nieuws

Rutte bereikt de bodem van de gereedschapskist: ‘We moeten ons nog één keer schrap zetten’

Tien maanden na de introductie van het coronavirus in Nederland zag premier Rutte zich woensdag dan toch gedwongen de avondklok aan te kondigen, een maatregel waar hij nooit aan wilde. In een ultieme poging het virus eronder te krijgen, bereikt het kabinet de bodem van de gereedschapskist. 

Een lege winkelstraat in Den Haag. Beeld ANP
Een lege winkelstraat in Den Haag.Beeld ANP

De premier toonde zich bij de aankondiging bewust van het grote beroep dat het kabinet inmiddels doet op het uithoudingsvermogen van de bevolking. In afwachting van het massaal uitrollen van de vaccinatiecampagne in het voorjaar is nog één keer een offer nodig, betoogde hij.  ‘We zijn allemaal coronamoe. Ik ook. Na tien maanden gaat het onder de huid zitten. Het is zwaar en het voelt alsof het alleen maar zwaarder wordt. We krijgen ons leven terug, we komen hieruit. Maar eerst moeten we ons nog één keer schrap zetten.’

De avondklok gaat gepaard met een pakket andere maatregelen, die het kabinet ook lange tijd uit de weg ging en die de lockdown bijna totaal maken: het ‘dringend advies’ om het aantal bezoekers thuis te beperken tot één per dag, plus een quarantaineplicht voor alle mensen die vanuit andere landen naar Nederland reizen. Reizigers zullen bij binnenkomst worden geregistreerd. Daarna wordt er steekproefsgewijs gecontroleerd. Wie niet thuis blijkt te zijn bij die controle, krijgt een boete. 

Omdat het nog even kan duren voordat die quarantaineplicht goed is geregeld, voert het kabinet om te beginnen een vliegverbod in van en naar Groot-Brittannië, Zuid-Afrika en heel Zuid-Amerika, alle regio’s waar nieuwe virusvarianten rondgaan. Het aantal toegestane bezoekers bij uitvaarten gaat omlaag van 100 naar maximaal 50 personen. Dat geldt vanaf maandag 25 januari. 

Het kabinet heeft zelf lang geaarzeld over een avondklok, die in veel andere landen wel al van kracht was. Premier Rutte betoogde vaak dat hij het eigenlijk een te diepe ingreep vindt in de persoonlijke levenssfeer. De druk vanuit het Outbreak Management Team nam de afgelopen dagen echter snel toe. Het OMT is ervan overtuigd dat extra maatregelen nodig zijn om het aantal besmettingen verder naar beneden te brengen, vooral om te voorkomen dat de ‘Britse variant’ om zich heen kan grijpen in de komende weken. 

Alles is erop gericht het aantal sociale contacten tot een minimum te beperken. De nieuwe maatregelen moeten vooral voorkomen dat mensen elkaar bij etentjes en borrels nog besmetten. Ook is de hoop dat het makkelijker wordt om op te treden tegen tieners en twintigers die bijeenkomsten organiseren en daarvoor nu dus niet meer over straat mogen. 

Rutte benadrukte woensdag dat hij het een heel ‘heftige’ maatregel vindt. Hij moet nog wel steun voor het plan zien te regelen in de Tweede Kamer. Daar waren de aarzelingen tot nu toe minstens zo groot. Coalitiepartij D66 keerde zich vorige week nog tegen een avondklok, maar de eigen bewindslieden zijn inmiddels wel akkoord. Het kabinet hoopt ook op steun van de PvdA en GroenLinks, partijen die de afgelopen maanden vaak aandrongen op strengere maatregelen. Het aandeel van die partijen samen kan de benodigde meerderheid opleveren. 

Of er inderdaad voldoende politieke steun is, moet donderdag blijken in een Tweede Kamerdebat met Rutte en minister De Jonge van Volksgezondheid. Het is de bedoeling dat de avondklok ‘enkele dagen na het Kamerdebat’ van kracht wordt, waarschijnlijk zaterdag of zondag.

PVV-leider Wilders voert het politieke verzet tegen de avondklok aan. Hij meent dat het kabinet eerst meer haast moet maken met de vaccinatiecampagne voordat het de bevolking nieuwe beperkingen mag opleggen. Hij kondigde al een motie aan om het plan te blokkeren. Dat dwingt alle Kamerfracties nu om hun knopen te tellen. De meeste fracties waren er woensdagavond nog niet uit.  

De nieuwe maatregelen op een rij

• Het kabinet volgt het advies van het Outbreak Management Team (OMT) op en komt met het voornemen om tot 9 februari een avondklok in te stellen. De Tweede Kamer stemde daar donderdag mee in: afgesproken is nu dat niemand zich tussen 21.00 uur en 04.30 uur op straat begeven zonder geldige reden, op straffe van 95 euro boete.

 • Een uitzondering is er voor mensen die per se naar hun werk moeten. Denk daarbij aan verpleegkundigen, agenten en mensen die ’s nachts aan de weg werken. Het verlenen van medische zorg (waaronder ook mantelzorg valt) blijft te allen tijde toegestaan.

• Als de avondklok er komt,  betekent dit dat supermarkten en andere levensmiddelenwinkels die soms tot 22 uur open zijn eerder hun deuren moeten sluiten. Rutte roept iedereen op om vaker ’s ochtends boodschappen te doen, ‘als het rustig is’.

• Er komt ‘een dringend advies’ om het aantal bezoekers thuis te beperken tot één per dag. Nu mogen nog twee personen op bezoek komen. De regel gaat onmiddellijk in. Kinderen onder de 13 jaar zijn hiervan uitgesloten. Mantelzorg mag door blijven gaan.

• Reizigers uit landen met een hoog risico op besmetting moeten vlak voor vertrek verplicht een sneltest ondergaan. Dit komt boven op de negatieve PCR-test die nu al moet worden overlegd. Voor deze maatregel moet de wet worden aangepast, wat een aantal weken zal duren.

• Vanaf aanstaande zaterdag komt er een vliegverbod van en naar het Verenigd Koninkrijk, Zuid-Afrika en alle landen uit Zuid-Amerika, vanwege de coronavarianten die in deze landen zijn opgedoken. Ook zakenreizen zijn niet langer mogelijk.

• Het aantal mensen dat een uitvaart mag bijwonen wordt verder beperkt, van honderd naar vijftig personen. De regel gaat maandag in.

Analyse Zo’n avondklok, gaat dat wel helpen de besmettingen omlaag te krijgen?

Commentaar Het is nog te vroeg voor een avondklok, schrijft hoofdredacteur Pieter Klok in het Volkskrant-commentaar 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden