bellen metFrank Hendrickx

‘Rutte had het altijd makkelijk tijdens de algemene beschouwingen, ik denk dat hij er vandaag tegenop ziet’

De tweede en laatste dag van de Algemene Politieke Beschouwingen is begonnen. Waar moeten we vandaag op letten? We vragen het politiek redacteur Frank Hendrickx. ‘Vandaag staat Mark Rutte in de vuurlinie.’

Jesse Klaver (GroenLinks) in gesprek met demissionair premier Mark Rutte voor aanvang van de algemene politieke beschouwingen.  Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Jesse Klaver (GroenLinks) in gesprek met demissionair premier Mark Rutte voor aanvang van de algemene politieke beschouwingen.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Wat heeft de eerste dag van de algemene beschouwingen opgeleverd?

‘Ik kijk vooral naar de beschouwingen met het oog op de formatie. Dan zie je wat we de afgelopen maanden al zagen: het vaststellen van de problemen is niet zo moeilijk, die analyse delen veel partijen. Denk aan klimaat, stikstof, de woningmarkt en onderwijs. En je krijgt de indruk dat er ook wel over oplossingen te praten valt.

‘Het probleem ontstaat als partijen moeten samenwerken. De VVD deed woensdag een geste: hier is 900 miljoen euro die eigenlijk voor het bedrijfsleven was bestemd, we kunnen samen besluiten waar we dat aan besteden. Maar de linkse partijen vinden het niet genoeg.

‘Terwijl D66 heel duidelijk is: een minderheidskabinet heeft voor ons alleen zin als er een goede verhouding is met de Kamer, en vooral met de progressieve partijen. Maar die houden enorm af. PvdA-leider Ploumen haalde hard uit: de formatie is een rommeltje en het probleem zit bij Rutte, zei ze.

Intussen zeggen oppositiepartijen: er zijn problemen, de formatie zit vast, laten we dan zelf als Kamer maar plannen maken. Maakt dit kans?

‘De oppositie heeft plannen verzameld die in meerdere verkiezingsprogramma’s staan, zoals het afschaffen van de verhuurderheffing, een belasting voor wooncoöperaties. Daar willen bijna alle partijen vanaf, dus je zou denken: dan regelt de Tweede Kamer dat toch gewoon, zolang er geen coalitie is?

‘Het probleem is dat hier geld voor nodig is, zo’n 1,4 miljard euro. Om dat vrij te maken, moet er in de begroting worden geschoven. Daar lijken de partijen die bij de formatie zijn betrokken toch huiverig voor, want dat maakt de formatie moeilijker. Over een regeerakkoord wordt maanden onderhandeld, dus om dat tijdens een debat van één dag even te regelen, vinden zij lastig.

‘Donderdag wordt gestemd over allerlei moties. Dan zullen partijen die bijvoorbeeld voor het opdoeken van de verhuurderheffing zijn, mogelijk tegen een motie stemmen die dat regelt. Ze kunnen enkel voor een beperking van de heffing stemmen. En dat zullen ze dan moeten uitleggen. Het is een politiek spel, dat de oppositie slim heeft gespeeld. Maar ik verwacht vooralsnog niet dat er grote verschuivingen uit die moties komen, want er is geen overeenstemming over waar het geld vandaan moet komen.’

Wat verwacht je vandaag te zien?

‘Vandaag staat Mark Rutte in de vuurlinie. In het verleden deed hij de algemene beschouwingen met twee vingers in zijn neus, maar ik denk dat hij er nu tegenop ziet. Hij heeft een van de moeilijkste periodes uit zijn loopbaan achter de rug, met de toeslagenaffaire, de kwestie met ‘Omtzigt, functie elders’, de moeizame relatie met Kaag, de scepsis bij veel partijen over zijn leiderschap.

‘Het debat gaat eigenlijk over de begroting: hij zal te horen krijgen dat er te weinig gebeurt aan de grote problemen, zoals klimaat. Dat komt deels doordat de formatie stilligt en dan kom je toch weer op de vraag: hoe komt dat? Al het ongenoegen over de politieke impasse die is ontstaan, zal hem voor de voeten worden geworpen.’

Waar ga je nog meer op letten?

‘De Kamer is met negentien fracties ongekend gefragmenteerd. Daardoor ontstaat een permanent gevecht om aandacht. Fracties willen aan hun kiezers laten zien: ik ben er ook! Dat leidde in het coronadebat van vorige week tot teksten die in het verleden ongehoord zouden zijn. Het kabinet werd bijvoorbeeld verweten een dictatuur in te voeren, sommige Kamerleden riepen mensen op om de regels niet te volgen. Dus ik ga in de gaten houden of de toon weer zo hard wordt, of toch wat gematigder.

‘Daarnaast ben ik benieuwd wat Rutte gaat doen om een minderheidskabinet dichterbij te brengen. Hij ontkomt er haast niet aan om links op de een of andere manier tegemoet te komen. Over rechts wordt het lastig, omdat die partijen klimaatverandering en de stikstofuitstoot niet zo’n probleem vinden. Als je het verloop van het debat woensdag bekijkt, zou je denken dat een coalitie met de ChristenUnie voor de hand ligt, maar D66 vindt de huidige coalitie niet progressief genoeg. Aan de andere kant zou het me niet verbazen als het toch weer de oude coalitie is die vandaag de begroting aan een meerderheid helpt.’

VVD wil verder, maar oud zeer en scepsis blijven
Lees hier het verslag van dag één van de algemene beschouwingen door Frank Hendrickx

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden