Rutte kan eindelijk bellen met Brussel: Nederland steunt toch Oekraïneverdrag

De kogel is door de kerk. Na ruim dertien maanden gesteggel over het EU-associatieakkoord met Oekraïne heeft de Eerste Kamer vanmiddag ingestemd met het verdrag. In april vorig jaar stemde een meerderheid van 2,5 miljoen Nederlanders nog per referendum tegen. Zowel de Eerste als Tweede Kamer legt die nee-stem naast zich neer: het omstreden Oekraïneverdrag komt er toch.

Premier Rutte staat de pers te woord.Beeld anp

Het is dan ook met een grote glimlach dat de premier direct na de stemming de felicitaties in ontvangst neemt van negen CDA-senatoren en de Eerste Kamerleden van VVD, D66, PvdA, GroenLinks, ChristenUnie, SGP en de Onafhankelijke Senaatsfractie. Ze schudden Rutte uitbundig de hand. Met uitzondering van de drie CDA-senatoren Joop Atsma, Sophie van Bijsterveld en Maria Martens: zij blijven zitten. Voor hen was de uitslag van het referendum doorslaggevend om nee te stemmen. Maar zelfs zonder hun steun is het verdrag vandaag met tweederde meerderheid aangenomen.

Voor premier Mark Rutte komt hiermee een einde aan een maandenlange houdini-act om het 'nee' van Nederland wel te horen maar niet te honoreren. Dit is een 'mooie steun in de rug van Oekraïne', twitterde hij direct na afloop van de instemming van de Eerste Kamer. 'Eensgezind optreden van de EU belangrijk'. Later vandaag kan de premier tevreden bellen met Brussel en de Oekraïense hoofdstad Kiev om te zeggen dat zijn langdurige missie is geslaagd: het Oekraïneverdrag is definitief gered.

De uitslag was inmiddels te verwachten: vorige week liet een meerderheid van de senatoren al weten voor het verdrag te gaan stemmen. Toch waren er lange tijd zorgen. De andere 27 EU-lidstaten hebben het verdrag uit 2014 al veel eerder goedgekeurd. Zonder de steun van Nederland zou het verdrag geen stand houden en zou de 'stabiliteit aan de oostgrens van Europa' in gevaar komen, aldus Rutte.

Opvallend is dat het CDA, de ChristenUnie en de SGP vorig jaar nog tégen het verdrag in de Tweede Kamer stemden, met het argument dat het 'negeren van de referendumuitslag zal leiden tot nog meer verlies van vertrouwen in de politiek', aldus CDA-leider Sybrand Buma. Maar in de Eerste Kamer maakten de christenen vandaag een andere, geopolitieke afweging.

'Wij hechten aan stabiliteit', verdedigde CDA-senator Ben Knapen nogmaals de steun van zijn fractie voor het verdrag. Oekraïne zou de hulp van de EU nodig hebben om zich te transformeren van maffia-staat tot stabiele buurman. De CDA'er wijst ook op het verzoek van bondgenoten zoals Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittannië om in te stemmen. 'Betrouwbaarheid en voorspelbaarheid zijn voor een klein land dat moet leunen op zijn Europese omgeving cruciale eigenschappen.'

Militaire steun

Partijen als de PVV en de SP noemen het 'negeren' van de nee-stem tijdens het referendum 'schaamteloos' en 'kiezersbedrog'. Er zijn ook inhoudelijke zorgen over het verdrag. Tegenstanders betogen dat Oekraïne een instabiel land is en de EU mogelijk meetrekt in een conflict met Rusland.

Rutte hamert erop dat er in het akkoord weliswaar wordt gesproken over militaire samenwerking met Oekraïne, maar deze tekst behelst volgens hem 'geen verplichting voor de Unie of de lidstaten om collectieve veiligheidsgaranties of andere militaire steun aan Oekraïne te verstrekken'. Hij heeft dit laten vastleggen in een juridisch bindende verklaring die is ondertekend door alle 28 EU-regeringsleiders.

Volgens voorstanders regelt het Oekraïneverdrag vooral politieke en economische samenwerking. Zo wordt handeldrijven gemakkelijker doordat export- en importtarieven worden afgebouwd.

In Brussel is de opluchting groot dat het Oekraïneverdrag alsnog doorgaat. Nog geen vijf minuten na afloop van de stemming zond Europese Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker een verklaring rond dat 'Nederland en de gehele Europese Unie' met deze uitslag 'een belangrijk signaal geven aan onze vrienden in Oekraïne: Oekraïne hoort bij Europa. De toekomst van Oekraïne ligt in Europa.' Juncker dankt de Nederlandse regering en politieke partijen voor hun inspanningen om het verdrag alsnog goed te keuren. 'Ik hoop dat het proces nu snel kan worden voltooid, op tijd voor de top tussen de EU en Oekraïne in juli.'

Het eindfeest van GeenPijl, op de avond dat de uitslag van het Oekraïnereferendum bekend werd.Beeld anp

Meer lezen over het Oekraïneverdrag:

'Van maffia-staat stabiele buurman maken'
Het CDA stemde vorig jaar in de Tweede Kamer nog tegen het associatieverdrag met Oekraïne, maar de Eerste Kamerfractie van de partij heeft het verdrag alsnog goedgekeurd.

Column Sheila Sitalsing:
Het CDA stemt vóór het Oekraïneverdrag, en ondertussen vraagt men zich af waar die woede in het land vandaan komt.

Factcheck: Is Oekraïneverdrag na Ruttes inlegvel 'heel ander verdrag' geworden?
Het was CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt die de Volkskrant benaderde voor een factcheck, waar we wel wat in zagen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden