Column

'Rutte en Willem-Alexander zijn generatiegenoten dus je slaat aan het vergelijken'

Don't shoot the messenger, moet Willem-Alexander tijdens de troonrede hebben gedacht. Het kan ook anders, schrijft columnist Johan Fretz. 'Rutte houdt een eigen Catshuisrede, aan de vooravond van Prinsjesdag. De invulling van de troonrede is aan de koning zelf.'

Koning Willem-Alexander en koningin Maxima vertrekken bij de Ridderzaal. Beeld anp

De koning was onlangs voor het eerst op werkbezoek in Duitsland. In een volle zaal vol ondernemers en politici speechte hij en riep: 'we zijn hier om zaken te doen'. Of je nu koningsgezind bent of niet, geef toe: je krijgt bij Willem-Alexander in elk geval het gevoel dat hij zich vol overgave op zijn koningschap stort. Hij wil zijn rol invullen als bindend figuur om mensen met allerlei verschillende overtuigingen en achtergronden aan te spreken en daarnaast het Nederlandse bedrijfsleven in het buitenland actief op de kaart zetten.

Het mag dan een flinke duit kosten zo'n koningshuis, een betere pleitbezorger van een krachtig en vooruitstrevend Nederland dan de koning hebben we op dit moment niet. En al wordt van hem verwacht een min of meer ceremoniële rol te vervullen, ongezegd is ook duidelijk dat de koning meer dan de premier waarde hecht aan het vertellen van een groter verhaal.

Generatiegenoten
Misschien was dit bij Beatrix al het geval, maar nu valt het wat meer op: Rutte en Willem-Alexander zijn generatiegenoten dus je slaat toch sneller aan het vergelijken. Vandaag moest de een, de koning, de woorden van de ander, de premier, uitspreken alsof het zijn eigen tekst was. Zo doen we het al jaren, maar het was de eerste keer dat Willem-Alexander het mocht doen. Die zal ook wel hebben gedacht 'Pfff, lekker begin dit, weinig goed nieuws te brengen, maar ja: don't shoot the messenger.'

Koning was inderdaad slechts de boodschapper. De bedenker van het verhaal zat in de zaal. Ongeliefd, bekritiseerd van alle kanten. Rutte, de man die weigert zijn visie uit de doeken te doen of op z'n minst een beeld te schetsen van het gedroomde Nederland waar zijn beleid toe zou kunnen leiden. Laten we eerlijk zijn: Rutte heeft een hondenbaan. Het is momenteel bijna onmogelijk om als premier in een Europees land geliefd te zijn. Behalve als je Angela Merkel heet misschien, maar die heeft dan ook economisch de wind in haar rug. Toch ben ervan overtuigd dat Rutte meer steun zou vinden als hij beter zou uitleggen waarom hij doet wat hij doet, als hij ons mee zou nemen in zijn ideaal van de 'participatie-samenleving', waar hij de koning over liet spreken vandaag. De collectieve wil tot participatie moet juist door Rutte zelf worden aangejaagd. Hoe? Ik heb alvast een goed idee.

Rutte houdt een Catshuisrede
We gaan het iets anders aanpakken. De premier houdt vanaf nu gewoon elk jaar zijn eigen Miljoenennota-presentatie, een verhaal dat tenslotte ook van hem afkomstig is. Zo dwingen we in elk geval een keer per jaar een toespraak af van de man die vindt dat het vertellen van verhalen onnodig is in een tijd dat bijna alles op de schop gaat. Rutte houdt zijn Miljoenennota-speech, de Catshuisrede, aan de vooravond van Prinsjesdag in de tuin van de officiële ambtswoning, in het bijzijn van parlement, pers en publiek.

Bent u gesteld op Prinsjesdag? Vrees dan vooral niet, die symbolische dag na de Catshuisrede houden we erin. De ceremonie blijft gelijk, inclusief koets, hoedjes, ridderzaal, maar er zal één groot verschil zijn: de invulling van de Troonrede is aan de koning zelf. Hij schrijft zijn eigen toespraak: een verhaal dat verder reikt dan cijfers en beleid, dat naar de samenleving kijkt als meer dan een optelsom van getallen en belangen. Wie weet dwingen we met dit nieuwe systeem een perfecte combinatie af: een beleidsmatige visie van de premier en een koning die handelt in levensbeschouwelijk goed, onmeetbaar voor het Centraal Plan Bureau, maar voor Nederland van onschatbare waarde.

Johan Fretz is cabaretier en schrijver.

 
Of je nu koningshuisgezind bent of niet, geef toe: je krijgt bij Willem-Alexander in elk geval het gevoel dat hij zich vol overgave op zijn koningschap stort
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden