Analyse Rapport klimaatakkoord

‘Rutte de Rapportenverdoezelaar’ komt niet helemaal uit de verf in debat

Premier Mark Rutte vindt dat hij niets verkeerds heeft gedaan toen hij druk uitoefende om de publicatie van cijfers over het klimaatakkoord uit te stellen tot na Prinsjesdag. ‘Als ik fouten heb gemaakt, geef ik dat toe. Maar ik meen oprecht dat ik hier geen fouten heb gemaakt’, zei hij woensdagavond laat in de Tweede Kamer.

Er zijn in de Tweede Kamer wel eens debatten over gewichtiger zaken gevoerd dan het onderwerp dat woensdagavond de plenaire zaal opeiste. Het kinderpardon, de personeelstekorten in de zorg, de klimaatproblematiek…. om er een paar te noemen. De fractievoorzitters komen lang niet altijd hun bed uit voor die belangwekkende gedachtewisselingen; vaak mag het Kamerlid dat het debatonderwerp in portefeuille heeft het woord komen voeren.

Op het debatthema ‘premier gaat zijn boekje te buiten’ kwamen de fractievoorzitters van de oppositiepartijen echter af als vliegen op de stroop. Thieme, Krol, Asscher, Kuzu, Baudet, Wilders, Marijnissen, Klaver: er ontbrak er geen een. Of toch: SGP-voorman Van der Staaij had zijn bescheiden fractiegenoot Chris Stoffer afgevaardigd. Misschien was er een noodgeval in de familie.

Aanleiding voor de nieuwe ronde Rutte-bashen was een uitzending van Nieuwsuur. Dat onthulde vorige week dat de minister-president een klimaatrapport heeft proberen achter te houden voor de Tweede Kamer. Een doodzonde, want de Kamer heeft informatierecht. Bewindspersonen mogen geen onwelgevallige onderzoeksrapporten verduisteren om te voorkomen dat het parlement er kennis van neemt.

Niets mocht afleiden

Rutte zou dat wel hebben gedaan. Hij zou in september vorig jaar hoogstpersoonlijk hebben verhinderd dat het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) de eerste doorrekening van de klimaatplannen voor Prinsjesdag publiceerde. Rutte dwong het PBL – aldus Nieuwsuur - dat belangrijke rapport op te zouten tot na de Algemene Politieke Beschouwingen (APB), het belangrijkste parlementaire debat van het jaar. Hij wenste tijdens dat debat niet lastig gevallen te worden met allerlei kritische vragen over zijn klimaatbeleid. Niets mocht afleiden van waar het wel over moest gaan: de fraaie begrotings- en koopkrachtcijfers uit de Miljoenennota.

‘Waarom wilde de minister-president zo’n rapport tegenhouden, terwijl hij gewaarschuwd was dat dit op wegmoffelen zou kunnen lijken?’, vroeg 50plusser Henk Krol. Tunahan Kuzu (Denk) beschuldigde Rutte ervan dat hij van de APB een ‘goednieuwsshow’ wilde maken en Asscher sprak van een ‘cover-up die erger is dan de misdaad’, doelende op de heftige ontkenningen van Rutte dat hij überhaupt iets misdaan heeft.

In Ruttes ogen was het een storm in een glas water. Nu is dat doorgaans de standaardreactie van bewindslieden die iets krijgen aangewreven, maar in dit geval had de te hoop lopende oppositie geen sterke zaak. De premier hield vol dat hij geen snode bedoelingen had met zijn verzoek aan het PBL de publicatie uit te stellen. Hij zou het planbureau slechts gewezen hebben op gemaakte afspraken. In augustus zou het PBL het kabinet hebben toegezegd dat het twintig dagen de tijd zou krijgen om een kabinetsreactie op het rapport te schrijven, zodat die reactie tegelijk met de klimaatdoorrekening naar de Kamer kon. Volgens Rutte veranderde het PBL kort daarna plotseling van gedachten, waardoor het rapport ineens voor de APB en zonder kabinetsreactie naar de Kamer zou gaan.

Vluchtige fata morgana

Eigenlijk had de boze oppositie Klimaatberaad-voorzitter Ed Nijpels als getuige à charge moeten oproepen. Nijpels was de opdrachtgever van het PBL-rapport en stuurde een woedende email naar Ruttes ministerie toen hem ter ore kwam dat de premier de vervroegde publicatie wilde tegenhouden. Een dag later was Nijpels plotseling van mening veranderd en ging hij alsnog akkoord met uitstel, een ommezwaai die sommige oppositieleiders heel verdacht vonden. Volgens Rutte was er een eenvoudige verklaring voor: PBL-directeur Hans Mommaas had Nijpels ook om uitstel gevraagd. Het beeld dat de Kamer probeerde op te roepen van Rutte als dictatoriale manipulator achter de schermen bleef daardoor toch een beetje een vluchtige fata morgana.

Daarmee is niet uitgesloten dat Rutte wel degelijk ‘politieke argumenten’ had om het rapport over de APB heen te tillen, zoals Nijpels in zijn door Nieuwsuur gewobte email schreef. Dat zou namelijk geen novum zijn op het Binnenhof. CDA-Kamerlid Agnes Mulder, dat samen met VVD-woordvoerder Dilan Yesilgöz de verdediging van Rutte op zich nam, wreef Asscher tijdens het debat onder de neus dat hij in zijn tijd als vicepremier en minister van Sociale Zaken vast ook wel eens de publicatie van een onderzoek had uitgesteld. Bewindslieden en het kabinet proberen zowel goed als slecht nieuws op een zo gunstig mogelijk tijdstip naar buiten te brengen. Als het even kan begeleid door een sussende, verklarende of ronkende Kamerbrief om te waarborgen dat het nieuws goed ‘landt’.

Ook nog geen advies van commissie Parameters

Waar blijft nu bijvoorbeeld toch dat langverwachte en belangrijke advies van de commissie Parameters, onder leiding van Jeroen Dijsselbloem? De gewezen PvdA-minister zou minister Koolmees van Sociale Zaken voor 1 mei laten weten welke ‘rekenrente’ de pensioenfondsen de komende vijf jaar moeten hanteren. Die rekenrente bepaalt of de fondsen de pensioenen kunnen verhogen, of dat ze die juist moeten verlagen. Toen de deadline naderde, maakte Koolmees bekend dat de commissie ‘meer tijd nodig heeft’ en dat het advies voor eind mei zou verschijnen. Inmiddels is het juni en heeft Dijsselbloem zijn ei nog steeds niet gelegd.

De omstandigheid dat dit advies waarschijnlijk een bom zou hebben gegooid op de precaire pensioenonderhandelingen met de vakbonden speelt hierbij vast geen enkele rol. Dijsselbloem en zijn commissieleden hebben het gewoon érg druk.

Lees verder:

Premier Rutte zou vorig jaar zomer zware druk hebben uitgeoefend op de planbureaus en Klimaatberaad-voorzitter Ed Nijpels om de publicatie van de doorrekening van het voorlopige Klimaatakkoord uit te stellen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden