Rutte heeft meer nodig dan een magisch verhaal
Vanavond laat in Brussel, tijdens een werkdiner van de Europese regeringsleiders, moet het gebeuren. Dan presenteert minister-president Rutte zijn antwoord op het Nederlandse Oekraïnereferendum. Een A4'tje zal hij niet uitdelen in de dinerzaal op de bovenste verdieping van het Justus Lipsiusgebouw, het wordt een mondelinge toelichting. Tijdens en na het diner praten de leiders erover, ook in de wandelgangen.
De tijd dringt, want Rutte heeft nog tien dagen. Dan verloopt de deadline van de Tweede Kamer om het Oekraïneverdrag te verwerpen of goed te keuren. Het liefst wil de premier ratificeren, zodat Europa één machtsblok vormt tegen Rusland. Tegelijk wil hij 2,5 miljoen Nederlandse nee-stemmers het gevoel geven dat ze zijn gehoord.
Ruttes oplossing is een compromis: een juridisch bindende verklaring van alle EU-regeringsleiders die aan het Oekraïneverdrag wordt geplakt met daarin drie voorwaarden van Nederland. Zo mag het Oekraïneverdrag geen uitzicht bieden op het EU-lidmaatschap, geen veiligheidsgarantie zijn in tijden van oorlog en mag er geen extra geld naar Kiev gaan.
Veel voorwerk is al gedaan. Tenzij er een wonder gebeurt, krijgt Rutte nogmaals bevestigd dat lidstaten het verdrag zelf niet willen aanpassen. Hij gaat polsen in hoeverre een extra 'verklaring' acceptabel is. Een bataljon juristen staat klaar om de komende tien dagen uit te werken welke vorm die 'annex' precies krijgt.
Ruttes grootste onzekerheid ligt niet meer in Brussel, maar in Nederland. Zelfs als hij het Oekraïneverdrag onder voorwaarden goedkeurt, zal hij volgens een deel van de tegenstemmers de wens van het volk negeren. Daarom hangt veel af van de ruimte die Rutte vanavond krijgt: hoe hard worden de Nederlandse voorwaarden, hoe bindend zijn ze echt?
Hoe moet Europa zich opstellen tegenover Rusland?
Hoe moet Europa zich opstellen tegenover Rusland, dat zich met zijn raketten bij de grens met Polen en zijn leidende rol in Syrië steeds assertiever toont? De EU-leiders praten er vandaag over in Brussel, nadat woensdag in Berlijn al was gebleken dat overleg mét de Russen weinig oplevert. Lees hier het hele artikel.
Voorzichtigheid
Toch ja zeggen tegen het akkoord is hoe dan ook een riskante optie voor de coalitiepartijen VVD en PvdA. De oppositie zal hun kiezersbedrog verwijten. Dat ook de PvdA nu nadrukkelijk vindt dat 'de bal bij het kabinet ligt', getuigt van de voorzichtigheid die in de coalitie is geslopen. PvdA-Kamerlid Michiel Servaes houdt het er voorlopig op dat de premier 'moet komen met iets dat recht doet aan de nee-stemmers'. De PvdA wil duidelijk nog nee kunnen zeggen.
Zelfs Ruttes eigen VVD geeft nog geen groen licht. 'Hij zal een substantieel deel van de drie Nederlandse zorgpunten moeten realiseren', zegt VVD-Kamerlid Han ten Broeke. 'Lukt dat niet of nauwelijks, dan resteert alleen de optie van het indienen van een intrekkingswet.'
Dat blijft ook voor het kabinet een optie, maar die heeft niet Ruttes voorkeur. Hij hecht veel belang aan een eensgezind Europees optreden jegens Rusland. 'Rutte zit in een spagaat tussen een geopolitiek belang en een binnenlands belang', concludeert een ingewijde op het Binnenhof. 'Enerzijds is er onrust aan de oostgrens en het belang om als Europa eensgezind op te treden richting Rusland. Anderzijds is er een binnenlands belang om recht te doen aan de nee-stem.'
Woordkunstenaar Rutte staat bekend om uit onmogelijke debatten te ontsnappen. Vrijdag zal hij echter niet alleen met een magisch verhaal uit Brussel moeten terugkomen, maar ook met harde juridisch bindende garanties. Het is zijn enige kans om het parlement en tenminste een deel van de 2,5 miljoen nee-stemmers te overtuigen van zijn gelijk.
