Nieuws

Rutte IV krijgt nu snel gestalte: Yesilgöz op Justitie, Staghouwer op Landbouw, Robbert Dijkgraaf op Onderwijs

In de aanloop naar de bordesfoto op 10 januari krijgt het vierde kabinet-Rutte gestalte. De ploegen van de VVD en de ChristenUnie zijn rond, met onder anderen Dilan Yesilgöz op Justitie, Christianne van der Wal op Stikstof en Mark Harbers op Infrastructuur. Opvallend is de komst naar het Binnenhof van de bekende wetenschapper Robbert Dijkgraaf. Hij wordt namens D66 minister van Onderwijs.

Raoul du Pré
Robbert Dijkgraaf, de beoogd minister van Onderwijs namens D66. Beeld
Robbert Dijkgraaf, de beoogd minister van Onderwijs namens D66.

De overige ministers voor de VVD worden Dennis Wiersma op Onderwijs, Micky Adriaansens op Economische Zaken, Liesje Schreinemacher op Buitenlandse Handel en Conny Helder op Volksgezondheid met de portefeuille Langdurige Zorg. Daarmee levert VVD-leider Rutte voor het eerst meer vrouwelijke dan mannelijke ministers. In eerdere formaties lag hij onder vuur, ook vanuit zijn eigen partij, omdat hij er niet in slaagde veel vrouwen te vinden.

Wiersma (35) is sinds augustus demissionair staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Daarvoor zat hij vier jaar in de Tweede Kamer. Hij wordt naast Dijkgraaf een van de twee ministers op Onderwijs, belast met de basisscholen, de middelbare scholen en het speciaal onderwijs.

Van der Wal (48) is sinds 2017 partijvoorzitter en sinds 2019 provinciebestuurder in Gelderland. Zij wordt een van de twee ministers op het Landbouwdepartement, en speciaal belast met de oplossing van de stikstofcrisis. Zij moet zorgen voor voldoende vermindering van de stikstofuitstoot en voor natuurherstel, opdat de vergunningen voor nieuwe bouwprojecten en infrastructuur niet langer gevaar lopen.

VVD-partijvoorzitter Christianne van der Wal, beoogd minister van Natuur en Stikstof.  Beeld ANP - Remko de Waal
VVD-partijvoorzitter Christianne van der Wal, beoogd minister van Natuur en Stikstof.Beeld ANP - Remko de Waal

Yesilgöz

Yesilgöz (44) is al demissionair staatssecretaris in Rutte III en promoveert dus tot minister. Schreinemacher (38) is Europarlementariër voor de VVD. Ze werd in 2019 gekozen met ruim 35 duizend voorkeurstemmen. Adriaansens (57) is sinds 2019 Eerste Kamerlid voor de VVD en daarnaast directeur bij organisatie-adviesbureau TwynstraGudde. Helder blijft met haar portefeuille Langdurige Zorg op zeer bekend terrein. Zij is nu nog bestuurslid bij Actiz, de branchevereniging van de ouderenzorg.

De achtste VVD-minister, Mark Harbers, begon aan het vorige kabinet als staatssecretaris van Asiel en Migratie. Hij trad af na gerommel door zijn ministerie met cijfers over criminaliteit onder asielzoekers. De afgelopen tijd was hij weer Tweede Kamerlid.

Donderdagavond maakte ook ChristenUnie-leider Segers de namen van zijn ploeg bekend. Carola Schouten wordt opnieuw vicepremier, maar stapt over van Landbouw naar Sociale Zaken, als speciaal minister voor Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen. Op Landbouw wordt zij opgevolgd door haar partijgenoot Henk Staghouwer, nu nog gedeputeerde in Groningen.

Henk Staghouwer volgt Carola Schouten waarschijnlijk op als minister van Landbouw.  Schouten stapt over naar het ministerie van Sociale Zaken. Beeld
Henk Staghouwer volgt Carola Schouten waarschijnlijk op als minister van Landbouw. Schouten stapt over naar het ministerie van Sociale Zaken.

Hugo de Jonge

Nog niet alle namen van de nieuwe ministers zijn bekend. Wel is duidelijk dat Hugo de Jonge maandag begint aan zijn laatste week als eerstverantwoordelijke minister voor de bestrijding van de coronacrisis. Hij wordt opgevolgd door een bewindspersoon van D66. Dat blijkt uit de verdeling van de ministerposten over de partijen die formateur Mark Rutte donderdag bekendmaakte.

De Jonges aanstaande afscheid hing al een tijdje in de lucht. Zijn partij, het CDA, krijgt in het nieuwe kabinet andere prioriteiten. De vier CDA-ministers gaan naar de ministeries van Buitenlandse Zaken, Sociale Zaken, Volkshuisvesting en Binnenlandse Zaken. De Jonge blijft wel minister. Ingewijden verwachten hem terug als minister voor Volkshuisvesting.

Zeker is nu dus ook dat Wopke Hoekstra niet terugkeert op het ministerie van Financiën. Die post valt traditiegetrouw toe aan de tweede partij in de coalitie, in dit geval dus D66. Het lijkt erop dat partijleider Kaag die zetel zelf inneemt. Hoekstra keert als CDA-leider wel terug in het kabinet, maar op een andere post.

Ferdinand Grapperhaus

Met de komst van VVD’er Yesilgöz naar Justitie is ook duidelijk dat CDA’er Ferdinand Grapperhaus daar vertrekt. Hij keert ook niet terug op een andere post. ‘Het waren vier, laat ik zeggen: intensieve jaren, waarin het nodige is gebeurd maar ook is gedaan’, aldus de minister donderdag in een verklaring.

De zes D66’ers gaan naar Financiën, Rechtsbescherming, Defensie, Klimaat en Energie, Volksgezondheid en Onderwijs (Hoger Onderwijs en Wetenschap). Die laatste post komt in handen van de bekende natuurkundige Robbert Dijkgraaf, voormalig president van wetenschapsorganisatie KNAW en nu werkzaam in de Verenigde Staten op de Princeton-universiteit. Hij maakte in de afgelopen jaren naam bij een groot publiek dankzij zijn colleges in het tv-programma De wereld draait door.

Op het Binnenhof wordt verwacht dat D66-fractieleider Rob Jetten de klimaatportefeuille onder zijn hoede neemt. Kajsa Ollongren, nu nog minister van Binnenlandse Zaken, stapt waarschijnlijk over naar Defensie. RTL Nieuws wist donderdagavond te melden dat ziekenhuisbaas Ernst Kuipers naar Volksgezondheid komt om daar de coronaportefeuille over te nemen van Hugo de Jonge.

 Op het Binnenhof wordt verwacht dat D66-fractieleider Rob Jetten de klimaatportefeuille krijgt. Beeld ANP
Op het Binnenhof wordt verwacht dat D66-fractieleider Rob Jetten de klimaatportefeuille krijgt.Beeld ANP

Staatssecretarissen

Rutte IV krijgt negen staatssecretarissen. De VVD levert in elk geval Eric van der Burg, voormalig Amsterdams wethouder, voor Asiel en Migratie. VVD-Kamerlid Aukje de Vries wordt op Financiën verantwoordelijk voor onder meer de afhandeling van de toeslagenaffaire. Christophe van der Maat, nu nog provinciaal bestuurder in Noord-Brabant, wordt staatssecretaris van Defensie.

ChristenUnie-staatssecretaris Paul Blokhuis wordt op het ministerie van Volksgezondheid vervangen door zijn partijgenoot Maarten van Ooijen. Die is nu nog wethouder in Utrecht.

Op gesprek

Formateur Mark Rutte ontvangt alle kandidaten vanaf maandag 3 januari voor een gesprek. De kandidaten worden geacht daarin alles op tafel te leggen dat een ministerschap mogelijk nog in de weg kan staan. Doorgaans levert dat geen problemen op.

Volgende week zaterdag is naar verwachting het constituerend beraad, de eerste plenaire bijeenkomst van de kandidaat-ministers en de feitelijke oprichtingsvergadering van het nieuwe kabinet. Maandag volgt de beëdiging van alle bewindspersonen door koning Willem-Alexander, waarna de ministers samen poseren op het bordes van paleis Huis ten Bosch voor de traditionele bordesfoto.

null Beeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden