Rutte is trouw tot aan de rand van de afgrond

Henry Keizer moet zich ernstig zorgen maken over zijn politieke toekomst. Dat viel althans op te maken uit de warme woorden die partijleider Mark Rutte dinsdagavond aan hem wijdde.

Premier Mark Rutte staat de pers te woord na afloop van een bijpraatsessie over de zaak rond partijvoorzitter Henry Keizer. Beeld anp

Vlak nadat de beschadigde partijvoorzitter zijn taken tijdelijk had neergelegd in afwachting van het onderzoek naar zijn rol bij de overname van uitvaartbedrijf De Facultatieve, trad Rutte de camera's tegemoet om de boel te sussen. Daarin was hij bepaald niet terughoudend. Een korte bloemlezing: 'Henry beweert bij hoog en bij laag dat de beschuldigingen onjuist zijn en dat kan hij ook aantonen. Dat kan hij onderbouwen. Ik vind dat hij het overtuigend kan uitleggen. We hebben geen aanleiding om aan zijn woord te twijfelen.'

Brandschoon

Het is de houding die VVD'ers als Mark Verheijen, Frans Weekers en Ivo Opstelten bekend zal voorkomen. Mark Rutte, nadat Verheijen in opspraak kwam wegens zijn declaratiegedrag: 'Erg opgeblazen.' Diezelfde Rutte, toen minister Opstelten overduidelijk de greep op zijn ministerie verloor: 'Ivo zit er bovenop. Full focus. Dag en nacht.' En nogmaals Rutte, nadat staatssecretaris Weekers in de problemen kwam wegens te nauwe contacten met een Roermondse ondernemer: 'Frans is brandschoon.'

Voor alledrie luidde Ruttes enthousiaste verdediging het begin in van hun politieke val. Onlangs nog overkwam Ard van der Steur, de veelgeplaagde minister van Veiligheid en Justitie, hetzelfde. Nog op de avond dat de premier zich zo vierkant achter hem schaarde dat hij volstrekt veilig leek ('Ik geloof in hem en ik vertrouw hem'), ging Van der Steur onderuit. De premier toonde zich geroerd: 'Ik zal dit waardige afscheid nooit vergeten.'

Trouw

Lijdt de minister-president onder een overschot aan loyaliteit? Hapert zijn politieke gevoel zodra de integriteit van partijgenoten in het geding komt? Zeker is dat andere partijen doorgaans rigoureuzer optreden zodra de publicitaire storm opsteekt. Toen het PvdA-Kamerlid John Leerdam in een grap van een radioprogramma trapte, zette partijleider Samsom hem nog diezelfde dag op straat. Diezelfde Samsom stuurde staatssecretaris Co Verdaas weg wegens zijn declaratiegedrag nog voordat de Tweede Kamer er ophef over kon maken. GroenLinks-leider Van Ojik schorstte het verbouwereerde Kamerlid Voortman subiet zodra zij werd beschuldigd van lekken. Later moest hij haar rehabiliteren.

Mark Rutte daarentegen is trouw tot aan de rand van de afgrond, tot hij zijn steun wel moet intrekken. Dat is geen gebrek aan gevoel voor integriteit, maar juist een bewijs ervan, zo is zijn vaste overtuiging. Hij zou zelf niet integer zijn als hij mensen bij de eerste de beste beschuldiging zou laten vallen. 'Dan kun je als partij, of als organisatie of bedrijf, niet functioneren. Wij steunen onze mensen zolang niet bewezen is dat ze niet-integer hebben gehandeld. Ook dat hoort bij integer gedrag.'

VVD partijvoorzitter Henry Keizer verlaat het partijkantoor na afloop van een bijpraatsessie over de zaak rond partijvoorzitter Henry Keizer. Beeld anp

Overwaaien

De consequentie is wel dat affaires in de VVD onder Ruttes bewind vaak een lange looptijd kennen. En leidt al die gegarandeerde loyaliteit niet ook tot nonchalance en gebrek aan zelfreflectie? Meer dan een week lang hoopte de VVD vergeefs dat de affaire-Keizer zou overwaaien. De voorzitter werd niet gecorrigeerd toen hij de verslaggevers van Follow the Money, die de zaak boven water tilden, buiten de deur hield zodra hij eindelijk tekst en uitleg gaf. Het versterkte de indruk dat hij wat te verbergen heeft.

Dat verwijt treft niet alleen Keizer, oordeelt Henri Kruithof, voormalig hoofd communicatie van de VVD. 'In tijden van publicitaire nood verdwijnt het eigen oordeelsvermogen. Dan is het zaak voldoende tegenspraak in je omgeving te hebben georganiseerd, die door jou ook serieus wordt genomen. Juist in deze crisissituatie.'

Ook partijleider Rutte gaat daar niet vrijuit, oordeelt Kruithof. 'Die trouw tot aan het einde is een karakterkwestie. Het is een diepe innerlijke overtuiging. Dat is tegelijk een kwaliteit en een risico. Het is natuurlijk heel mooi dat hij altijd heel loyaal is, maar je moet wel weten waar de loyaliteit stopt en het kritisch vermogen begint.'

'Ik heb vertrouwen in een goede afloop', zei de premier dinsdagavond. Enkele meters verderop vertrok Keizer stilletjes door de achterdeur van het Haagse partijkantoor, voorlopig ontdaan van al zijn politieke taken.


Teruglezen

Stiekeme deal
Heeft Henry Keizer zich verrijkt over de rug van een ideële vereniging die ooit is opgericht om het recht op crematie te bevechten? Over de 'buitensporig lucratieve deal' uit 2012 en nog twee aantijgingen in het onderzoek naar VVD-voorzitter (+).

Integere man
De integriteitscommissie van de VVD stelt een onderzoek in naar partijvoorzitter Henry Keizer. Premier Mark Rutte zei zaterdag in Brussel dat Keizer voorzitter van de VVD kan blijven zolang het onderzoek duurt. Desgevraagd zei Rutte dat hij Keizer 'zeker een integere man' vindt.

Jeannette Baljeu

VVD-vicevoorzitter Jeannette Baljeu neemt tijdelijk Keizers voorzitterstaken over. Na het partijcongres op 19 en 20 mei wordt Eric Wetzels als nieuwe vicevoorzitter de waarnemer van Keizer. Keizer is voorzitter sinds 2014 en zou bij gebrek aan tegenkandidaten worden herbenoemd. Hij zal die herbenoeming echter pas aanvaarden als het naar hem lopende onderzoek hem vrijpleit van integriteitsschendingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden