door de verkiezingen.' En: 'Hij schurkt tegen de PVV aan. Hij maakt van de VVD een PVV-light.'

Heeft Buma gelijk? Ja en nee. Het klopt niet dat Rutte zich nu, in verkiezingstijd, anders gedraagt dan daarvoor. Sterker: precies hetzelfde verwijt van dubbelhartigheid trof het kabinet een jaar geleden ook, al ging het toen vooral om minister De Jager van Financiën. Die was eerst tegen steun voor Griekenland, maar maakte daarna toch miljarden over. Eerst de keiharde boeman, daarna de meedenkende Europeaan. 'U praat als een PVV'er en handelt als een D66'er', zei het D66-Kamerlid Koolmees toen.

De link met verkiezingen ontbreekt dus, maar het klopt wel dat Rutte al een jaar worstelt met zijn uitleg van wat er in Europa allemaal gebeurt. Hij behoorde zelf in Brussel tot de felste pleitbezorgers van meer Europese controle op de begrotingstekorten en de staatsschulden van de afzonderlijke landen. En hij kreeg ook nog zijn zin. De nieuwe supercommissaris Rehn tikt nu al landen op de vingers die zich niet goed gedragen. Maar op de vraag of Nederland daarmee soevereiniteit heeft afgestaan, blijft Rutte stug ontkennen: die eisen betekenen alleen verlies van soevereiniteit voor de wankelende eurolanden. Voor anderen dus. Maar dat verhaal wordt steeds lastiger om vol te houden nu Rehn ook Nederland in niet mis te verstane woorden heeft laten weten wat er allemaal beter moet.

Ruttes positie is nog iets ingewikkelder geworden nu de Duitse bondskanselier Merkel - voorheen twee handen op één buik met Rutte - de oplossing voor de eurocrisis steeds nadrukkelijker zoekt in meer integratie. Het overdragen van bevoegdheden zal onvermijdelijk blijken, vindt zij sinds kort. Er zullen stappen moeten worden gezet op weg naar een Europese politieke unie.

Dat gaat Rutte een forse stap te ver. Ja, hij wil meer financiële samenwerking, maar nee, hij heeft geen zin in 'institutionele discussies'. Rutte: 'Dan zie ik allerlei vergezichten van zware Europese bureaucratieën die besluitvorming in Nederland gaan weghalen. Daar zijn wij tegen.'

Zegt Rutte dat alleen om De PVV de wind uit de zeilen te nemen? Absoluut niet, bezweren hij en zijn partijgenoten, wijzend op de liberale beginselen: de VVD is van zichzelf voor een Europa 'dat zich concentreert op z'n kerntaken': vergroting van de vrijheid en de welvaart door optimale economische samenwerking. Verdere politieke integratie hoort daar niet bij.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden