NieuwsDe visie van Rutte

Rutte betrapt: hij heeft tóch een visie!

In een speech over de trans-Atlantische betrekkingen maakte de premier vandaag duidelijk dat niet Stef Blok maar hijzelf het Nederlandse buitenlandbeleid belichaamt.

Minister-president Rutte aan het woord tijdens een toespraak in Nieuwspoort. Rutte spreekt over de toekomst van de trans-Atlantische betrekkingen en de rol hiervan in het Nederlandse buitenlandbeleid.  Beeld Koen van Weel / ANP
Minister-president Rutte aan het woord tijdens een toespraak in Nieuwspoort. Rutte spreekt over de toekomst van de trans-Atlantische betrekkingen en de rol hiervan in het Nederlandse buitenlandbeleid.Beeld Koen van Weel / ANP

‘Visie is als een olifant die het uitzicht belemmert’. Het is een klassieker uit het Rutte-archief. Toch bezondigt de premier zich er steeds vaker aan – zelfs zo vaak dat hij nu, tegen al zijn beste voornemens in, een fundament gelegd lijkt te hebben onder het Nederlandse buitenlandbeleid: een grotere rol voor Europa, maar niet zonder de VS.

Terwijl zijn minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok bijna dagelijks in de Tweede Kamer tekst en uitleg moet geven over waarom hij iets wel – maar vaker: niet – heeft gedaan, heeft de premier er structuur aan gegeven in twee toespraken: in de eerste, in februari in Zürich, pleitte hij voor een sterkere Europese rol als wereldspeler. Donderdag, in een toespraak voor de Atlantische Commissie en ten overstaan van een gezelschap buitenlandprominenten, met voorop de Amerikaanse ambassadeur Pete Hoekstra, koppelt hij die rol aan ‘de dikke ijslaag onder onze manier van leven’: kernwaarden als democratie, mensenrechten, ‘maar bijvoorbeeld ook intellectueel eigendom’, die de trans-Atlantische bondgenoten Amerika en Europa samen moeten blijven verdedigen.

China

Rutte legt niet de nadruk op de grote botsingen met Trumps Amerika van de afgelopen jaren – over klimaat, over Iran, over handel – maar presenteert een geopolitieke afweging die rechtstreeks ingaat tegen de Chinanotitie van zijn eigen regering – en een recent rapport van de Adviesraad Internationale Vraagstukken. Deze pleiten expliciet voor meer afstand tot het Amerikaanse Chinabeleid, maar Ruttes afweging is een andere.

‘In 2050 zijn China en India met naar schatting drie miljard inwoners de eerste en tweede economie ter wereld. Dus wat is er dan logischer dan dat de VS en Europa, met opgeteld nog steeds minder dan een miljard inwoners, elkaar vast blijven houden en intensief blijven samenwerken?’ De cruciale schakel in deze afweging zijn de gedeelde waarden. De westerse gedachte dat de hele wereld die waarden zou overnemen was naïef, zei Rutte. ‘China en Rusland kijken echt door een andere rechtsstatelijke bril naar de wereld.’

Samen optrekken met de VS

En dat heeft fundamentele gevolgen voor het beleid: liefst samen optrekken, ongeacht wie er in het Witte Huis zit. ‘Daar kun je altijd kritiek op hebben, op Obama ook.’ Minister Blok moet van de Kamer het mensenrechtenhoofdstuk uit zijn Chinanotitie toch al overdoen, impliciet geeft zijn politieke vriend Rutte hem donderdag nog extra huiswerk.

De zwakste schakel in het verhaal is Ruttes claim dat Nederland ook zijn verantwoordelijkheid neemt in de NAVO. Het hele buitenlandbeleid krijgt er in de expansieve begroting van dit jaar geen cent bij, en zelfs de linkse regering in Denemarken heeft Nederland ingehaald in zijn ambitie tenminste 1,5 procent van het nationaal inkomen uit te geven aan defensie in 2024. Ook ambassadeur Hoekstra, eerder dit jaar nog zo strijdlustig, lijkt de handdoek in de ring te hebben gegooid. ‘De NAVO moet beslissen hoe om te gaan met een land als Nederland, dat heeft besloten niet aan zijn verplichtingen te voldoen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden