Commentaar

Rutte is tactisch slim, maar te vrijblijvend

Het kabinet trekt het zoet naar zich toe. Voor het zuur is de oppositie medeverantwoordelijk. Het is tactisch slim, maar te vrijblijvend.

Sybrand Buma (CDA) het ministerie van Financien na afloop van een gesprek met het kabinet over de hervorming van de belastingen. Beeld anp

De strategen van het kabinet leunen vandaag ongetwijfeld met genoegen achterover. Wekenlang moesten ze zich verweren tegen de verwijten dat elke regie zoek was en dat het nooit meer wat ging worden met dat belastingstelsel, maar nu pakken ze in één keer het initiatief terug. 'Kijk eens', zo luidt de boodschap aan de oppositie: 'Hier heeft u 5 miljard euro aan lastenverlichting - goed voor de werkgelegenheid en het nationale humeur - en als u het nog ambitieuzer wilt, mag u zelf meebeslissen bij wie we het geld gaan ophalen.' Zo trekt het kabinet het zoet naar zich toe. Als er ook zuur bij moet, wordt de oppositie medeverantwoordelijk.

Het bewijst maar weer hoeveel makkelijker wat economische meewind het regeren maakt. De druk vanuit Brussel is weg om drastisch te hervormen, de noodzaak om verder te bezuinigen ook. Dat verklaart de ontspannen manier waarop de coalitieaanvoerders Rutte en Samsom met de belastingplannen omgaan: leuk als het lukt, maar anders is er ook geen man overboord.

Dat mag tactisch slim zijn - de oppositie moet immers verleid tot onderhandelingen zonder dat Jesse Klaver en Alexander Pechtold denken dat ze het kabinet aan een touwtje hebben - maar tegelijkertijd dreigt het nu allemaal veel te vrijblijvend te worden. Een modernisering van het vermolmde, veel te complexe belastingstelsel is nodig. Met meer belasting op consumptie, vervuiling en vermogen in plaats van op arbeid. Met een oplossing voor de perverse fiscale ongelijkheid tussen werknemers en zzp'ers aan de onderkant van de arbeidsmarkt. Met eindelijk een rem op de mallemolen van de toeslagen, waarmee miljarden euro's aan belastinggeld worden rondgepompt.

VVD en PvdA lopen om dat alles nu met een grote boog heen, om de simpele reden dat ze het er onderling ook niet over eens denken te worden. De miljarden die bedoeld waren als 'smeerolie' om een grote stelselherziening überhaupt mogelijk te maken (er moet altijd vanalles gerepareerd in de koopkrachtplaatjes) dreigen nu botweg te worden verjubeld voor een belastingverlaging. En verder legt de coalitie de bal gemakshalve bij de oppositie.

Als de operatie daardoor nu beperkt blijft tot alleen een lastenverlichting zonder enige hervormingsambitie versterkt het kabinet slechts de indruk dat het z'n beste periode al geruime tijd achter zich heeft. De oppositie is slim genoeg om de bal bij het begin van de komende onderhandelingen meteen weer bij het kabinet te leggen: ja, wij doen zaken, maar alleen als we het groots mogen aanpakken. De uitkomst bepaalt of Rutte II zichzelf nog één keer presenteert als het hervormingskabinet dat het de afgelopen jaren was. Of dat het toch echt als een nachtkaars naar het einde gaat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden