Nieuwsbreak

'Rutte had Merkels voorbeeld moeten volgen'

In Syrië moeten zaterdag de wapens zwijgen, mensensmokkelaars verdienden vorig jaar zes miljard euro en het 'volgzame' NOS-interview met Geert Wilders. Algemeen directeur Jan Gruiters (59) van vredesorganisatie PAX over het nieuws van de dag. 'Ik zou Wilders hebben gevraagd wat zijn bijdrage is aan de oplossing van de problemen. Grenzen sluiten helpt niet'.

Stieven Ramdharie
Directeur Jan Gruiters van vredesorganisatie PAX. Beeld PAX
Directeur Jan Gruiters van vredesorganisatie PAX.Beeld PAX

De VS en Rusland sturen aan op een staakt-het-vuren zaterdag in Syrië. Maar de Nederlandse bombardementen op IS gaan gewoon door. Het laatste wat Syrië nodig heeft, zijn toch nóg meer bommen.
'Het is een verkeerde prioriteit van de coalitie. Wij als PAX zeggen: Syrië eerst. Dus zorg nu voor een politieke oplossing. De coalitie zegt: Islamitische Staat (IS) eerst. Maar IS is een symptoom van de oorlog, en niet de oorzaak. Je moet het vertrouwen terugwinnen van de soennieten die deels IS steunen. Dat krijg je alleen via onderhandelingen, die moeten uitmonden in een inclusieve regering waarin ze zijn vertegenwoordigd.'

'Je maakt een fatale misrekening als je voorbijgaat aan de brede dynamiek van het conflict. Met deze aanpak van de coalitie laat je de omstandigheden waarin IS gegroeid is, ongemoeid. IS groeit ook in Libië. Er zijn geen aanwijzingen dat de grote steden in handen van IS, Mosul en Raqqa, snel zullen worden ingenomen. Wat is dan je winst?'

Denkt u dat het gaat werken, zo'n staakt-het-vuren?
'De nacht in Syrië is zo pikdonker dat je probeert aan elk lichtje vast te houden. Elke kleine kans op een doorbraak moeten we aangrijpen. Als het staakt-het-vuren ingaat, moeten de één miljoen bewoners in de vijftig belegerde steden zo snel mogelijk worden geholpen met voedsel en medicijnen. Deze belegeringen zijn doelbewust gebruikt, vooral door het Assad-regime, als oorlogswapen. Een onverdraaglijke situatie.'

Een foto uit het blad Dabiq van IS waarin de aanslagen in Parijs worden verheerlijkt als 'terechte terreur'. Beeld Dabiq
Een foto uit het blad Dabiq van IS waarin de aanslagen in Parijs worden verheerlijkt als 'terechte terreur'.Beeld Dabiq

Wat is u vandaag zelf opgevallen in het nieuws?
'De prettige column van Bert Wagendorp vanochtend in de Volkskrant over het NOS-interview met Geert Wilders. Vooral de zin dat Kim Jong-un op de Noord-Koreaanse televisie kritischer wordt benaderd vond ik treffend. Want het interview had natuurlijk kritischer gekund. Wat ik Wilders had gevraagd? Wat zijn bijdrage is aan de oplossing van de problemen. We kennen allemaal wel het geluid van de PVV. '

'Maar werken de recepten wel die worden uitgeschreven? Ik ben bijvoorbeeld benieuwd hoe Wilders dat voor zich ziet: de grenzen dicht. Wat zijn de consequenties voor de economie? Een hogere werkloosheid? Politici moeten geroosterd worden op de houdbaarheid van hun plannen. Veel van de PVV-voorstellen zullen niet werken.'

U maakt zich zorgen over de harde reacties op de opvang van vluchtelingen?
'Ik mis dat politici, zoals de premier, een morele positie innemen. Dat wij staan voor de opvang van vluchtelingen die een veilige haven zoeken. Dat moet voorop staan. Zoals Merkel heeft gedaan. Dat signaal is belangrijk. Rutte had dat voorbeeld moeten volgen. Merkel heeft weinig steun gekregen in Europa. Dat was pijnlijk.'

'Het is onvermijdelijk dat Europa een fors aantal vluchtelingen moet huisvesten. Enkele honderdduizenden per jaar. Dat is goed te doen als je ze verspreidt over heel Europa. Ik denk dat de empathie bij de mensen om vluchtelingen op te vangen, nog heel erg groot is. En natuurlijk moeten we ook oplossingen vinden voor de zorgen die mensen hebben.'

PVV-leider Geert Wilders voert op de markt van Purmerend actie tegen de komst van een azc in de stad. Beeld ANP
PVV-leider Geert Wilders voert op de markt van Purmerend actie tegen de komst van een azc in de stad.Beeld ANP

Als Rutte Merkels voorbeeld had gevolgd, waren al die vluchtelingen massaal naar Nederland getrokken. U bent écht niet bang voor de aanzuigende werking van zo'n uitspraak?
'De honderdduizenden vluchtelingen die naar Duitsland trokken, hebben dit niet gedaan vanwege de uitspraken van Merkel. Het is niet zo dat vluchtelingen zeggen: 'Er is in dat land een premier dus gaan we daar naar toe". Mensen die geen goede toekomst meer hebben in Syrië of in de regio, zullen naar Europa blijven komen.'

En ondertussen blijven bendes mensensmokkelaars miljarden euro's verdienen.
'Daarom hebben we gepleit voor legale routes voor vluchtelingen om naar Europa te komen. Naast het zoeken van een politieke oplossing voor de oorlog in Syrië én extra steun aan landen in de regio die al veel Syrische vluchtelingen hebben opgevangen. Het is een misvatting om te denken dat je vluchtelingen kan tegenhouden door de grenzen te sluiten en hekken neer te zetten. Je kan het best de bendes aanpakken door deze legale routes, per vliegtuig en per boot, in te stellen.'

Een vader houdt zijn baby in de lucht na aankomst op het Griekse eiland Lesbos. De EU en Turkije gaan opnieuw bekijken hoe de vluchtelingenstroom vanuit Turkije kan worden ingedamd. Beeld AFP
Een vader houdt zijn baby in de lucht na aankomst op het Griekse eiland Lesbos. De EU en Turkije gaan opnieuw bekijken hoe de vluchtelingenstroom vanuit Turkije kan worden ingedamd.Beeld AFP

Ander nieuws: ook sympathisanten van jihadisten kunnen als gevolg van een recent vonnis hard worden aangepakt door het OM. Mee eens?
'Ik maak mij soms zorgen dat de balans tussen repressie en preventie zoek raakt. Preventie is minstens zo belangrijk. Het gaat vaak om jonge mensen. Waar komt hun wantrouwen tegen de samenleving vandaan? Waarom voelen ze zich hier niet thuis?'

Dus je wordt jihadist omdat je niet senang voelt in Nederland?
'Ze zijn vatbaar geweest voor IS. Waarom? Ik heb niet de indruk dat repressieve maatregelen, zoals het intrekken van paspoorten, afdoende werkt.'

Om terug te komen op de wapenstilstand in Syrië: bent u wel eens pessimistisch? Is dit conflict nog op te lossen?
'We zijn als PAX actief in 15 conflictgebieden. In Syrië zitten we al 15 jaar. Het kost inderdaad veel energie. Sommige van onze mensen moeten zelf vluchten, andere zijn gesneuveld. Ik kreeg laatst een e-mail van een jonge Syrische apotheker, Husam Rajab Fawaz (25), die vorige week in Nederland was om te vertellen over de belegering van steden. Hij woont nu in Duitsland. In zijn mail zei Husam dat hij, mede door ons werk, kon blijven hopen op een goede afloop. Zo'n klein persoonlijk ding heb je nodig om het vol te kunnen blijven houden.'

Dit is aflevering 662 van de dagelijkse 4 Uur Nieuwsbreak. In deze rubriek nemen we iedere dag met een interessant, bekend persoon het nieuws van de dag door.

undefined

PAX-directeur Gruiters overhandigt, in het bijzijn van een Syrische chef-kok, in de Tweede Kamer een rapport over de penibele situatie van de één miljoen Syriërs in de belegerde steden. Links het PvdA-kamerlid Eijsink. Beeld ANP
PAX-directeur Gruiters overhandigt, in het bijzijn van een Syrische chef-kok, in de Tweede Kamer een rapport over de penibele situatie van de één miljoen Syriërs in de belegerde steden. Links het PvdA-kamerlid Eijsink.Beeld ANP
Een IS-strijder in Raqqa bewaakt soldaten van het regeringsleger die gevangen zijn genomen. Beeld AFP
Een IS-strijder in Raqqa bewaakt soldaten van het regeringsleger die gevangen zijn genomen.Beeld AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden