Klaas Dijkhoff dinsdagavond laat na overleg met de fractie.

Akkoord kinderpardon

Rutte III kan verder, maar met littekens

Klaas Dijkhoff dinsdagavond laat na overleg met de fractie.

Het kabinet heeft zijn eerste grote beproeving doorstaan. Na een week van koortsachtig overleg is er een akkoord over het asielbeleid. Toch zal niet iedereen gerust zijn op de toekomst.

Achteraf zal het gedoe rond het kinderpardon slechts ‘een rimpeling’ zijn geweest, voorspelde ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers dit weekend al in NRC Handelsblad. Ook bij andere hoofdrolspelers valt dat nu achter de schermen op te vangen: dit kan ook ‘louterend’ werken, iedere coalitie moet ‘zoiets’ een keer doorstaan.

In het Kamerdebat zal woensdag ongetwijfeld hetzelfde te horen zijn. De samenwerking is intact, de sfeer is goed, het kabinet kan verder. Het zijn de gebruikelijke bezweringsformules, maar of de herinnering aan de afgelopen week daarmee weggevaagd wordt, blijft de vraag.

Zeker is dat de veelgeroemde ‘afstemming’ en ‘management’ binnen de coalitie aanvankelijk volledig spaak liepen. Eerst kwamen CDA en D66 met een overval: via het AD werd aangekondigd dat het kinderpardon verruimd moest worden. De VVD kreeg dat de avond van tevoren pas te horen.

De ChristenUnie verhoogde daarna de inzet door eveneens via de krant te pleiten voor een onmiddellijke uitzetstop. Het CDA was verrast. De VVD voelde zich voor het blok gezet. De patstelling hield een dikke week stand. Iedere avond konden kiezers zien hoe de ‘kibbelcoalitie’ van overleg naar overleg snelde. De recentste peilingen lieten meteen een tanend vertrouwen in Rutte III zien.

VVD kan zich schrap zetten

Nu is er een compromis, maar zijn er ook winnaars? D66 is door een zakelijke opstelling relatief ongeschonden uit de strijd gekomen, maar verder zijn er binnen Rutte III volop littekens.

Staatssecretaris Mark Harbers wacht woensdag een zwaar debat. In november verkondigde de VVD’er nog op de voorpagina van De Volkskrant: ‘Er komt geen nieuw kinderpardon.’ Volgens de bewindspersoon zou het een prikkel zijn voor uitgeprocedeerde asielzoekers om hun verblijf in Nederland te rekken. ‘Dat is niet de boodschap die we in dit land willen afgeven.’ Nu mogen waarschijnlijk zo’n 600 van de 700 kinderen toch blijven.

Dijkhoff druk in gesprek met partijgenoten.

Ook zijn partij, de VVD, kan zich schrap zetten voor aanvallen van de PVV en Forum voor Democratie, al hebben de liberalen de afgelopen dagen hard onderhandeld om op andere terreinen concessies binnen te halen. De partij liet daarbij nadrukkelijk de optie van een kabinetscrisis in de lucht hangen. Zelfs dinsdag werd de kans op een goede afloop nog maar op 50 procent geschat.

De VVD kan daardoor nu wel schermen met een verscherping van het asielbeleid op bepaalde terreinen. Op dit moment kan de staatssecretaris van asielzaken bij schrijnende gevallen nog op het allerlaatste moment over zijn hart strijken, maar die discretionaire bevoegdheid wordt uitgekleed. Strak krijgt de IND-directeur de bevoegdheid om te toetsten op schrijnendheid, eventueel bijgestaan door een commissie. De toets zal ook al eerder in de asielprocedure gebeuren, zodat asielzoekers niet tot het einde kunnen blijven hopen op zo’n interventie.

Een andere concessie die de VVD heeft binnengehaald: als het gros van de huidige ‘gevallen’ een verblijfsvergunning heeft gekregen, komt de kinderpardonregeling te vervallen.

Hoog spel

Het CDA heeft minstens zo veel uit te leggen. Onder druk van de leden is een koerswijziging doorgevoerd, maar de partijkopstukken zullen nog lang achtervolgd worden met hun oude uitspraken. Fractievoorzitter Sybrand Buma en fractie-expert Madeleine van Toorenburg waren altijd mordicus tegen een verruiming van het kinderpardon. En over de discretionaire bevoegdheid beweerde Van Toorenburg juist: ‘Laten we daar dus zuinig op zijn. Een rechtvaardig systeem kan niet zonder.’ Nu staat alles op z’n kop: het kinderpardon is tijdelijk verruimd, de discretionaire bevoegdheid gaat op de schop.

Ook de ChristenUnie heeft hoog spel gespeeld. De partij zal tevreden zijn dat honderden kinderen en hun gezinnen nu mogen blijven, maar het inperken van de discretionaire bevoegdheid was niet voorzien. Eerder noemde de CU dat nog ‘een verbod op barmhartigheid’.

Zo blijft Rutte III een moeizaam project voor de betrokken coalitiepartners. De grootste politieke klus moet nog komen: na de Provinciale Statenverkiezingen van maart moeten er knopen worden doorgehakt over het klimaatbeleid. Dan zal ook blijken of de spanningen van de afgelopen week inderdaad louterend hebben gewerkt.

Sybrand Buma (CDA) in conclaaf met Rob Jetten (D66).

Lees hier meer over de crisis rondom het kinderpardon

Het kinderpardon was uitgegroeid tot de zwaarste beproeving van de coalitie tot nu toe. Maandag was er tot laat in de avond spoedberaad om een crisis af te wenden. Hoe kon het tot zo'n enorme splijtzwam komen?

 Dinsdagavond zijn de coalitiepartijen erin geslaagd een akkoord te bereiken. In ruil voor het snel toelaten van ruim 600 wachtende kinderen plus hun gezinsleden, krijgt de VVD op andere vlakken een restrictiever beleid. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden