Nieuws

Rutte botst hard met oppositie over koopkrachtverlies Nederlanders: ‘Een uitgestoken hand? We hebben het niet gezien’

Terwijl het kabinet Rutte IV de geldkraan wijd opendraait voor stikstof- en klimaatplannen, onderwijs en zorg, dreigen bijna alle Nederlanders er dit jaar in koopkracht op achteruit te gaan. Ondanks een Kamerbrede oproep om die te repareren, wil premier Rutte daar ‘geen harde garanties’ over geven.

Avinash Bhikhie en Natalie Righton
Premier Mark Rutte tijdens dag twee van het debat over de regeringsverklaring.  Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Premier Mark Rutte tijdens dag twee van het debat over de regeringsverklaring.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

De AOW-uitkering voor ouderen komend jaar laten meestijgen met het minimumloon? Dat kan Rutte ‘niet toezeggen’. Compensatie voor duurdere boodschappen, de hogere energierekening en gestegen benzineprijzen? Dat vindt hij ‘lastig’ om nog dit jaar voor elkaar te krijgen. De rijkeren zwaarder belasten zodat de armen meer overhouden? Daarop wil Rutte zich ‘niet vastpinnen’.

‘Geef ons de kans om het uit te werken’, was Ruttes meest vergaande belofte woensdag tijdens het Tweede Kamerdebat over de regeringsverklaring. Daarbij zal hij letten op ‘wat realistisch kan’. Dat klonk heel wat zuiniger dan VVD-fractievoorzitter Sophie Hermans, die een dag eerder nog in de Kamer eiste dat ‘iedereen’ er komend jaar in koopkracht op vooruitgaat. Rutte wil zo ver niet gaan.

Uitgestoken hand

Het maakte dat de ‘uitgestoken hand’ die de premier tijdens het debat aanbood aan de oppositie nog niet met enthousiasme werd aangenomen. ‘Doe mee’, suggereerde Rutte meermaals aan de oppositie bij het voorlezen van zijn regeringsverklaring. Over de invulling van de voorgenomen miljardeninvesteringen valt volgens hem te praten. ‘Invloed is mogelijk’.

Maar tijdens het Kamerdebat woensdag bleek dat Rutte zelf daar nog niet aan toe is. Hij piekert er niet over de om de loskoppeling tussen de AOW en het minimumloon terug te draaien. De vermogensbelasting verhogen, zoals alle vier coalitiepartijen in hun verkiezingsprogramma's hebben beloofd? Ook daarop komt een ‘njet’.

Dit leidde tot ontsteltenis bij oppositiepartijen zoals GroenLinks, PvdA en JA21. ‘Onbegrijpelijk’, vond GroenLinks-leider Jesse Klaver. ‘Vermogensongelijkheid: daar zit de kiem van het onbehagen van mensen', meende ook Lilianne Ploumen. Hun ongenoegen is niet zonder risico voor Rutte. Met een aanzienlijk aantal zetels in de Eerste Kamer kunnen de partijen van Klaver, Ploumen en Joost Eerdmans een sleutelrol spelen om de kabinetsplannen gerealiseerd te krijgen. Op steun voor zijn AOW-plannen lijkt Rutte nu al niet meer te hoeven aankloppen bij JA21. ‘Bespaar u de moeite', zei Eerdmans woensdag.

Weinig te halen voor de oppositie

Het gevoel bij de oppositie dat er weinig te halen valt, werd versterkt doordat de fractievoorzitters van de coalitiepartijen VVD, D66, CDA en ChristenUnie woensdag niet doorpakten met hun wens om het koopkrachtverlies dit jaar nog te repareren. Alle vier toonden zij zich onaangenaam verrast over de negatieve koopkrachtcijfers waaruit blijkt dat veel Nederlanders er in 2022 in koopkracht op achteruitgaan, ouderen het meest. ‘Hier moet een oplossing voor komen’, zei VVD-fractievoorzitter Hermans dinsdag strijdbaar.

Toch werd hun klemmende beroep woensdag niet omgezet in een eis. Rutte wil eerst van het Centraal Planbureau weten hoe de inflatie zich de komende tijd ontwikkelt voordat hij toezeggingen kan doen. ‘De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat de mogelijkheden om dit jaar nog iets te doen aan het koopkrachtverlies zeer beperkt zijn’, zei Rutte. ‘Je kunt nooit helemaal garanderen dat ieder individu een plusje krijgt.’

De coalitiepartijen nemen daar vooralsnog genoegen mee. Zij riepen het kabinet in een motie op om bij ‘bij de voorjaarsbesluitvorming’ in maart met voorstellen te komen om de koopkracht alsnog te ‘verbeteren’. Meer kritische vragen krijgt de premier niet van VVD, D66, CDA en ChristenUnie.

Ondertussen staat de oppositie ouderwets in de vechthouding. ‘Het kabinet roept weliswaar op om mee te doen, maar verandert uiteindelijk geen letter aan het regeerakkoord’, was Ploumens conclusie. SP-leider Lilian Marijnissen sprak over de ‘zoveelste gebroken belofte van Rutte’: ‘Een uitgestoken hand? We hebben het niet gezien.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden