Rutte: akkoord belastingplan wordt niet openbaar

Coalitiepartijen VVD en PvdA zijn het eens geworden over een plan voor een nieuw belastingstelsel waarover ze met de oppositie achter gesloten deuren gaan onderhandelen.

Diederik Samsom en Mark Rutte in de Tweede Kamer. Foto anp

Staatssecretaris Wiebes (Financiën, VVD) maakte woensdag bekend dat VVD en PvdA een 'hoofdlijnenakkoord' over een nieuw stelsel hadden gesloten. Hij moet alleen nog 'heel snel een paar technische dingen uitwerken', zodat hij nog deze maand met oppositiepartijen kan gaan onderhandelen. Met Prinsjesdag wil het kabinet een door een grote Kamermeerderheid gedragen belastingplan onthullen.

Het akkoord wordt niet openbaar gemaakt, liet premier Mark Rutte vanuit Brussel weten, waar hij deelnam aan een top tussen leiders van de EU en uit het Caribisch gebied en Latijns-Amerika. 'Als je het stuk publiceert, wordt het kapot gescheurd', zei hij. 'Wil je dit laten slagen, dan kan dat alleen in de achterkamertjes.'

Wiebes heeft steun van minstens twee oppositiepartijen (D66 en CDA) nodig om zijn nieuwe stelsel door de Eerste Kamer te krijgen. Hij benadrukte dat het kabinet 'geen dichtgetimmerd plan' voorlegt aan de oppositie. De bewindsman zei in 'nederigheid' op zoek te zijn naar 'draagvlak'. Wiebes' ambitie is dat 'Nederlanders minder belasting gaan betalen, het stelsel stapsgewijs eenvoudiger wordt en er echt meer werkgelegenheid ontstaat'.

Naast die uitgangspunten zijn ook enkele onderdelen van het plan van Wiebes bekend. Het belangrijkste is dat de belasting op arbeid omlaag gaat en die op consumptie, via de btw, omhoog. Het toeslagenstelsel waardoor miljoenen mensen tegelijk belastinggeld betalen en krijgen, moet op de schop.

Staatssecretaris Wiebes van Financiën in de Tweede Kamer. Foto anp

Werkelijke rendement

Ook moet de belasting op vermogen niet langer zijn gebaseerd op een fictief, maar op het werkelijke rendement. Verder wil het kabinet de ingewikkelde autobelastingen op de schop nemen in het licht van de doorbraak van zeer zuinige voertuigen. Innovatie door bedrijven moet fiscaal meer worden gestimuleerd. Er moet gesnoeid worden in de ruim honderd aftrekposten. En gemeenten moeten meer belasting kunnen heffen, waarbij ze tegelijk minder geld van het Rijk krijgen.

Over de eigen woning, het pensioen en de zzp'er wordt in het hoofdlijnenakkoord van VVD en PvdA naar verluidt niet of nauwelijks gerept.

Om onderhandelingsruimte te houden, legt Wiebes zich in zijn plan niet vast op strikte tarieven of concrete doelen. Wel werd gisteren door CPB-cijfers duidelijk dat de 5 miljard euro er is die volgens Wiebes nodig is om een herziening van het stelsel mogelijk te maken. Zo'n stelselwijziging moet altijd gepaard gaan met miljarden aan lastenverlichting om belastingbetalers te compenseren die in eerste instantie door de veranderingen erop achteruit gaan.

Bij het enthousiasme van Wiebes over het bereiken van een akkoord, stak de reactie van de oppositie wat bleekjes af. De oppositiepartijen die verondersteld worden nu met het kabinet te gaan werken aan een belastingstelsel dat weer minstens tien jaar meekan, reageerden vooral schamper, verbaasd en wantrouwig.

De financieel woordvoerders Koolmees, Schouten en Dijkgraaf van oppositiepartijen D66, ChristenUnie en SGP bij het ministerie van Financiën voor overleg met het kabinet. Foto anp

Heel constructief

Wiebes zei dat hij het voorbije jaar 'heel constructief' heeft gesproken met de fiscaal specialisten van de oppositie. Die hebben de staatssecretaris daarbij niet het achterste van hun tong laten zien over de belastingveranderingen die ze voorstaan. Ze vrezen uit elkaar gespeeld te worden. Per slot gaat het om een onderling samenhangend stelsel van verschillende belastingen waarbij verlaging van de ene verhoging van de andere betekent.

D66-leider Pechtold vermoedt dat het plan niet veel meer voor zal stellen dan het verschuiven van belastingen van Rijk naar gemeenten. SP-leider Roemer weigert in achterkamertjes te onderhandelen over een geheim plan.

Bronnen binnen VVD en PvdA temperen de verwachtingen over de omvang van de stelselherziening. Het draait uiteindelijk om de lastenverlichting van 5 miljard, zeggen zowel een VVD'er als een PvdA'er. 'De stelselwijziging is ondergeschikt.'

Waarom een nieuw stelsel?

Na alle grote en in het regeerakkoord afgesproken hervormingen op de rails te hebben gezet, vond het kabinet Rutte II een nieuwe ambitie in een herziening van het belastingstelsel. Logisch, want het huidige is alweer veertien jaar oud. In die periode is het stelsel een onbegrijpelijk gedrocht geworden van specifieke kortingen, inkomensafhankelijke heffingen en de uitzonderingen daarop.

Oorzaak: allerlei electoraal ingegeven wensen en wensjes van politieke partijen die langs fiscale weg werden gehonoreerd. De exponent daarvan is het toeslagenstelsel, vooral ten behoeve van de laagste inkomens. Geld geven in plaats van nemen vindt de Belastingdienst lastig: slechts de helft van de uitbetaalde toeslagen is correct.

Het kabinet wil dat het nieuwe belastingstelsel eenvoudiger wordt en werk stimuleert door de belasting op arbeid te verlagen. Over die twee uitgangspunten zijn coalitiepartijen VVD en PvdA het eens. Dat geldt niet voor alle andere redenen om na veertien jaar een nieuw stelsel te willen. Denk daarbij aan vergroening, de met zzp'ers totaal veranderde arbeidsmarkt, de digitalisering van de samenleving en het belasten van vermogen.

VVD en PvdA denken fundamenteel anders over de functie van belasting. De liberalen zien het puur als een noodzakelijk kwaad om geld op te halen. Voor de PvdA is het hét middel om ideologische verlangens te verwezenlijken.

Elk ingrijpen in het belastingstelsel maakt slachtoffers: burgers en bedrijven die door de verandering meer gaan betalen. Om die schade te compenseren is, zo schat het kabinet, 5 miljard nodig voor die slachtoffers. Dankzij de economische groei de komende jaren lijkt die 'smeerolie' er te zijn.

(Door: Robert Giebels)

Meer over