NieuwsParlementaire mini-enquête

Rutte, Asscher en Wiebes onder ede gehoord voor toeslagenaffaire

De Tweede Kamer wil onder anderen premier Mark Rutte, minister Eric Wiebes en PvdA-leider Lodewijk ­Asscher onder ede horen. Zo wil zij ­duidelijkheid krijgen over de ­politieke besluitvorming in het toeslagendossier.

Gedupeerde ouders van de toeslagenaffaire voeren actie in Den Haag.Beeld ANP

De Tweede Kamer wil een aantal ­bewindspersonen ter verantwoording roepen in de toeslagenaffaire en kiest daar het instrument van de parlementaire mini-enquête voor. De Kamer­leden willen onder anderen premier Rutte, minister Wiebes en PvdA-leider Asscher onder ede aan de tand voelen over hun rol in het kinderopvangtoeslagendrama. De parlementaire ondervraging moet dit najaar plaatsvinden.

De Kamerleden willen boven water krijgen hoe de politieke besluitvorming in het toeslagendossier tussen 2013 en 2019 is verlopen. Mark Rutte was in die jaren premier, dus leider van het kabinet. Wiebes had van 2014 tot 2017 als staatssecretaris van Fiscale Zaken de Belastingdienst onder zijn hoede. Lodewijk Asscher was als minister van Sociale Zaken tussen 2012 en 2017 verantwoordelijk voor de toe­slagen.

De Kamer wil vooral weten waarom Wiebes en Asscher niets deden met signalen over de disproportionele gevolgen van de strenge toeslagwetgeving. De top van de Belastingdienst attendeerde Wiebes en Asscher er vanaf 2014 diverse keren op dat ouders vaak erg zware sancties kregen opgelegd voor relatief kleine fouten. Asscher zegt zich niet te herinneren dat die signalen hem ooit hebben bereikt. Wiebes heeft destijds in de kantlijn van zo’n alarmerende notitie gekrabbeld dat hij het probleem onderkende, maar ook hij deed niets om de harde uitwerking van de wet te verzachten.

Uit documenten die enige tijd ­geleden naar de Tweede Kamer zijn ­gestuurd valt op te maken dat de ­bewindslieden om twee redenen geen actie ondernamen. Eén: de hoogste ­bestuursrechter, de Raad van State, keurde de meedogenloze toepassing van de wet keer op keer goed. En twee: de signalen kwamen op het politiek verkeerde moment, namelijk net toen er een grote toeslagfraudezaak onder veel mediabelangstelling voor de rechter kwam.

De Kamer wil meer zekerheid op dit punt of acht deze verklaringen niet geloofwaardig. Door Rutte, Wiebes en ­Asscher onder ede te horen hopen de parlementariërs de waarheid te achterhalen. Voor de oppositie (met uitzondering van de PvdA) is het daarnaast prettig om kopstukken van de concurrentie kort voor de Tweede Kamerverkiezingen in een beklaagdenbankje te zetten. Naast Rutte, Wiebes (beiden VVD) en Asscher zullen mogelijk ook Wopke Hoekstra (CDA, begin dit jaar kort verantwoordelijk voor het toeslagendossier), en de oud-staatssecretarissen Frans Weekers (VVD) en Menno Snel (D66) voor verhoor worden opgeroepen. De Kamer wil daarnaast een aantal topambtenaren van het ministerie van Financiën horen.

De Kamer wil wel verhoeden dat deze parlementaire ondervraging het strafrechtelijk onderzoek van het Openbaar Ministerie doorkruist. Hoe dat kan worden voorkomen, is niet duidelijk. Verklaringen die getuigen onder ede afleggen in de Kamer kunnen namelijk niet meer tegen hen gebruikt worden in een eventuele strafzaak, omdat ­niemand gedwongen mag worden zichzelf te belasten. De huidige staatssecretarissen Van Huffelen en Vijlbrief hebben twee weken geleden aangifte gedaan tegen de Belastingdienst, ­omdat ambtenaren van de dienst zich mogelijk schuldig hebben gemaakt aan het ambtsmisdrijf ‘knevelarij’ en aan beroepsmatige discriminatie.

Lees ook

Hoe een Haagse fraudejacht ontaardde in een toeslagendrama
Het idee lijkt in 2005 nobel: betaal ouders die kinderopvang nodig hebben snel hun toeslag uit, dat verhoogt de arbeidsparticipatie. Maar het systeem lokt misbruik uit. Zozeer dat in Den Haag een soort heksenjacht ontstaat op fraudeurs, met honderden onschuldige gezinnen als slachtoffer. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden