Rutte geeft tegenstanders voorlopig het nakijken

De premier en VVD-lijsttrekker kan ook volgens rivalen tevreden zijn over Zomergasten, het sluitstuk van een week Rutte in de media.

Ruttewatchers draaien overuren. Sinds de politieke zomer voorbij is, duikt de premier overal op: eerst met een sorry-interview in De Telegraaf, daarna een optreden bij De Wereld Draait Door, de wekelijkse persconferentie na de ministerraad en zondagavond dus drie uur lang bij Zomergasten.

De recensies zijn wisselend, maar bijna niemand gelooft dat de premier slechte zaken heeft gedaan door bij de VPRO uitvoerig te vertellen over zijn persoonlijke leven, zijn kijk op politiek en de plannen voor de toekomst.

Bij de VVD komen vooral positieve reacties binnen, zo valt bij de liberalen te horen. En zijn rivalen willen dat best geloven. 'Daar knallen de champagnekurken', zegt een lijsttrekker berustend.

Een dikke 900 duizend mensen keken naar de VPRO-uitzending, maar ook de niet-kijker kan bijna niet ontkomen aan Rutte. Teletekst en nieuwssites kwamen dezelfde avond nog met berichten ('Rutte: PVV-verkiezingsprogramma is eng'). Radio, televisie en kranten pakken uit met fragmenten en nabeschouwingen ('Rutte was persoonlijk, maar altijd met een politieke reden', aldus Frits Wester.)

De VVD-lijsttrekker heeft zo een miljoenenpubliek bereikt. Zijn tegenstanders hebben voorlopig het nakijken, al hebben ze met Zomergasten wel een inkijkje gekregen in de verkiezingscampagne die de VVD-machine voor ogen heeft.

Rutte wierp zich in de VPRO-studio op als de kampioen van 'de zwijgende, optimistische meerderheid'. Die moet volgens de premier niks hebben van het 'giftige pessimisme' van Geert Wilders, maar haalt ook de neus op voor 'de progressieve elite' die mild is over de multiculturele samenleving - een term die de premier naar eigen zeggen 'haat', omdat het zou suggereren dat iedereen zijn gang kan gaan.

'Pleur op'

Rutte gebruikte harde taal bij een fragment waarin te zien was hoe Turks-Nederlandse aanhangers van president Recep Tayyip Erdogan tegen een NOS-journalist zeggen dat hij moet 'oprotten'. De 'primaire reactie' die Rutte naar eigen zeggen had: 'Lazer zelf op. Ga zelf terug naar Turkije. Pleur op.'

De VVD lijkt zich zo op te maken voor een tweestrijd met Wilders - door Rutte zondag aangewezen als zijn belangrijkste rivaal. De premier noemde het programma van de PVV deels ongrondwettelijk, maar weigerde desondanks de partij uit te sluiten. En dat terwijl hij in het verleden nog eiste dat Wilders zijn 'minder, minder'-uitspraken terugneemt. Geldt dat niet meer? Jawel, bezweert de VVD. Het werd Rutte zondag alleen niet gevraagd.

De VVD'er profileerde zich verder als een optimistische, hardwerkende, bescheiden leider ('altijd op de kleine steentjes blijven lopen') die soms ook weleens een traantje wegpinkt, zoals bij de MH17. Toen de trein met stoffelijke overblijfselen van de slachtoffers eindelijk mocht vertrekken uit Oekraïne moest de premier naar eigen zeggen huilen in zijn bed.

Hij weersprak - wederom - speculaties over zijn seksuele geaardheid (Rutte heeft 'alleen vriendinnen' gehad) en verklapte dat de afwezigheid van een vrouw soms als 'een gemis' voelt. Dat is wel een verandering. In het verleden toonde hij zich nog uiterst tevreden over zijn vrijgezellenstatus. In 2005 zei hij tegen de Volkskrant: 'Ik vind het heerlijk om alleen te zijn.' Tegen het persbureau GPD: 'Het idee dat ik thuiskom en dan moet vertellen hoe mijn dag was, is niets voor mij.'

Op grote missers was Rutte niet te betrappen. 'Hij heeft het goed gedaan', zo valt bij andere partijen te horen. Dat kan ook politieke consequenties hebben.

Rutte heeft de afgelopen week uitvoerig sorry gezegd voor zijn gebroken beloften en zichzelf tegelijkertijd geherintroduceerd als de goedlachse optimist in het Torentje. Dat maakt het voor tegenstanders riskanter om harde, persoonlijke kritiek te uiten, bijvoorbeeld op de betrouwbaarheid van de premier.

Iemand die een goedlachse optimist als Rutte aanvalt, komt zelf al snel negatief over. Dat gevaar is na Zomergasten zeker niet minder geworden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden