Analyse

Rutte belt ieder uur...

Na het belagen van staats-secretaris Dijkhoff in Oranje staat het kabinet zwaar onder druk. Zelfs de VVD wil meer maatregelen tegen de 'acute instroom'.

Mark Rutte bij Coca-Cola in Atlanta. De premier liet weten dat hij vanuit de VS, waar hij op handelsmissie is, `praktisch elk uur` belt met staatssecretaris Dijkhoff en andere collega`s.Beeld EPA

Het was een machteloos gebaar: de vrouw die probeerde 'de dikke BMW' van staatssecretaris Dijkhoff tegen te houden. Even machteloos was Dijkhoff zelf die daarna in de nacht verdween, een krijsende vrouw en een boos dorp achterlatend. Een dorp dat Oranje heet, ook dat nog.

Beelden doen ertoe in Den Haag, meer nog dan de alarmerende beleidsbrieven die Dijkhoff tot dusver stuurde over alle complicaties bij de asielopvang. Dus vallen er grote woorden, een dag na het 'noodbevel' voor Oranje.

De overheersende kritiek vanuit de oppositie: een bestuurder moet afspraken nakomen. Niet eerst toezeggen dat het bij 700 asielzoekers blijft, om dat aantal een half jaar later 'bij pennestreek' te verdubbelen. 'Dan wordt het draagvlak nul', aldus D66-leider Alexander Pechtold. 'Welke gemeentebestuurder durft er nog afspraken te maken?' Volgens CDA-leider Sybrand Buma verraadt Dijkhoffs noodmaatregel 'totale onmacht.'

Welke gemeentebestuurder durft er nog afspraken te maken, vraagt D66-leider Alexander Pechtold zich af.Beeld ANP

Van sporthal naar paviljoen

Hij kon niet anders, erkent de VVD'er. De puzzelstukjes pasten niet meer in elkaar na weken van koortsachtig improviseren. Asielzoekers worden versleept van sporthal naar paviljoen, van stretcher naar stretcher, maar deze week konden hele bussen vol mensen ('inclusief kinderen') nergens terecht. Maandagavond verbrak hij telefonisch de belofte aan de burgemeester van Oranje.

'Ik vertrouw op uw begrip dat het niet buiten laten slapen van asielzoekers de doorslag geeft', schreef Dijkhoff dinsdag. 'Kom het zelf maar uitleggen,' antwoordde de burgemeester. En dus stapte de VVD'er in 'zijn dikke BMW', een woedend dorp tegemoet.

Hoe verder na Oranje? Uit oppositiekringen de rituele verwijten: Rutte is onzichtbaar. Hij moet de regie nemen. Dit is Chefsache.

Maar ook de premier, die vandaag terugkomt van een werkbezoek in de VS, kent de akelig precieze cijfers van zijn staatssecretaris. Alleen al in september wilden 12.800 mensen een asielaanvraag indienen. Een groot deel van hen moet naar een asielzoekerscentrum, maar de azc's zitten vol met inmiddels erkende vluchtelingen die geen huis kunnen krijgen. Tot het eind van het jaar zijn dat er 20.200. Elke maand groeit de achterstand met ruim duizend man.

Staatssecretaris Dijkhoff.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Schengen

Vicepremier Lodewijk Asscher zocht gisteren de televisiestudio's op om Dijkhoff bij te staan. Er wordt alles aan gedaan om de opvang in goede banen te leiden, aldus de PvdA'er. Gemeenten krijgen meer mogelijkheden om woonruimte te regelen. Ook kan de opvang kleinschaliger worden, al kost dat meer geld. 'We moeten de kalmte bewaren', aldus Asscher, die ook om begrip vroeg. 'We kunnen de vluchtelingencrisis niet alleen oplossen, wel met andere landen samen.'

Oppositiepartijen als D66 en GroenLinks benadrukken dat Nederland de toestroom van vluchtelingen aankan, maar de roep om meer maatregelen groeit - en niet alleen bij de PVV. CDA-leider Buma krijgt van zijn lokale bestuurders steeds zorgelijker signalen. 'De grens is bereikt.' Volgens Buma moet het kabinet geen permanente, maar alleen nog tijdelijke verblijfsvergunningen en tijdelijke 'schuilplekken' verstrekken aan vluchtelingen, een maatregel die ook een ontmoedigend effect kan hebben. 'Die kant gaat het op, dat is onvermijdelijk.' Extra grenscontroles zijn voor het CDA bespreekbaar, al is het maar om kansloze asielzoekers uit bijvoorbeeld de Balkan te weren en 'een signaal af te geven'. Buma: 'Schengen is niet heilig.'

Bij de VVD heerst een vergelijkbaar ongeduld. De fractie kan moeilijk wachten op de stroperige besluitvorming in Brussel en broedt op maatregelen om 'de acute instroom' te beperken. De liberalen winnen juridisch advies in over de opties. Tot die tijd houden ze de kaken op elkaar, maar wat nu onacceptabel lijkt, kan volgens VVD'ers straks onvermijdelijk blijken.

Dat heeft Oranje al ervaren.

Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden