Analyse

Rutte door het stof naast grootmoedige Samsom

Wat een contrast. Premier Mark Rutte vroeg met hangend hoofd om vergiffenis. PvdA-leider Diederik Samsom gunde hem dat. Rutte gaf zijn fouten toe, Samsom richtte het woord tot het land. Na twee weken van crisis zette de coalitie vanavond de eerste stappen naar herstel, met goedkeuren van de PvdA-leider die vanuit de Kamer de teugels in handen blijft houden.

Samsom en Rutte lichten het aangepaste regeringsakkoord toe Beeld ANP

Eerst was het woord vanavond aan Rutte tijdens de persconferentie over het aangepaste regeerakkoord, waarvoor de verwachtingen hooggespannen waren. Zijn boodschap was kort en duidelijk. Hij heeft een fout gemaakt, hij biedt excuses aan, hij wil de fout repareren en zodoende de moeilijke tijd achter zich laten. Hij eindigde met een woord van dank aan zijn toeschietelijke coalitiepartner. Precies twee weken nadat zijn bewindslieden twee keer beëdigd werden door de koningin, gaat de premier door het stof.

Daarna was het woord aan Diederik Samsom, dezelfde man die zonder een enkele verkiezingsbelofte zijn partij opstuwde tot 38 zetels. Niet Rutte maar Samsom legde uit welke aanpassingen zijn gemaakt, welke nivellering is geschrapt en welke herverdeling daarvoor in de plaats komt. De PvdA-leider toonde zich de redelijkheid zelve. 'In een samenwerking houd je niet stoïcijns vast aan een maatregel als één van de twee partijen die niet kan dragen, dan zoek je naar een alternatief dat voor beide acceptabel is.'

Vertrouwen
Vervolgens rekende hij ook zichzelf de commotie aan. 'Ik heb campagne gevoerd en geformeerd met het voornemen om het vertrouwen in de politiek te herstellen. Ik moet tot mijn spijt constateren dat het vertrouwen de afgelopen 14 dagen een deuk heeft opgelopen.' Nog meer, vond hij, had hij de nadruk moeten leggen op de ernst van de crisis en de grilligheid van de bezuinigingen. Nu zou hij die nalatigheid meteen goedmaken. 'Dames en heren, wij gaan 16 miljard bezuinigen en er loopt nog een rekening van 30 miljard. De tijden van alsmaar meer zijn echt voorbij.'

Hij rekende af met de koopkrachtdiscussie door die als onvermijdelijk te schetsen. 'Vandaag krijgt u weer koopkrachtplaatjes te zien. Het alternatief voor de inkomensafhankelijke zorgpremie doet ongeveer hetzelfde als de inkomensafhankelijke zorgpremie.' Vervolgens gaf hij een menselijk gezicht aan de punten in de puntenwolken van het CPB. 'In elke uithoek van de puntenwolk staat een keukentafel met daaraan echte mensen.' En toen greep hij terug naar zijn mantra van de verkiezingscampagne: 'Ik kan u niets beloven, behalve dan dat ik erop zal toezien dat de rekening van de crisis eerlijk wordt gedeeld.'

Boodschap
Keer op keer weer die boodschap: het zijn onzekere tijden, maar ik vertrouw op mijn sociale kompas, vertrouwt u op mij om dit land uit de crisis te leiden. Een dergelijke boodschap ontbreekt geheel en al bij premier Rutte en diens partijgenoot Halbe Zijlstra. VVD-fractievoorzitter Zijlstra sprak als laatst en schoot net als zijn partijleider in de verdediging, murw gebeukt door twee weken van keiharde kritiek. Hij legde uit waarom de VVD-fractie akkoord gaat met verzachtende maatregelen voor de laagste inkomens en een extra bijdrage van hoge inkomens.

Wat voor de VVD een noodzakelijk kwaad is, is voor Samsom de kern van zijn verhaal. Beide partijen willen bezuinigen om de begroting op orde te krijgen, maar het was Rutte die de bezuinigingskaart als eerste pakte tijdens de onderhandelingen. Samsom pakte juist de kaart met nivelleren. Want, zoals hij nooit nalaat te verkondigen, als er bezuinigd moet worden, dan wel eerlijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden